MegaSoru

Öteleme 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Öteleme Konu Anlatımı

Bu konuda, bir şeklin düzlem üzerinde belirli bir yönde ve belirli bir mesafe kadar kaydırılması anlamına gelen öteleme işlemini öğreneceğiz. Öteleme, geometrik şekillerin boyutunu veya şeklini değiştirmeden yalnızca yerini değiştirmemizi sağlar, bu da günlük hayatta birçok alanda karşımıza çıkabilir. Özellikle kareli kâğıt veya koordinat sistemi üzerinde öteleme yapmayı ve sonucunda oluşan görüntünün şekil ile eş olduğunu göreceğiz.

Öteleme Nedir?

Öteleme, bir şekli düzlemde belirli bir yön ve uzaklık boyunca kaydırma işlemidir. Bu işlem sırasında şeklin boyutu, biçimi veya yönü değişmez, sadece yeri değişir. Yani, öteleme sonucunda oluşan şekil, orijinal şekle eştir ve ona tamamen benzer.

Ötelemenin Özellikleri

Ötelemede, şekil üzerindeki her bir nokta aynı yönde ve aynı uzunlukta hareket eder. Sonuç olarak oluşan şekil ve orijinal şekil arasında hiçbir açı farkı yoktur; yani dönme veya yansıma gerçekleşmez. Bu yüzden öteleme sonucunda elde edilen şekil, orijinalinin tamamen aynısıdır (eş şekiller elde edilir).

Koordinat Düzleminde Öteleme

Bir şekli koordinat düzleminde ötelemek için, şeklin üzerindeki tüm noktaların koordinatlarına belirli bir sayı eklenir veya çıkarılır. Örneğin, bir noktayı $a$ birim sağa ve $b$ birim yukarı ötelemek demek, noktanın $(x, y)$ koordinatlarını $(x+a, y+b)$ olarak değiştirmek anlamına gelir. Tüm şekil, bu şekilde aynı yönde ve aynı miktarda kaydırılmış olur.

Neden Öteleme Öğreniyoruz?

Öteleme, geometri ve mühendislik gibi alanlarda şekillerin konumunu değiştirmede kullanılır. Ayrıca bilgisayar oyunlarında karakterlerin hareketleri veya mimaride yapıların düzenlenmesi gibi günlük hayatta da önemi vardır. Öteleme kavramı, daha sonra öğreneceğimiz diğer geometrik dönüşümler için de temel oluşturur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir noktayı 3 birim sağa ve 2 birim yukarı ötelersek, yeni koordinatları ne olur? Örneğin, $(2, 4)$ noktasının ötelemeden sonraki yeni yeri nedir?

Bu noktayı 3 birim sağa ötelemek için $x$ koordinatına 3 ekleriz: $2+3=5$. 2 birim yukarı ötelemek için $y$ koordinatına 2 ekleriz: $4+2=6$. Sonuç olarak, ötelemeden sonra nokta $(5, 6)$ olur.

Örnek 2. Kareli kâğıtta, $A(1,1)$, $B(1,4)$, $C(4,4)$ ve $D(4,1)$ köşe noktalarına sahip kareyi 2 birim sola ve 1 birim aşağı ötelersek yeni köşe noktaları ne olur?

2 birim sola ötelerken tüm noktaların $x$ koordinatından 2 çıkarılır, 1 birim aşağı ötelerken $y$ koordinatından 1 çıkarılır. $A: (1-2, 1-1) = (-1, 0)$, $B: (1-2, 4-1) = (-1, 3)$, $C: (4-2, 4-1) = (2, 3)$, $D: (4-2, 1-1) = (2, 0)$. Yeni köşe noktaları: $(-1, 0)$, $(-1, 3)$, $(2, 3)$ ve $(2, 0)$. Kare, sol alt köşeye kaymıştır ama büyüklüğü ve şekli değişmemiştir.

Örnek 3. Koordinat düzleminde $K(0, -2)$ noktası, 5 birim sağa ötelenirse yeni koordinatı ne olur?

Sadece $x$ koordinatına 5 ekleriz, $y$ koordinatı değişmez: $(0+5, -2) = (5, -2)$. Böylece nokta, $x$ ekseni boyunca sağa kaydırılmış olur.

