MegaSoru

Çokgenlerin Öteleme ve Yansıma Görüntüleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çokgenlerin Öteleme ve Yansıma Görüntüleri Konu Anlatımı

Çokgenlerin öteleme ve yansıma dönüşümleriyle nasıl yer değiştirdiğini anlamak, hem matematiksel düşüncemizi geliştirir hem de günlük hayat ve sanatta sıkça karşımıza çıkan desenleri anlamamıza yardımcı olur. Bu konuyla, şekillerin konumunu değiştirmeden kaydırmayı ve bir doğruya göre aynadaki gibi yansımasını oluşturmayı öğreneceğiz.

Öteleme Dönüşümü

Öteleme, bir çokgenin veya herhangi bir şeklin doğrusal olarak bir yönde belli bir mesafe kaydırılmasıdır. Ötelemede şeklin boyutu, biçimi ve yönü değişmez; sadece yeri değişir. Öteleme, genellikle "kaç birim sağa/sola" ve "kaç birim yukarı/aşağı" şeklinde ifade edilir.

Örneğin, bir üçgenin köşelerini 3 birim sağa ve 2 birim yukarı ötelersek, üçgenin tüm noktalarını aynı şekilde kaydırmış oluruz. Şekil kendi üzerinde döndürülmez ya da şekillendirilmez; sadece yer değiştirmiş olur.

Yansıma Dönüşümü

Yansıma, bir şeklin bir doğruya göre aynadaki görünümünü oluşturmaktır. Bu doğruya yansıma doğrusu (aynı zamanda simetri doğrusu) denir. Yansıma ile şeklin boyutu ve biçimi değişmez, fakat şekil ters çevrilir.

Her bir noktanın yansıması, yansıma doğrusuna dik olarak ve doğrudan eşit uzaklıkta olacak şekilde alınır. Geleneksel sanatlarda (çini, seramik gibi) simetrik desenler sıkça yansıma ile oluşturulur.

Birden Fazla Dönüşüm Uygulama

Çokgenlerde en fazla iki ardışık dönüşüm yapılabilir: iki öteleme, iki yansıma, ya da bir öteleme ve bir yansıma gibi. Dönüşümler sırasına göre uygulanır ve son şeklin konumu buna göre belirlenir.

Örneğin, bir kare önce ötelenip sonra yansıtılabilir. Sonuçta ortaya çıkan yeni şeklin, ilk şekil ile aynı boyut ve biçimde olduğunu görmek mümkündür; fakat yeri ve yönü değişmiş olabilir.

Desen, Motif ve Sanat Eserlerinde Dönüşümler

Geleneksel sanatlar ve motiflerde sık sık öteleme ve yansıma dönüşümleriyle oluşturulmuş desenler görülür. Örneğin bir çini deseninde, bir motif bir doğruya göre yansıtılarak ya da belirli bir eksende ötelenerek tekrarlanır ve büyük bir bütün oluşur.

Bu tür dönüşümler, tekrarlayan ve estetik açıdan hoş desenler elde etmemizi sağlar. Dönüşümlerin düzgün uygulanması, desenlerin simetrik ve düzenli olmasını sağlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ABC üçgeninin köşeleri $A(1,2)$, $B(3,2)$ ve $C(2,4)$ noktalarındadır. Bu üçgen, 2 birim sağa ve 1 birim yukarı öteleniyor. Yeni koordinatlar ne olur?

Her noktayı 2 birim sağa (x-koordinatı +2), 1 birim yukarı (y-koordinatı +1) kaydırıyoruz:
$A'(1+2, 2+1) = (3, 3)$
$B'(3+2, 2+1) = (5, 3)$
$C'(2+2, 4+1) = (4, 5)$
Yeni üçgenin köşeleri: $A'(3,3)$, $B'(5,3)$, $C'(4,5)$ olur.

Örnek 2. Bir kare şeklindeki motif, yansıma doğrusu $x=2$ doğrusu olacak şekilde yansıtılıyor. Karenin merkezi $(3,3)$ noktasında ise, yansıyan motifin merkezinin koordinatları nedir?

$x=2$ eksenine göre yansıma, noktaların $x$ koordinatının yansıma doğrusuna uzaklığı kadar diğer tarafa geçirilmesidir.
Merkezin $x$ koordinatı: $3$. $x=2$'ye uzaklığı $3-2=1$ birimdir. Yansıyan nokta $2-1=1$ değerindedir.
Yani yeni merkez: $(1,3)$ olur.

Örnek 3. Bir dikdörtgen önce $y$ eksenine göre yansıtılıyor, sonra 3 birim aşağı öteleniyor. Dikdörtgenin bir köşesi başlangıçta $(-2,5)$ noktasında ise, son konumu ne olur?

1. $y$ eksenine göre yansıtma: $x$ değeri işaret değiştirir, $(-2,5) \to (2,5)$
2. 3 birim aşağı ötelenirse, $y$ değeri 3 azalır: $(2,5) \to (2,5-3) = (2,2)$
Sonuç: Köşe noktası $(2,2)$ olur.

Örnek 4. Bir çini deseninde bir motif, önce $x$ eksenine göre yansıtılıyor, ardından 4 birim sağa öteleniyor. Motifin başlangıç noktası $(0,1)$ ise, son noktası nedir?

1. $x$ eksenine göre yansıtma: $y$ koordinatının işareti değişir, $y$ negatif olur. $(0,1) \to (0,-1)$
2. 4 birim sağa ötelenirse, $x$ koordinatı 4 arttırılır: $(0,-1) \to (4,-1)$
Sonuç olarak nokta $(4,-1)$ olur.

Özetle

  • Öteleme şekillerin yönü ve biçimini değiştirmeden belli bir mesafe kaydırılmasıdır.
  • Yansıma, şeklin bir doğruya göre aynadaki görüntüsüdür; simetrik desenler yaratır.
  • Dönüşümler ardışık olarak uygulanabilir; sırası önemlidir.
  • Desen ve motiflerde öteleme ve yansıma sıkça kullanılır.
  • Çini, dokuma ve seramik gibi geleneksel sanatlarımızda bu dönüşümlerin örnekleri sıkça görülür.

Çokgenlerin Öteleme ve Yansıma Görüntüleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Orta
Koordinat düzleminde ABC üçgeni ile A'B'C' üçgeni verilmiştir. ABC üçgeninin köşeleri A$(-5,-1)$, B$(-2,-1)$ ve C$(-4,2)$; A'B'C' üçgeninin köşeleri A'$(1,3)$, B'$(4,3)$ ve C'$(2,6)$'dır. Buna göre ABC üçgenini A'B'C' üçgenine dönüştüren işlem hangisidir?
A$4$ birim sağa ve $6$ birim yukarı öteleme
B$y$ eksenine göre yansıma, ardından $1$ birim yukarı öteleme
C$6$ birim sağa ve $4$ birim yukarı öteleme
D$x$ eksenine göre yansıma, ardından $6$ birim sağa öteleme
Çözümü göster
Doğru cevap: C
A$(-5,-1)$ noktasından A'$(1,3)$ noktasına geçerken $x$ koordinatı $6$, $y$ koordinatı $4$ artmıştır. Aynı değişim B için $(-2,-1)\to(4,3)$ ve C için $(-4,2)\to(2,6)$ dönüşümlerinde de görülür. Dolayısıyla bütün şekil $6$ birim sağa ve $4$ birim yukarı ötelenmiştir.
2Orta
Bir öğrenci $A(3,-6)$ noktasına iki farklı işlem uyguluyor. I. işlemde önce $x$ eksenine göre yansıtıp sonra $4$ birim sağa öteliyor. II. işlemde önce $4$ birim sağa öteleyip sonra $x$ eksenine göre yansıtıyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AI. işlem sonunda $(7,6)$, II. işlem sonunda $(-7,6)$ elde edilir.
Bİki işlem sonunda da $(7,6)$ noktası elde edilir.
CI. işlem sonunda $(7,-6)$, II. işlem sonunda $(7,6)$ elde edilir.
Dİki işlem sonunda da $(3,10)$ noktası elde edilir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
I. işlemde $(3,-6)$ noktası $x$ eksenine göre yansıtılınca $(3,6)$ olur; $4$ birim sağa ötelenince $(7,6)$ elde edilir. II. işlemde önce $(3,-6)$ noktası $(7,-6)$ olur; $x$ eksenine göre yansıtılınca $(7,6)$ elde edilir. İki işlem aynı sonucu verir.
3Orta
Koordinat düzlemindeki $S(9,-5)$ noktası önce $x$ eksenine göre yansıtılıyor. Daha sonra elde edilen nokta $a$ birim sola ve $7$ birim yukarı ötelenerek $S'(-4,12)$ noktası elde ediliyor. Buna göre $a$ kaçtır?
A$5$
B$9$
C$13$
D$17$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$S(9,-5)$ noktası $x$ eksenine göre yansıtıldığında $(9,5)$ olur. $7$ birim yukarı ötelenince ordinat $5+7=12$ olur. Apsisin $9$'dan $-4$'e gelmesi için $9-(-4)=13$ birim sola ötelenmesi gerekir. Bu nedenle $a=13$'tür.
4Orta
Koordinat düzleminde köşeleri $A(-2,3)$, $B(1,7)$ ve $C(5,2)$ olan ABC üçgeni önce $y$ eksenine göre yansıtılıyor, ardından $3$ birim yukarı öteleniyor. Bir öğrenci görüntü noktalarını $A'(2,6)$, $B'(-1,10)$ ve $C'(5,5)$ olarak yazıyor. Buna göre öğrenci hangi noktanın görüntüsünü yanlış yazmıştır?
AYalnız A'
BYalnız C'
CYalnız B'
DA' ve C'
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$y$ eksenine göre yansımada $(x,y)\to(-x,y)$, ardından $3$ birim yukarı ötelemede $(x,y)\to(x,y+3)$ uygulanır. A için $(-2,3)\to(2,3)\to(2,6)$ doğrudur. B için $(1,7)\to(-1,7)\to(-1,10)$ doğrudur. C için $(5,2)\to(-5,2)\to(-5,5)$ olmalıdır. Öğrenci C'yi $(5,5)$ yazarak hata yapmıştır.
5Zor
xy-6-4-2246810-6-4-2246OABC
Koordinat düzlemindeki ABC üçgenine sırasıyla iki dönüşüm uygulanıyor: önce üçgen $4$ birim sola ve $6$ birim yukarı öteleniyor, ardından elde edilen üçgen $y$ eksenine göre yansıtılıyor. Başlangıçta B noktasının koordinatları $(7,-3)$ olduğuna göre iki dönüşüm sonunda B noktasının görüntüsünün koordinatları hangisidir?
A$(3,3)$
B$(-3,3)$
C$(-11,3)$
D$(3,-9)$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
İlk dönüşümde B$(7,-3)$ noktası $(7-4,-3+6)=(3,3)$ noktasına ötelenir. Ardından $y$ eksenine göre yansımada $x$ koordinatının işareti değişir. Son görüntü $(-3,3)$ olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular