MegaSoru

Geometrik Dönüşümler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Geometrik Dönüşümler Konu Anlatımı

Geometrik dönüşümler, bir şeklin düzlemdeki konumunu belirli kurallara göre değiştirir. Bu konuda yansıma, öteleme ve dönme dönüşümleri, korunan özellikler ve ardışık dönüşümlerin birbirleriyle ilişkisi incelenir.

Dönüşümlerde korunan özellikler

Yansıma, öteleme ve dönme sonucunda şeklin kenar uzunlukları, açıları, çevresi ve alanı değişmez; görüntü ilk şekle eştir. Değişen şey şeklin konumu ve yönüdür: yansımada şeklin yönü (saat yönü) tersine döner.

Yansıma

Bir noktanın bir doğruya (yansıma eksenine) göre görüntüsü, doğruya aynı uzaklıkta ve karşı taraftadır; nokta ile görüntüsünü birleştiren doğru parçası eksene diktir ve eksen tarafından ortalanır. Koordinat düzleminde $(x,y)$ noktasının görüntüsü:
• $x$ eksenine göre $(x,-y)$,
• $y$ eksenine göre $(-x,y)$,
• $y=x$ doğrusuna göre $(y,x)$,
• $y=-x$ doğrusuna göre $(-y,-x)$ olur.

Öteleme ve yansımalarla ilişkisi

Bir şekli yönü ve uzaklığı belli bir doğrultuda kaydırmaya öteleme denir. Koordinat düzleminde $(a,b)$ ötelemesi $(x,y)$ noktasını $(x+a,\,y+b)$ noktasına götürür. Paralel iki doğruya göre art arda yapılan iki yansıma bir ötelemedir: öteleme miktarı doğrular arasındaki uzaklığın iki katıdır ve yönü ilk doğrudan ikinci doğruya doğrudur.

Dönme

Bir şeklin sabit bir noktaya (dönme merkezi) göre belirli bir açı kadar döndürülmesine dönme denir. Orijin etrafında saat yönünün tersine $90^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-y,x)$, $180^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-x,-y)$, $270^\circ$ dönmede $(x,y)\to(y,-x)$ olur. Kesişen iki doğruya göre art arda yapılan iki yansıma bir dönmedir: dönme merkezi doğruların kesişim noktasıdır, dönme açısı doğrular arasındaki açının iki katıdır. Kilim, halı ve çini gibi motiflerde bu dönüşümlerin tekrarı görülür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $A(2,-3)$ noktasının $x$ eksenine, $y$ eksenine ve $y=x$ doğrusuna göre görüntülerini bulunuz.

$x$ eksenine göre $(2,3)$, $y$ eksenine göre $(-2,-3)$, $y=x$ doğrusuna göre $(-3,2)$ olur.

Örnek 2. $A(1,4)$ noktası 3 birim sağa ve 2 birim aşağı ötelenirse görüntüsü nerede olur?

$(1+3,\,4-2)=(4,2)$ olur.

Örnek 3. $B(3,1)$ noktasının orijin etrafında saat yönünün tersine $90^\circ$ ve $180^\circ$ dönmesiyle elde edilen görüntüleri bulunuz.

$90^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-y,x)$ olduğundan $(-1,3)$; $180^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-x,-y)$ olduğundan $(-3,-1)$ bulunur.

Örnek 4. $P(0,2)$ noktası önce $x=1$ sonra $x=4$ doğrusuna göre yansıtılıyor. Elde edilen nokta nedir ve bu iki yansıma hangi dönüşüme eşdeğerdir?

$x=1$ doğrusuna göre görüntü $(2,2)$, $x=4$ doğrusuna göre görüntü $(6,2)$ olur. Paralel iki doğruya göre ardışık yansıma bir ötelemedir; öteleme miktarı $2\cdot(4-1)=6$ birimdir ve nokta $6$ birim sağa kaymıştır.