Örnek 4. Bir üçgenin köşe noktaları $P(2, 3)$, $Q(3, 5)$ ve $R(4, 3)$ olsun. Bu üçgen 1 birim sola ve 2 birim yukarı ötelenirse yeni köşe noktaları nedir?

1 birim sola ötelenirken $x$ koordinatından 1 çıkarılır; 2 birim yukarı ötelenirken $y$ koordinatına 2 eklenir. $P: (2-1, 3+2) = (1, 5)$; $Q: (3-1, 5+2) = (2, 7)$; $R: (4-1, 3+2) = (3, 5)$. Yeni köşe noktaları: $(1,5)$, $(2,7)$, $(3,5)$ olur.

Özetle

  • Öteleme, bir şekli düzlemde belirli bir yönde ve belirli bir mesafe boyunca kaydırmaktır.
  • Bu işlem sırasında şeklin boyutu, biçimi veya yönü değişmez; yalnızca yer değişir.
  • Şekil üzerindeki tüm noktalar aynı yönde ve aynı uzunlukta hareket eder.
  • Öteleme sonucu oluşan şekil, orijinal şekle eş olur.
  • Koordinat düzleminde öteleme, nokta koordinatlarına aynı sayıları eklemek veya çıkarmakla yapılır.

Öteleme — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir çokgenin ötelenmesi ya da yansıtılması sonucunda elde edilen görüntü, ilk çokgenle nasıl bir ilişki içindedir?
Aİlk çokgene benzerdir ama eş değildir.
BKenar uzunlukları farklıdır.
Cİlk çokgenle eştir.
DAçılarının ölçüleri farklıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Öteleme ve yansımada şeklin kenar uzunlukları ve açı ölçüleri değişmez, yalnızca konumu değişir. Bu nedenle şekil ile görüntüsü eştir.
2Kolay
Koordinat düzleminde $(5,7)$ noktası 2 birim sağa ve 3 birim aşağı ötelenirse noktanın yeni koordinatları aşağıdakilerden hangisi olur?
A$(3,10)$
B$(7,4)$
C$(7,10)$
D$(3,4)$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
2 birim sağa ötelemede apsise 2 eklenir, 3 birim aşağı ötelemede ordinattan 3 çıkarılır. $(5+2,\,7-3)=(7,4)$ bulunur.
3Orta
xy-6-4-2246810-2246810OABCDA'
Koordinat düzlemindeki ABCD dörtgeni ötelenerek A'B'C'D' dörtgeni elde edilmiştir. A$(-5,-1)$ noktası A'$(2,3)$ noktasına dönüştüğüne göre C$(1,4)$ noktasının görüntüsü olan C' noktasının koordinatları hangisidir?
A$(6,8)$
B$(8,6)$
C$(-6,0)$
D$(8,8)$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
A noktasından A' noktasına geçerken $x$ koordinatı $7$, $y$ koordinatı $4$ artmıştır. Aynı öteleme C noktasına uygulanır: $(1+7,4+4)=(8,8)$. Bu nedenle C'$(8,8)$ olur.
4Orta
xy-6-4-2246-22468OABCDA'B'C'D'
Koordinat düzlemindeki ABCD dörtgeni ötelenerek A'B'C'D' dörtgeni elde edilmiştir. Buna göre uygulanan öteleme aşağıdakilerden hangisidir?
A$4$ birim sola, $3$ birim yukarı
B$4$ birim sağa, $3$ birim yukarı
C$3$ birim sağa, $4$ birim aşağı
D$4$ birim sağa, $3$ birim aşağı
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Örneğin A$(-4,5)$ noktası A'$(0,2)$ noktasına taşınmıştır. $x$ koordinatı $4$ artmış, $y$ koordinatı $3$ azalmıştır. Dolayısıyla şekil $4$ birim sağa ve $3$ birim aşağı ötelenmiştir.
5Zor
Koordinat sisteminde bir A noktası 5 birim sağa ve 3 birim aşağı ötelendiğinde $A'(2, -1)$ noktası elde ediliyor. A noktasının koordinatları hangisidir?
A$(7, -4)$
B$(7, 2)$
C$(-3, -4)$
D$(-3, 2)$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Görüntüden geri dönerken sağa öteleme için x koordinatı azaltılır, aşağı öteleme için y koordinatı artırılır. $2-5=-3$ ve $-1+3=2$ olduğundan A noktası $(-3, 2)$ olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular