Çözümü göster
Dik açı $B$ köşesinde olduğundan dik açının karşısındaki $AC$ kenarı hipotenüstür. Pisagor Teoremi'ne göre dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: $AB^2+BC^2=AC^2$.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Pisagor ve Öklid teoremleri dik üçgendeki kenar ve yükseklik uzunlukları arasındaki ilişkileri verir. İkisi de benzer üçgenlerle ispatlanır ve uzaklık, merdiven–duvar gibi birçok problemde kullanılır.
$ABC$ üçgeninde $A$ açısı dik olsun ve $A$'dan hipotenüse çizilen yüksekliğin ayağı $H$ olsun. Hipotenüs $BC=a$, dik kenarlar $AB=c$ ve $AC=b$, yükseklik $AH=h$, hipotenüsün parçaları $BH=p$ ve $HC=q$ olmak üzere:
• $h^2=p\cdot q$
• $c^2=p\cdot a$
• $b^2=q\cdot a$
Bu bağıntılar, yükseklik ile ayrılan $HBA$, $HAC$ ve $ABC$ dik üçgenlerinin benzerliğinden elde edilir: örneğin $HBA\sim ABC$ olduğundan $\dfrac{BH}{AB}=\dfrac{AB}{BC}$, yani $c^2=p\cdot a$ bulunur.
Dik üçgende hipotenüsün karesi, dik kenarların kareleri toplamına eşittir: $a^2=b^2+c^2$. Öklid bağıntıları toplanırsa $b^2+c^2=a(p+q)=a\cdot a=a^2$ elde edilir; yani Pisagor teoremi Öklid teoreminden ve benzerlikten çıkarılabilir. Örneğin dik kenarları $6$ ve $8$ olan üçgenin hipotenüsü $\sqrt{36+64}=10$'dur; hipotenüsü $13$, bir dik kenarı $5$ olan üçgenin diğer dik kenarı $\sqrt{169-25}=12$'dir.
Bir üçgenin en uzun kenarı $a$ ve diğer kenarları $b,c$ olsun. $a^2=b^2+c^2$ ise üçgen diktir; $a^2<b^2+c^2$ ise bütün açıları dardır (dar açılı); $a^2>b^2+c^2$ ise en uzun kenarın karşısındaki açı geniştir (geniş açılı üçgen).
Verilenler ve istenenler belirlenip dik üçgen bulunur. Yükseklik veya hipotenüs parçaları söz konusuysa Öklid, iki kenarı bilinen dik üçgende üçüncü kenar için Pisagor kullanılır. Merdiven–duvar, uzaklık ve köşegen problemlerinde uygun dik üçgen çizilir. Sonuçlar $3-4-5$, $5-12-13$, $8-15-17$ gibi tam sayı üçlülerle kontrol edilebilir.
Örnek 1. Hipotenüsü $13$, hipotenüse indirilen yüksekliği $6$ olan dik üçgende hipotenüsün parçalarını bulunuz.
$h^2=p\cdot q$ olduğundan $p\cdot q=36$ ve $p+q=13$ olur. Çarpımı $36$, toplamı $13$ olan sayılar $4$ ve $9$'dur.
Örnek 2. Dik üçgende hipotenüse indirilen yükseklik $12$ ve hipotenüsün bir parçası $9$ ise diğer parçayı, hipotenüsü ve dik kenarları bulunuz.
$h^2=p\cdot q$ ise $144=9\cdot q$ ve $q=16$ olur. Hipotenüs $9+16=25$'tir. $c^2=p\cdot a=9\cdot25=225$ olduğundan $c=15$; $b^2=q\cdot a=16\cdot25=400$ olduğundan $b=20$ bulunur. Kontrol: $15^2+20^2=625=25^2$.
Örnek 3. Kenarları $5$, $7$ ve $9$ olan üçgen dar, dik ya da geniş açılı mıdır?
En uzun kenar $9$'dur: $9^2=81$ ve $5^2+7^2=25+49=74$. $81>74$ olduğundan üçgen geniş açılıdır.
Örnek 4. Boyu $10$ m olan bir merdiven, duvardan $6$ m uzaklığa dayanıyor. Merdiven duvarda yerden kaç metre yüksekliğe ulaşır?
Duvar, zemin ve merdiven dik üçgen oluşturur: $h^2+6^2=10^2$ ise $h^2=64$ ve $h=8$ metredir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.