MegaSoru

Anı (Hatıra) Türü 55 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Anı (Hatıra) Türü Konu Anlatımı

Anı (hatıra), yazarın kendi yaşadığı ya da tanık olduğu olayları, aradan zaman geçtikten sonra kendi bakış açısıyla anlattığı yazı türüdür. Bu konuda anının özellikleri, yaşanmışlık ve kişisel bakış ile anı ve hikâye arasındaki farklar ele alınır.

Anının özellikleri

Anıda anlatılan olaylar gerçekten yaşanmıştır; yazar ya o olayları kendisi yaşamış ya da onlara tanıklık etmiştir. Bu nedenle anı kurmaca değil, öğretici (bilgilendirici) ve kişisel bir metin türüdür.
Anı genellikle birinci kişi ağzından yazılır ("ben", "biz"). Olaylar geçmiş zamanda anlatılır; yazar o günlere bugünkü bakışıyla döner. Bu yüzden anıda iki zaman iç içedir: olayın yaşandığı zaman ve olayın hatırlanıp yazıldığı zaman. "O gün bunun ne kadar önemli olduğunu anlamamıştım." gibi cümleler bu iki zaman arasındaki mesafeyi gösterir.

Yaşanmışlık ve kişisel bakış

Anıda olaylar gerçektir; ancak anlatılış yazarın bakış açısıyla süzülür. Yazar neyi hatırladığını, neyi önemsediğini ve olayları nasıl yorumladığını aktarır. Aynı olaya tanık olan iki kişi o olayın farklı anılarını yazabilir.
Anı, yazıldığı dönemin toplumsal ve kültürel yaşamı hakkında da bilgi verir: bir dönemin okul hayatı, bir şehrin eski sokakları, bir tarihî olayın sıradan insanlarca nasıl yaşandığı anılardan öğrenilebilir. Ancak anı bir tarih kitabı değildir; kişisel hafızaya dayandığı için bazı ayrıntılar eksik ya da öznel olabilir. Okur anıyı değerli bir tanıklık olarak okumalı, her ayrıntısını kesin belge saymamalıdır.

Anı ile hikâyenin karşılaştırılması

Anı ile hikâye birbirine benzer biçimde olay anlatır; ikisinde de kişi, zaman ve mekân vardır. Fark şuradadır:
• Gerçeklik: Anıdaki olaylar yaşanmıştır; hikâyedeki olaylar kurmacadır.
• Anlatıcı: Anıda anlatıcı yazarın kendisidir; hikâyede anlatıcı yazar değil, yazarın tasarladığı bir sestir.
• Amaç: Anı, yaşananları kayda geçirip paylaşmayı; hikâye estetik bir kurmaca dünya oluşturmayı amaçlar.
Birinci kişi ağzından yazılmış her metin anı değildir. Hikâyelerde de anlatıcı "ben" diyebilir; belirleyici olan olayların yazarın gerçek yaşantısı olup olmadığıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. “1999 kışında kasabamıza ilk kez kütüphane açıldığında on yaşındaydım. Rafların arasında dolaşırken o gün hissettiğim heyecanı, bugün bile bir kitapçıya girdiğimde hatırlarım.” Bu parça hangi türe aittir? Gerekçesini açıklayınız.

Yazar kendi yaşadığı bir olayı birinci kişi ağzından, geçmiş zamanda anlatıyor; bugünkü duygusunu da ekleyerek iki zaman arasında bağ kuruyor. Kesin bir tarih ve yaşanmışlık vurgusu bulunuyor. Bu özellikler parçanın anı türüne ait olduğunu gösterir.

Örnek 2. Bir öğrenci "Ben dili kullanıldığı için bu metin kesinlikle anıdır." diyor. Bu yargıyı değerlendiriniz.

Yargı eksiktir. Hikâyelerde de anlatıcı birinci kişi olabilir. Bir metnin anı olması için olayların yazarın gerçekten yaşadığı ya da tanık olduğu olaylar olması gerekir; yalnızca "ben" dili yeterli değildir.

Örnek 3. Bir anıda yazar, babasıyla gittiği ilk maçı anlatırken "Stadyum belki kırk bin kişilikti, bana bir milyon kişi varmış gibi gelmişti." diyor. Bu cümle anının hangi özelliğini gösterir?

Yazar olayı kendi çocukluk algısıyla anlattığını açıkça belirtiyor. Bu, anının kişisel bakış açısına dayandığını; ayrıntıların nesnel ölçümden çok yaşantının duygusal izlerini taşıdığını gösterir.

Özetle

  • Anı, yazarın yaşadığı ya da tanık olduğu olayları aradan zaman geçtikten sonra anlattığı türdür.
  • Anıda olaylar gerçektir; anlatılış yazarın kişisel bakış açısıyla süzülür.
  • Anı genellikle birinci kişi ağzından ve geçmiş zamanda yazılır; olayın yaşandığı ve yazıldığı zaman iç içedir.
  • Anı bir dönemin yaşamına tanıklık eder ama tarih kitabı gibi kesin belge sayılmaz.
  • Anıyı hikâyeden ayıran temel ölçüt, olayların kurmaca değil yaşanmış olmasıdır.

Anı (Hatıra) Türü — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
İlkokulun ilk günü, çantamın fermuarı kapıda takılmıştı. Öğretmenim eğilip yardım ettiğinde utancım biraz olsun azalmıştı.

Bu parçayı anı türüne yaklaştıran temel özellik nedir?
AAnlatıcının geçmişte yaşadığı bir olayı kendi bakışından aktarması
BGelecekte yaşanabilecek olayları tahmin etmesi
CKişileri bütünüyle hayal ürünü olarak tanıtması
DBir araştırmanın sonuçlarını nesnel verilerle sunması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Birinci kişi, kendi geçmiş deneyimini ve o andaki duygusunu aktarmaktadır.
2Kolay
"Köprünün açılışında oradaydım. Kurdeleyi kimin kestiğini gördüm ama sonradan yapılan konuşmaları duyamadım."

Anlatıcının bilgi sınırı nedir?
ATörenin tüm aşamalarını eksiksiz bilmesi
BAçılışa ilişkin hiçbir gözlemde bulunmamış olması
CYalnızca tanık olduğu bölüm hakkında doğrudan bilgi verebilmesi
DGelecekteki olayları da kesinlikle öngörmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Tanıklık, bulunulan ve gözlemlenen olaylarla sınırlıdır.
3Orta
12 Ekim Salı: Bugün okula giderken eski arkadaşımı gördüm. / Aradan on yıl geçti; o karşılaşmanın bana öğrettiği şeyi şimdi daha iyi anlıyorum.

İki anlatım arasındaki belirleyici fark hangisidir?
Aİkisi de yalnızca tarihî belge niteliğindedir
Bİlki kurmaca, ikincisi zorunlu olarak nesneldir
Cİkincisi yalnızca olayın yaşandığı gün yazılabilir
Dİlki günlüğe, ikincisi geriye dönük değerlendirmesiyle anıya yakındır
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Günlük olayla eş zamanlı tutulabilir; anı olaydan sonra geriye bakarak yazılır.
4Orta
Babamın dükkânı bana dünyanın en güvenli yeriydi; oysa müşteriler için yalnızca daracık bir tamirhaneydi.

Parçada anlatıcının hangi özelliği öne çıkmaktadır?
AMekânın ölçülerini bilimsel olarak kanıtlaması
BBütün insanların dükkâna aynı anlamı yüklediğini savunması
CMekânı kişisel yaşantısının etkisiyle değerlendirmesi
DOlayları üçüncü kişinin tanıklığıyla aktarması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Aynı mekân anlatıcının anıları nedeniyle başkalarından farklı bir değer taşır.
5Zor
Bir anı yazarı, "O toplantıda herkes önerimi destekledi." derken toplantı tutanağında iki kişinin karşı oy kullandığı görülüyor.

Tarihsel araştırma açısından en uygun tutum nedir?
ATutanağı anıdan daha eski olduğu için yok saymak
BAnıyı diğer kaynaklarla karşılaştırarak değerlendirmek
CAnıyı tüm ayrıntılarıyla tartışmasız doğru kabul etmek
Dİki kaynağın çelişmesini araştırmayı gereksiz görmek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Anılar öznel belleğe dayanır; tutanak gibi bağımsız belgelerle karşılaştırılmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular