Çözümü göster
Uzun dönem iklim değişimi, uygun sürelerdeki istatistiksel özelliklerin karşılaştırılmasıyla incelenir. Gün içi ölçümler veya tek bir sağanak kısa süreli hava koşullarını gösterir; tek başlarına uzun dönem değişimi belirlemez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
İklim sürekli aynı kalmaz; geçmişte de doğal nedenlerle değişmiş, günümüzde ise insan etkisiyle hızla değişmektedir. Bu konuda iklim değişiminin doğal ve beşerî nedenleri, sonuçları, ekosistem ve biyoçeşitliliğe etkileri ve alınabilecek önlemler ele alınır.
Dünya tarihinde buzul dönemleri ile daha sıcak dönemler birbirini izlemiştir. Bu değişimlerin doğal nedenleri arasında Güneş'ten gelen enerjideki dalgalanmalar, Dünya'nın yörünge ve eksen hareketlerindeki değişimler ve büyük volkanik patlamalar sayılabilir. Bu doğal değişimler binlerce yıl gibi uzun sürelerde gerçekleşmiştir.
Geçmiş iklim değişimleri buz çekirdekleri, ağaç halkaları ve tortul katmanlar gibi kanıtlardan anlaşılır.
Günümüzde gözlenen hızlı ısınmanın başlıca nedeni insan faaliyetleridir. Fosil yakıtların (kömür, petrol, doğal gaz) yakılması, sanayi, ulaşım ve ormansızlaşma atmosfere karbondioksit ve metan gibi sera gazlarını artırır. Bu gazlar Dünya'dan uzaya kaçacak ısıyı tutar; sera etkisi güçlenir ve ortalama sıcaklık yükselir.
Doğal nedenler de vardır, ancak yakın dönemdeki hızlı artış doğal değişimle açıklanamayacak kadar büyüktür. Bu nedenle neden ve sonuç ayrımı iyi yapılmalıdır.
Küresel ısınmanın sonuçları arasında buzulların erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi, kuraklık ve aşırı yağışların artması, ısı dalgaları ve mevsim düzeninin bozulması sayılabilir. Bu değişimler tarımı, su kaynaklarını ve insan yerleşimlerini etkiler.
İklim, ekosistemlerin ve canlı çeşitliliğinin temel belirleyicisidir. İklim değiştiğinde birçok tür yaşam alanını kaybeder, göç etmek zorunda kalır ya da yok olabilir; böylece biyoçeşitlilik azalır. Gelecekteki durumlar için yapılan öngörüler, sera gazı salımı ve alınacak önlemlerle ilgili kanıta dayalı senaryolardır; kesin sonuç değildir.
Önlemler iki grupta incelenir. Azaltma önlemleri sera gazı salımını azaltmayı hedefler: enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı, toplu taşıma, ağaçlandırma. Uyum önlemleri ise değişen koşullara hazırlanmayı hedefler: kuraklığa dayanıklı ürün seçimi, taşkına karşı yapılar, erken uyarı sistemleri.
Bireyler enerji ve su tasarrufu yaparak, gereksiz tüketimi azaltarak, geri dönüşüme katkıda bulunarak ve bilinçli seçimler yaparak bu çabaya katkı sağlar.
Örnek 1. Bu yaz bir hafta boyunca olağanüstü sıcak geçmiştir. Bu durum küresel iklim değişikliğinin kesin kanıtı mıdır?
Hayır. Tek bir olay veya kısa süreli bir hava durumu, tek başına iklim değişikliğinin kanıtı olamaz. İklim değişikliği uzun yıllara ait verilerin (genellikle en az otuz yıllık ortalamalar) eğilimiyle değerlendirilir. Aşırı hava olaylarının sıklık ve şiddetindeki uzun süreli artış ise iklim değişikliğiyle ilişkilendirilebilir.
Örnek 2. Aşağıdakileri neden, sonuç ve önlem olarak ayırın: fosil yakıt kullanımının artması, deniz seviyesinin yükselmesi, ağaçlandırma, buzulların erimesi.
Neden: fosil yakıt kullanımının artması (sera gazlarını artırır). Sonuç: deniz seviyesinin yükselmesi ve buzulların erimesi. Önlem: ağaçlandırma (karbondioksiti tutar). Neden, sonuç ve önlem birbirine karıştırılmamalıdır.
Örnek 3. Bir grafik, bir kentte son elli yılda yıllık ortalama sıcaklığın düzensiz dalgalanarak da olsa genel olarak arttığını gösteriyor. Bu veriden hangi çıkarım yapılabilir?
Uzun dönemde sıcaklığın artış eğiliminde olduğu çıkarılabilir. Yıldan yıla küçük dalgalanmalar normaldir; önemli olan genel eğilimdir. Ancak bu veri tek başına nedenini açıklamaz; nedenin belirlenmesi için başka verilere ihtiyaç vardır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.