MegaSoru

Mutlak Değer Fonksiyonu 90 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Mutlak Değer Fonksiyonu Konu Anlatımı

Mutlak değer, bir sayının sıfıra olan uzaklığıdır. Bu konuda mutlak değer fonksiyonunun grafiği ve nitel özellikleri, doğrusal fonksiyonla karşılaştırılması ve parçalı gösterimi ele alınır.

Mutlak değerin tanımı

Bir $x$ gerçek sayısının mutlak değeri $|x|=\begin{cases}x,&x\ge0\\-x,&x<0\end{cases}$ biçiminde tanımlanır; $x$'in sıfıra uzaklığıdır ve hiçbir zaman negatif değildir. $|-x|=|x|$ ve $\sqrt{x^2}=|x|$ olur.

$n(x)=|x|$ fonksiyonu

$n(x)=|x|$ fonksiyonunun grafiği $y$ eksenine göre simetrik, $V$ biçimindedir. Tepe noktası $(0,0)$, simetri ekseni $x=0$'dır; tanım kümesi $\mathbb R$, görüntü kümesi $[0,\infty)$'dir. Fonksiyon $(-\infty,0]$ aralığında azalan, $[0,\infty)$ aralığında artandır; en küçük değeri $0$'dır ve bire bir değildir. Doğrusal $f(x)=x$ fonksiyonuyla karşılaştırıldığında, $n(x)$'in grafiği $f$'nin $x$ ekseninin altında kalan kısmının $x$ eksenine göre yansıtılmasıyla elde edilir.

Genel biçim

$m(x)=\pm|ax\pm b|\pm c$ ($a\ne0$, tek mutlak değer terimli) fonksiyonlarında $|ax+b|=0$ olduğu $x=-\dfrac ba$ noktasında tepe noktası oluşur. $m(x)=a|x-r|+k$ yazılırsa tepe noktası $(r,k)$'dir. $a>0$ ise grafik yukarı açılır, $k$ en küçük değerdir; $a<0$ ise grafik aşağı açılır, $k$ en büyük değerdir. $|a|$ büyüdükçe $V$ daralır. Sıfırlar $a|x-r|+k=0$ denkleminden bulunur; işaret sıfırlara ve tepe noktasına göre incelenir.

Parçalı gösterim

Mutlak değer terimi iki duruma ayrılarak fonksiyon parçalı yazılır: $f(x)=|2x-6|$ için $2x-6\ge0$ yani $x\ge3$ iken $f(x)=2x-6$, $x<3$ iken $f(x)=-2x+6$ olur. Her parça doğrusal bir fonksiyondur; grafik, tepe noktasında birleşen iki ışından oluşur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $g(x)=|2x-6|$ fonksiyonunu parçalı yazınız; $g(2)$ ve $g(5)$ değerlerini ve tepe noktasını bulunuz.

$x\ge3$ için $g(x)=2x-6$, $x<3$ için $g(x)=-2x+6$ olur. $g(2)=-4+6=2$ ve $g(5)=10-6=4$'tür. Tepe noktası $2x-6=0$ ise $x=3$ olduğundan $(3,0)$'dır.

Örnek 2. $h(x)=-|x+1|+2$ fonksiyonunun tepe noktasını, en büyük değerini, $h(0)$ değerini ve sıfırlarını bulunuz.

$x+1=0$ ise $x=-1$ ve tepe noktası $(-1,2)$'dir. Başındaki eksi nedeniyle grafik aşağı açılır; en büyük değer $2$, görüntü kümesi $(-\infty,2]$'dir. $h(0)=-1+2=1$. Sıfırlar için $|x+1|=2$ ise $x=1$ ya da $x=-3$ bulunur.

Örnek 3. $m(x)=|x-4|-3$ fonksiyonunu parçalı yazınız; en küçük değerini, sıfırlarını ve artan–azalan olduğu aralıkları bulunuz.

$x\ge4$ için $m(x)=x-7$, $x<4$ için $m(x)=-x+1$ olur. Tepe noktası $(4,-3)$ olduğundan en küçük değer $-3$'tür. Sıfırlar için $|x-4|=3$ ise $x=1$ ya da $x=7$ bulunur. Fonksiyon $(-\infty,4]$ aralığında azalan, $[4,\infty)$ aralığında artandır.

Örnek 4. Tepe noktası $(2,-1)$ olan, yukarı açılan ve $(0,3)$ noktasından geçen $m(x)=a|x-2|-1$ fonksiyonunda $a$'yı bulunuz.

$m(0)=3$ olduğundan $a|0-2|-1=3$ ve $2a=4$, yani $a=2$ bulunur: $m(x)=2|x-2|-1$.

Özetle

  • $|x|$, $x$'in sıfıra uzaklığıdır; negatif olmaz ve $\sqrt{x^2}=|x|$'dir.
  • $n(x)=|x|$ grafiği $V$ biçimindedir; tepe noktası $(0,0)$, en küçük değer $0$'dır.
  • $m(x)=a|x-r|+k$ için tepe noktası $(r,k)$'dir; $a>0$ yukarı, $a<0$ aşağı açılır.
  • Mutlak değerli fonksiyon parçalı yazılırken içteki ifadenin işaretine göre iki doğrusal parça elde edilir.
  • Bu konuda yalnız tek mutlak değer terimli fonksiyonlar incelenir.

Mutlak Değer Fonksiyonu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$|-7|+|3|-|-5|$ işleminin sonucu kaçtır?
A$3$
B$9$
C$15$
D$5$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$|-7|=7$, $|3|=3$ ve $|-5|=5$ olduğundan işlem $7+3-5=5$ olur.
2Kolay
Sayı doğrusunda sıfıra uzaklığı $6$ birim olan gerçek sayılar aşağıdakilerden hangisidir?
AYalnız $6$
BYalnız $-6$
C$-6$ ve $6$
D$0$ ve $6$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir sayının mutlak değeri, sayı doğrusunda sıfıra olan uzaklığıdır. $|x|=6$ koşulunu sağlayan sayılar $x=-6$ ve $x=6$'dır.
3Orta
$|x-2|=5$ denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A$\{-3,7\}$
B$\{-7,3\}$
C$\{3,7\}$
D$\{-3,5\}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$|x-2|=5$ olduğundan $x-2=5$ veya $x-2=-5$ olmalıdır. Buradan $x=7$ veya $x=-3$ bulunur. Çözüm kümesi $\{-3,7\}$'dir.
4Orta
Sayı doğrusunda $-4$ ile $7$ arasındaki uzaklık kaç birimdir?
A$3$
B$7$
C$11$
D$12$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İki sayı arasındaki uzaklık farklarının mutlak değeridir. $|7-(-4)|=|11|=11$ bulunur.
5Zor
$|x-a|<b$ eşitsizliğinin çözüm kümesi $(-3,9)$ olduğuna göre $a+b$ kaçtır?
A$6$
B$7$
C$9$
D$12$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$|x-a|<b$ eşitsizliğinin çözümü $(a-b,a+b)$ biçimindedir. $(-3,9)$ aralığının orta noktası $a=\dfrac{-3+9}{2}=3$, yarı uzunluğu ise $b=\dfrac{9-(-3)}{2}=6$ olur. Böylece $a+b=9$ bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular