Çözümü göster
$|-7|=7$, $|3|=3$ ve $|-5|=5$ olduğundan işlem $7+3-5=5$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Mutlak değer, bir sayının sıfıra olan uzaklığıdır. Bu konuda mutlak değer fonksiyonunun grafiği ve nitel özellikleri, doğrusal fonksiyonla karşılaştırılması ve parçalı gösterimi ele alınır.
Bir $x$ gerçek sayısının mutlak değeri $|x|=\begin{cases}x,&x\ge0\\-x,&x<0\end{cases}$ biçiminde tanımlanır; $x$'in sıfıra uzaklığıdır ve hiçbir zaman negatif değildir. $|-x|=|x|$ ve $\sqrt{x^2}=|x|$ olur.
$n(x)=|x|$ fonksiyonunun grafiği $y$ eksenine göre simetrik, $V$ biçimindedir. Tepe noktası $(0,0)$, simetri ekseni $x=0$'dır; tanım kümesi $\mathbb R$, görüntü kümesi $[0,\infty)$'dir. Fonksiyon $(-\infty,0]$ aralığında azalan, $[0,\infty)$ aralığında artandır; en küçük değeri $0$'dır ve bire bir değildir. Doğrusal $f(x)=x$ fonksiyonuyla karşılaştırıldığında, $n(x)$'in grafiği $f$'nin $x$ ekseninin altında kalan kısmının $x$ eksenine göre yansıtılmasıyla elde edilir.
$m(x)=\pm|ax\pm b|\pm c$ ($a\ne0$, tek mutlak değer terimli) fonksiyonlarında $|ax+b|=0$ olduğu $x=-\dfrac ba$ noktasında tepe noktası oluşur. $m(x)=a|x-r|+k$ yazılırsa tepe noktası $(r,k)$'dir. $a>0$ ise grafik yukarı açılır, $k$ en küçük değerdir; $a<0$ ise grafik aşağı açılır, $k$ en büyük değerdir. $|a|$ büyüdükçe $V$ daralır. Sıfırlar $a|x-r|+k=0$ denkleminden bulunur; işaret sıfırlara ve tepe noktasına göre incelenir.
Mutlak değer terimi iki duruma ayrılarak fonksiyon parçalı yazılır: $f(x)=|2x-6|$ için $2x-6\ge0$ yani $x\ge3$ iken $f(x)=2x-6$, $x<3$ iken $f(x)=-2x+6$ olur. Her parça doğrusal bir fonksiyondur; grafik, tepe noktasında birleşen iki ışından oluşur.
Örnek 1. $g(x)=|2x-6|$ fonksiyonunu parçalı yazınız; $g(2)$ ve $g(5)$ değerlerini ve tepe noktasını bulunuz.
$x\ge3$ için $g(x)=2x-6$, $x<3$ için $g(x)=-2x+6$ olur. $g(2)=-4+6=2$ ve $g(5)=10-6=4$'tür. Tepe noktası $2x-6=0$ ise $x=3$ olduğundan $(3,0)$'dır.
Örnek 2. $h(x)=-|x+1|+2$ fonksiyonunun tepe noktasını, en büyük değerini, $h(0)$ değerini ve sıfırlarını bulunuz.
$x+1=0$ ise $x=-1$ ve tepe noktası $(-1,2)$'dir. Başındaki eksi nedeniyle grafik aşağı açılır; en büyük değer $2$, görüntü kümesi $(-\infty,2]$'dir. $h(0)=-1+2=1$. Sıfırlar için $|x+1|=2$ ise $x=1$ ya da $x=-3$ bulunur.
Örnek 3. $m(x)=|x-4|-3$ fonksiyonunu parçalı yazınız; en küçük değerini, sıfırlarını ve artan–azalan olduğu aralıkları bulunuz.
$x\ge4$ için $m(x)=x-7$, $x<4$ için $m(x)=-x+1$ olur. Tepe noktası $(4,-3)$ olduğundan en küçük değer $-3$'tür. Sıfırlar için $|x-4|=3$ ise $x=1$ ya da $x=7$ bulunur. Fonksiyon $(-\infty,4]$ aralığında azalan, $[4,\infty)$ aralığında artandır.
Örnek 4. Tepe noktası $(2,-1)$ olan, yukarı açılan ve $(0,3)$ noktasından geçen $m(x)=a|x-2|-1$ fonksiyonunda $a$'yı bulunuz.
$m(0)=3$ olduğundan $a|0-2|-1=3$ ve $2a=4$, yani $a=2$ bulunur: $m(x)=2|x-2|-1$.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.