MegaSoru

Ondalık Çözümleme ve Bilimsel Gösterim 51 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Ondalık Çözümleme ve Bilimsel Gösterim Konu Anlatımı

Bu konuda, ondalık sayıların 10'un tam sayı kuvvetleriyle nasıl çözümleneceğini, bir sayıyı 10'un farklı kuvvetleri kullanarak nasıl ifade edeceğimizi ve çok büyük veya çok küçük sayıları bilimsel gösterimle nasıl yazacağımızı öğreneceksin. Bu bilgiler, astronomi gibi bilim alanlarında çok büyük veya küçük sayılarla çalışırken ve sayıların yapısını anlamada oldukça önemlidir.

Ondalık Çözümleme Nedir?

Ondalık çözümleme, bir ondalık sayıdaki her basamağın hangi değeri ifade ettiğini göstermek için sayıyı 10'un kuvvetleriyle ifade etmektir. Her basamak, 10'un pozitif veya negatif bir kuvvetinin bir katsayısıdır. Örneğin, birler basamağı $10^0$, onlar basamağı $10^1$, onda birler basamağı $10^{-1}$ gibi devam eder.

Ondalık Sayıların 10'un Tam Sayı Kuvvetlerini Kullanarak Yazılması

Bir ondalık sayıyı, her bir basamağının değerini gösteren bir şekilde 10'un tam sayı kuvvetleriyle yazabiliriz. Örneğin, $27,34$ sayısı:
$2 \times 10^1$ (onlar basamağı), $7 \times 10^0$ (birler basamağı), $3 \times 10^{-1}$ (onda birler basamağı), $4 \times 10^{-2}$ (yüzde birler basamağı) olarak gösterilir.
Tam kısımda basamak sağdan sola, ondalık kısımda ise soldan sağa doğru sıralanır ve her biri uygun 10'un kuvvetiyle çarpılır.

Sayının 10'un Farklı Kuvvetleriyle Gösterimi

Bir ondalık sayı veya tam sayı, 10'un farklı kuvvetleriyle çarpılarak farklı şekillerde gösterilebilir. Bu, özellikle bilimsel gösterime çevrilirken ya da sayıların eşitliğini koruyarak farklı biçimlere dönüştürülmesinde kullanılır. Örneğin, $24.000$ sayısı $2,4 \times 10^4$, $24 \times 10^3$ veya $240 \times 10^2$ biçiminde yazılabilir. Burada sayı, her iki ifadede de aynı değeri gösterir; sadece katsayı ile kuvvet arasında bir dönüşüm yapmış olduk.

Bilimsel Gösterim Nedir?

Çok büyük ya da çok küçük sayıları daha kısa ve kolay yazmak için bilimsel gösterim kullanılır. Bilimsel gösterimde sayı, $a \times 10^n$ biçimindedir. Burada $a$ pozitif bir gerçek sayıdır ve $1 \leq a < 10$ koşulunu sağlar; $n$ ise tam sayıdır. Örneğin, $42.000.000$ sayısı $4,2 \times 10^7$ olarak bilimsel gösterimde yazılır. Küçük sayılar için de aynı kural uygulanır: $0,00056 = 5,6 \times 10^{-4}$.

Bilimsel Gösterimde Karşılaştırma

Bilimsel gösterimde verilen iki sayıyı karşılaştırırken önce 10'un kuvvetleri, sonra katsayılar dikkate alınır. Önce kuvveti büyük olan sayı daha büyüktür. Kuvvetler eşitse, katsayı büyük olan sayı daha büyüktür. Bu yöntem, özellikle çok büyük ve çok küçük sayıları hızlıca karşılaştırırken oldukça kolaylık sağlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 653,17 sayısını ondalık çözümleme ile 10’un kuvvetlerini kullanarak yazınız.

653,17 sayısında:
6 yüzler basamağında: $6 \times 10^2$
5 onlar basamağında: $5 \times 10^1$
3 birler basamağında: $3 \times 10^0$
1 onda birler basamağında: $1 \times 10^{-1}$
7 yüzde birler basamağında: $7 \times 10^{-2}$
Yani: $653,17 = 6 \times 10^2 + 5 \times 10^1 + 3 \times 10^0 + 1 \times 10^{-1} + 7 \times 10^{-2}$

Örnek 2. 4,8 × 10⁴ sayısını 10'un farklı kuvvetleriyle ifade ediniz.

Katsayının virgülünü sağa doğru bir basamak kaydırırsak, kuvvet bir azalır:
$4,8 \times 10^4 = 48 \times 10^3$
Aynı sayı, virgül sola doğru bir basamak kaydırılırsa kuvvet bir artar:
$4,8 \times 10^4 = 0,48 \times 10^5$
Bunların hepsi aynı değere sahiptir.

Örnek 3. 0,00035 sayısını bilimsel gösterimle yazınız.

Sayıda ilk rakam 3 olup, 3 ve 5'i almak için virgül sağa doğru dört basamak kaydırılır:
$0,00035 = 3,5 \times 10^{-4}$
Burada $a=3,5$ ($1 \leq a < 10$) ve $n=-4$ olarak bulunmuştur.

Örnek 4. Bilimsel gösterimle verilen $2,1 \times 10^8$ ve $3,5 \times 10^7$ sayılarını karşılaştırınız.

Önce kuvvetlere bakalım: $10^8$ ve $10^7$. $10^8$ daha büyüktür, bu yüzden $2,1 \times 10^8$ daha büyüktür. Eğer kuvvetler eşit olsaydı, katsayılara bakılırdı.

Özetle

  • Ondalık çözümleme ile bir sayının her basamağı 10'un uygun bir kuvvetiyle çarpılır.
  • Bir sayı 10'un farklı kuvvetleriyle, eşit değerde farklı biçimlerde yazılabilir.
  • Bilimsel gösterimde $a \times 10^n$ biçimi kullanılır; $a$ 1 veya daha büyük, 10'dan küçük olmalıdır.
  • Çok büyük veya küçük sayılar bilimsel gösterimle pratik şekilde ifade edilir.
  • Bilimsel gösterimde karşılaştırma yapılırken önce kuvvet, sonra katsayı dikkate alınır.

Ondalık Çözümleme ve Bilimsel Gösterim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir ölçüm sonucu $0{,}0000732$ olarak kaydedilmiştir. Bu sayı $a\cdot10^{-5}$ biçiminde yazıldığında $1\leq a<10$ koşulu sağlanmaktadır. Buna göre $a$ kaçtır?
A$0{,}732$
B$7{,}32$
C$73{,}2$
D$732$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bilimsel gösterimde katsayı $1$ ile $10$ arasında olmalıdır. $0{,}0000732=7{,}32\cdot10^{-5}$ olduğundan $a=7{,}32$ olur.
2Kolay
10³ sayısının değeri kaçtır?
A1000
B30
C100
D10 000
Çözümü göster
Doğru cevap: A
10 × 10 × 10.
3Orta
Bir gözlemevinde dört gök cisminin Dünya'ya yaklaşık uzaklıkları bilimsel gösterimle kaydedilmiştir. K cismi $3{,}8\cdot10^7$ km, L cismi $6{,}2\cdot10^6$ km, M cismi $4{,}1\cdot10^8$ km ve N cismi $9{,}5\cdot10^5$ km uzaklıktadır. Buna göre Dünya'ya en yakın ve en uzak gök cisimleri sırasıyla hangileridir?
AL ve M
BN ve K
CL ve K
DN ve M
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bilimsel gösterimlerde önce $10$'un kuvvetleri karşılaştırılır. En küçük kuvvet $10^5$ olduğundan N en yakın, en büyük kuvvet $10^8$ olduğundan M en uzaktır.
4Orta
Bir laboratuvar cihazı ölçtüğü çok küçük bir değeri $0{,}0407$ olarak kaydetmiştir. Öğrencilerden bu sayıyı basamak değerlerini kullanarak $10$'un tam sayı kuvvetleriyle çözümlemeleri istenmiştir. Buna göre aşağıdaki çözümlemelerden hangisi doğrudur?
A$4\cdot10^{-1}+7\cdot10^{-3}$
B$4\cdot10^{-2}+7\cdot10^{-4}$
C$4\cdot10^{-2}+7\cdot10^{-3}$
D$4\cdot10^{-3}+7\cdot10^{-4}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$0{,}0407$ sayısında $4$ yüzde birler, $7$ on binde birler basamağındadır. Bu nedenle sayı $4\cdot10^{-2}+7\cdot10^{-4}$ biçiminde yazılır.
5Zor
Bir elektronik ölçüm cihazı bir değeri $480000\cdot10^{-3}$ biçiminde göstermektedir. Teknik raporda aynı değer, katsayısı $1$ ile $10$ arasında olacak biçimde bilimsel gösterimle yazılacaktır. Rapordaki değer daha sonra $10^2$ ile çarpılarak başka bir ölçüm birimine dönüştürülecektir. Buna göre dönüştürülmüş değer hangisidir?
A$4{,}8\cdot10^{2}$
B$4{,}8\cdot10^{3}$
C$4{,}8\cdot10^{4}$
D$4{,}8\cdot10^{5}$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$480000\cdot10^{-3}=480=4{,}8\cdot10^2$ olur. Bu değer $10^2$ ile çarpılınca $4{,}8\cdot10^2\cdot10^2=4{,}8\cdot10^4$ elde edilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular