MegaSoru

Doğrusal Denklem ve Eşitsizlikler 93 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Doğrusal Denklem ve Eşitsizlikler Konu Anlatımı

Birçok problem, iki doğrusal ifadenin eşitliği ya da karşılaştırılmasına dönüşür. Bu konuda doğrusal denklem ve eşitsizliklerin cebirsel çözümü, grafikle yorumu ve mutlak değerli durumlar ele alınır.

Doğrusal denklemler

$f$ ve $g$ doğrusal fonksiyonlar olmak üzere $f(x)=g(x)$ denklemi $ax+b=0$ biçimine getirilerek çözülür. Çözüm kümesi tek elemanlı olabilir; $2x+1=2x+3$ gibi bazı denklemlerin çözümü yoktur. Sonuç, denklemde yerine konularak doğrulanır.

Doğrusal eşitsizlikler

$f(x)<g(x)$, $f(x)\le g(x)$, $f(x)>g(x)$ ve $f(x)\ge g(x)$ eşitsizlikleri de denklem gibi düzenlenir. Her iki tarafa aynı sayı eklenir ya da pozitif sayıyla çarpılır; negatif sayıyla çarpılırken ya da bölünürken eşitsizliğin yönü değişir: $-3x\ge-6$ ise $x\le2$ olur. Çözüm kümesi çoğunlukla bir aralıktır ve sayı doğrusunda gösterilir.

Grafik ve işaret tablosuyla yorum

$f(x)=g(x)$ denkleminin çözümü, $y=f(x)$ ve $y=g(x)$ grafiklerinin kesişim noktasının $x$ değeridir. $f(x)>g(x)$ eşitsizliğinin çözüm kümesi $f$'nin grafiğinin $g$'nin grafiğinin üstünde kaldığı $x$ değerleridir. $f(x)=0$, $f(x)>0$ ve $f(x)<0$ durumları için fonksiyonun sıfırından yararlanılır ve işaret tablosu yapılır.

Mutlak değerli denklem ve eşitsizlikler

$f$ doğrusal ve $k>0$ olmak üzere:
• $|f(x)|=k$ ise $f(x)=k$ ya da $f(x)=-k$ olur.
• $|f(x)|<k$ ise $-k<f(x)<k$ olur.
• $|f(x)|>k$ ise $f(x)<-k$ ya da $f(x)>k$ olur.
$k<0$ ise $|f(x)|=k$ ve $|f(x)|<k$ çözümsüzdür. $|f(x)|=g(x)$ denkleminde $g(x)\ge0$ olmalıdır; bulunan çözümler bu koşula göre kontrol edilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $3(x-2)=x+8$ denklemini çözünüz.

$3x-6=x+8$ ise $2x=14$ ve $x=7$ bulunur. Kontrol: $3(7-2)=15$ ve $7+8=15$ olduğundan çözüm doğrudur.

Örnek 2. $-3x+7\ge1$ eşitsizliğini çözünüz.

$-3x\ge-6$ olur. Negatif sayıya bölündüğünde yön değişir: $x\le2$. Çözüm kümesi $(-\infty,2]$'dir.

Örnek 3. $f(x)=2x-1$ ve $g(x)=x+3$ için $f(x)=g(x)$, $f(x)>g(x)$ ve $f(x)<g(x)$ durumlarını inceleyiniz.

$2x-1=x+3$ ise $x=4$ olur; grafikler $x=4$'te kesişir. $f$'nin eğimi daha büyük olduğundan $x>4$ için $f(x)>g(x)$, $x<4$ için $f(x)<g(x)$ olur.

Örnek 4. $|2x-3|=5$ denklemini ve $|2x-3|<5$ eşitsizliğini çözünüz.

$2x-3=5$ ya da $2x-3=-5$ olduğundan $x=4$ ya da $x=-1$ bulunur. Eşitsizlik için $-5<2x-3<5$ yazılır; $-2<2x<8$ ve $-1<x<4$ olur.

Özetle

  • Doğrusal denklemler $ax+b=0$ biçimine getirilerek çözülür; sonuç kontrol edilir.
  • Eşitsizlikte negatif sayıyla çarpma ya da bölmede yön değişir.
  • $f(x)=g(x)$ çözümü grafiklerin kesişim noktasının $x$ değeridir.
  • $|f(x)|<k$ ise $-k<f(x)<k$, $|f(x)|>k$ ise $f(x)<-k$ ya da $f(x)>k$ olur.
  • Çözüm farklı bir stratejiyle (cebir, grafik, işaret tablosu) doğrulanabilir.

Doğrusal Denklem ve Eşitsizlikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$5x-7=18$ olduğuna göre $x$ kaçtır?
A$3$
B$4$
C$6$
D$5$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$5x-7=18$ denkleminde her iki tarafa $7$ eklenirse $5x=25$ olur. Her iki taraf $5$'e bölündüğünde $x=5$ bulunur.
2Kolay
$7x+4=3x+20$ olduğuna göre $x$ kaçtır?
A$2$
B$3$
C$5$
D$4$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bilinmeyenli terimler bir tarafta toplanır: $7x-3x=20-4$. Buradan $4x=16$ ve $x=4$ bulunur.
3Orta
$\frac{x-1}{3}+\frac{x+1}{2}=6$ olduğuna göre $x$ kaçtır?
A$7$
B$8$
C$9$
D$10$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Denklemin her iki tarafı $6$ ile çarpılırsa $2(x-1)+3(x+1)=36$ olur. Parantezler açıldığında $2x-2+3x+3=36$, yani $5x+1=36$ elde edilir. Buradan $5x=35$ ve $x=7$ bulunur.
4Orta
$5x-7>2x+8$ eşitsizliğinin çözümü hangisidir?
A$x>5$
B$x<5$
C$x>\frac{1}{5}$
D$x<\frac{1}{5}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bilinmeyenli terimler bir tarafta toplanırsa $5x-2x>8+7$ olur. Buradan $3x>15$ ve $x>5$ elde edilir.
5Zor
$3(x+2)=3x+10$ denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A$\{2\}$
B$\{4\}$
C$\mathbb{R}$
D$\varnothing$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sol taraf açıldığında $3x+6=3x+10$ elde edilir. Her iki taraftan $3x$ çıkarıldığında $6=10$ gibi yanlış bir eşitlik oluşur. Bu nedenle denklemi sağlayan gerçek sayı yoktur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular