Çözümü göster
$(2^{3})^{2} = 2^{3 \times 2} = 2^{6} = 64$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu konuda, tam sayıların üslü şekillerini ve bu tür ifadeler üzerindeki işlemleri öğreneceğiz. Üslü ifadeler sayıları daha kısa ve pratik bir şekilde göstermemizi ve işlemleri kolayca yapmamızı sağlar. Günlük hayatta büyük veya küçük sayılarla karşılaşırken üslü ifadeler bize yardımcı olur.
Bir tam sayının üslü olarak yazılması, o sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösterir. Bir a tam sayısı ve bir n doğal sayısı için $a^n$, a'nın n defa kendisiyle çarpılması anlamına gelir. Örneğin, $3^4 = 3 \times 3 \times 3 \times 3 = 81$ olur.
Üs negatif olduğunda veya üs sıfır olduğunda da özel kurallar geçerlidir. Her sıfırdan farklı herhangi bir sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir: $a^0 = 1$. Negatif üsler, sayının çarpmak yerine bölmeye dönüştüğünü gösterir: $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$ şeklindedir ve $1/a^{-n} = a^n$ olur. Örneğin, $2^{-3} = \frac{1}{2^3} = \frac{1}{8}$'dir.
Üslü ifadelerle işlemler yapılırken bazı temel kurallar uygulanır:
- Tabanlar aynıysa ve çarpılıyorsa, üstler toplanır: $a^n \cdot a^m = a^{n+m}$.
- Tabanlar aynıysa ve bölünüyorlarsa, üstler çıkarılır: $\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$ (a ≠ 0).
- Bir üslü ifade tekrar üslü olarak yazılırsa, üstler çarpılır: $(a^n)^m = a^{n \cdot m}$.
- Çarpma veya bölme işlemlerinde üslü ifadelerin tabanları farklı ise: $(a \cdot b)^k = a^k \cdot b^k$ ve $\left(\frac{a}{b}\right)^k = \frac{a^k}{b^k}$ (b ≠ 0).
Üslü ifadeler, yukarıda bahsedilen kurallar yardımıyla birbirine dönüştürülebilir ya da farklı gösterimlerle eşitliği sağlanabilir. İşlemleri sadeleştirmek veya daha kısa şekilde ifade etmek için bu kurallar kullanılır. Bu özellikler matematikte denkliği (eşitliği) kontrol etmek için oldukça faydalıdır.
Örnek 1. $5^0$ ifadesinin değerini bulunuz.
Bir sayının sıfırıncı kuvveti $1$'dir. Yani $5^0 = 1$.
Örnek 2. $2^{-3}$ ifadesini üssü pozitif olacak şekilde yazıp değerini bulunuz.
Negatif üs, kesirli ifadeye dönüşür: $2^{-3} = \frac{1}{2^3} = \frac{1}{8}$.
Örnek 3. $3^4 \cdot 3^2$ işleminin sonucunu bulunuz.
Tabanlar aynı, üstler toplanır: $3^4 \cdot 3^2 = 3^{4+2} = 3^6$. Şimdi, $3^6 = 3 \times 3 \times 3 \times 3 \times 3 \times 3 = 729$.
Örnek 4. $\frac{6^5}{6^2}$ ifadesini sadeleştiriniz.
Tabanlar aynı olduğunda üstler çıkarılır: $\frac{6^5}{6^2} = 6^{5-2} = 6^3 = 216$.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.