Özetle

  • Yansıma, öteleme ve dönmede kenar, açı, çevre ve alan korunur; görüntü eştir.
  • Yansımada nokta ile görüntüsünü birleştiren doğru parçası eksene diktir ve eksen tarafından ortalanır.
  • Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma bir ötelemedir.
  • Kesişen iki doğruya göre ardışık iki yansıma bir dönmedir; dönme açısı doğrular arasındaki açının iki katıdır.
  • Orijin etrafında $90^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-y,x)$, $180^\circ$ dönmede $(x,y)\to(-x,-y)$ olur.

Geometrik Dönüşümler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
xy1234567891012345678OABCD
Koordinat düzlemindeki $ABCD$ dörtgeni $(3,-2)$ vektörüyle öteleniyor. $C(5,6)$ olduğuna göre $C'$ noktasının koordinatları hangisidir?
A$(2,8)$
B$(8,4)$
C$(8,8)$
D$(2,4)$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$(3,-2)$ ötelemesi her noktanın x koordinatına 3 ekleyip y koordinatından 2 çıkarır. Bu nedenle $C(5,6)\rightarrow C'(8,4)$ olur.
2Orta
xy1234567891011121234567Ox = 6ABC
Koordinat düzleminde $A(2,2)$, $B(4,2)$ ve $C(3,5)$ noktalarından oluşan $ABC$ üçgeni $x=6$ doğrusuna göre yansıtılıyor. Buna göre $A'B'C'$ üçgeninin köşe koordinatları hangisidir?
A$A'(10,2),\ B'(8,2),\ C'(9,5)$
B$A'(8,2),\ B'(10,2),\ C'(9,5)$
C$A'(2,10),\ B'(2,8),\ C'(5,9)$
D$A'(10,-2),\ B'(8,-2),\ C'(9,-5)$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$x=6$ doğrusuna göre yansımada bir noktanın doğruya olan yatay uzaklığı görüntüsünde de aynı kalır. A'nın doğruya uzaklığı 4 birim olduğundan $A'(10,2)$, B'nin uzaklığı 2 birim olduğundan $B'(8,2)$ ve C'nin uzaklığı 3 birim olduğundan $C'(9,5)$ olur.
3Orta
xy1234567812345678OAM
$A(5,3)$ noktası $M(2,2)$ merkezi etrafında $90^\circ$ saat yönünün tersine döndürülüyor. Buna göre $A'$ noktasının koordinatları hangisidir?
A$(3,-1)$
B$(1,-1)$
C$(1,5)$
D$(3,5)$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
M merkezinden A noktasına yönlü uzaklık $(3,1)$'dir. $90^\circ$ saat yönünün tersine dönmede $(3,1)\rightarrow(-1,3)$ olur. Bu vektör M'ye eklenirse $(2-1,2+3)=(1,5)$ bulunur.
4Orta
xy1234567891012345678OPM
$P(7,5)$ noktası $M(4,3)$ merkezi etrafında $180^\circ$ döndürülüyor. Buna göre $P'$ noktasının koordinatları hangisidir?
A$(1,5)$
B$(5,1)$
C$(7,1)$
D$(1,1)$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$180^\circ$ dönmede dönme merkezi, bir nokta ile görüntüsünü birleştiren doğru parçasının orta noktasıdır. $P-M=(3,2)$ olduğundan görüntü için $(-3,-2)$ alınır. $P'=(4-3,3-2)=(1,1)$ olur.
5Zor
xy123456789101234Ox = 3x = 7
Bir şekle önce $x=3$, ardından $x=7$ doğrusuna göre yansıma uygulanıyor. Bileşke dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?
A4 birim sağa öteleme
B4 birim sola öteleme
C8 birim sağa öteleme
D$180^\circ$ dönme
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İki paralel doğruya göre ardışık yansıma, doğrular arasındaki uzaklığın iki katı kadar öteleme oluşturur. $x=3$ ile $x=7$ arasındaki uzaklık 4 birimdir. İlk doğrudan ikinci doğruya doğru $2\cdot4=8$ birimlik öteleme oluşur. Yön sağadır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular