Bu parçanın olay örgüsünü başlatan durum nedir?
Çözümü göster
Hikâyeyi harekete geçiren ilk olay Elif'in kapalı kütüphaneye girip tozlu rafları görmesidir; temizlik bu olayın sonucudur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hikâye, gerçek ya da gerçeğe uygun olay veya durumları, belirli bir yer ve zamanda, kişiler aracılığıyla anlatan kısa kurmaca metindir. Bu konuda hikâyenin özellikleri, olay ve karakter gelişimi, kurmaca ile gerçeklik ilişkisi ve bir hikâyeyi yorumlama yolları ele alınır.
Hikâye kısa bir anlatıdır: genellikle tek bir olaya ya da tek bir duruma odaklanır, az sayıda kişiye yer verir. Olay belirli bir zamanda ve mekânda geçer; anlatıcı bu olayı okura aktarır.
Hikâye ile roman arasındaki temel fark kapsamdır: roman birçok olayı, uzun bir zamanı ve çok sayıda kişiyi geniş bir çerçevede anlatırken hikâye bir kesite, bir ana ya da tek bir yaşantıya odaklanır.
Bazı hikâyeler olay merkezlidir: merak unsuru öndedir, olaylar belirli bir sonuca doğru ilerler. Bazıları ise durum merkezlidir: büyük bir olay yaşanmaz; bir insanın iç dünyası, bir anın atmosferi ya da gündelik bir kesit anlatılır. Durum hikâyelerinde sonuç çoğu zaman açık bırakılır.
Hikâyede olaylar kişiler üzerinden ilerler. Karakter, hikâyede düşünceleri, davranışları ve kararlarıyla öne çıkan kişidir. Karakter hikâye boyunca değişebilir: korkak bir çocuğun sonunda cesaret göstermesi, kibirli birinin bir kayıp sonrası alçak gönüllü olması gibi.
Karakterin değişimi genellikle bir olay ya da karşılaşma sonucunda olur. Bu değişimi anlamak için şu sorular sorulur: Karakter başta nasıldı? Hangi olay onu etkiledi? Sonunda ne değişti? Karakterin değişmemesi de anlamlı olabilir; yazar bazen alışkanlıklarından kopamayan insanı göstermek ister.
Hikâye kurmacadır: gerçek hayattan beslense de yazarın tasarladığı bir dünyada geçer. Okurun hikâyedeki kişileri gerçek kişiler, olayları yaşanmış belgeler gibi okuması doğru değildir.
Bir hikâyeyi yorumlarken olayın, kişilerin, mekânın ve anlatıcının birlikte kurduğu anlama bakılır. Hikâyenin sonu, başlığı ve tekrar eden bir nesne ya da imge çoğu zaman yorumun anahtarıdır. Yorum, metindeki ayrıntılarla desteklenmelidir; okurun kendi yaşantısını metne yüklemesi geçerli bir yorum yöntemi değildir.
Örnek 1. Bir hikâyede küçük Nehir, her gün okul yolunda gördüğü yaşlı adamdan korkmaktadır. Bir gün adamın düşen kitaplarını toplar; adam ona teşekkür eder, kitaplardan birini hediye eder. Hikâyenin sonunda Nehir adama el sallayarak geçer. Karakter gelişimini açıklayınız.
Başta Nehir, tanımadığı birinden ön yargıyla korkmaktadır. Kitapları toplama olayı onu adamla tanıştırır. Sonunda el sallaması, korkunun yerini güvene ve yakınlığa bıraktığını gösterir. Değişimi sağlayan olay, iki kişi arasındaki küçük iyiliktir.
Örnek 2. Bir hikâyede hiçbir büyük olay yaşanmaz; yalnızca bir kadın, yağmurlu bir öğleden sonra pencereden sokağı izler, eski bir şarkıyı hatırlar ve çayı soğuyunca kalkar. Bu hikâye hangi türdendir?
Belirgin bir olay zinciri ve merak unsuru yoktur; anlatılan, bir kişinin iç dünyası ve bir anın atmosferidir. Bu nedenle durum hikâyesine örnektir.
Örnek 3. Bir okur, köy hayatını anlatan bir hikâye için "Yazar bu köyde yaşamış, bu olaylar gerçekten olmuş." diyor. Bu değerlendirmenin sorunu nedir?
Hikâye kurmacadır; yazar gözlem ve deneyimlerinden yararlanmış olabilir ama hikâyedeki olaylar ve kişiler onun tasarımıdır. Bu bilgi metinde yoksa, kurmaca dünyayı yazarın belgelenmiş hayatı gibi okumak yanlıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.