Çözümü göster
Açık amaç ve soru; alan, yöntem ve gerekli kanıt seçimini yönlendirir. Sonucun veri toplanmadan kesinleştirilmesi araştırmanın yerini almaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Yeryüzü şekillerinin nasıl oluştuğunu ve zamanla nasıl değiştiğini anlamanın yollarından biri saha ya da sanal saha çalışmasıdır. Bu konuda çalışmanın hazırlık, uygulama, veri toplama, çözümleme, tahmin ve raporlama aşamaları ele alınır. Bu bir süreç konusudur; amaç, aşamaları ve her aşamada yapılması gerekenleri doğru bilmektir.
Çalışmaya başlamadan önce amaç ve araştırma sorusu belirlenir: örneğin bir vadinin nasıl oluştuğu ya da bir kıyının nasıl değiştiği. Çalışılacak şekil seçilir, harita ve kaynaklardan ön bilgi toplanır, gerekli araç gereç (harita, pusula, ölçüm aracı, fotoğraf makinesi, not defteri) hazırlanır. Gidilecek alanın ulaşım, hava durumu ve güvenlik koşulları değerlendirilir, gerekli izinler alınır. Çalışmayı izlemek için bir kontrol listesi hazırlanır.
Sanal saha çalışması için dijital küre, artırılmış gerçeklik ya da sanal gerçeklik gibi uygulamalar kullanılabilir. Bu durumda da amaç ve sorular önceden belirlenir.
Çalışma sahasında amaçla ilgili gözlem ve ölçümler yapılır. Şeklin biçimi, boyutu, kayaç ve toprak özellikleri, bitki örtüsü, suyun akış yönü, insan etkisi gibi bilgiler kaydedilir. Fotoğraf çekilir, kroki çizilir, mümkünse ölçüm yapılır.
Toplanan veriler yer, zaman ve gözlemciyle birlikte düzenli biçimde kaydedilir. Yapay ya da tahmine dayalı değerler gerçek ölçüm gibi gösterilmemelidir.
Toplanan veriler düzenlenir ve karşılaştırılır. Şeklin oluşumunda hangi süreçlerin (akarsu aşındırması, buzul, rüzgâr, dalga, ayrışma) ve hangi faktörlerin (iklim, kayaç yapısı, eğim) etkili olduğu belirlenir. Çözümlenen bilgilere dayanarak şeklin gelecekte nasıl değişebileceği hakkında tahmin yapılır. Tahmin, kanıtlara dayanır ve kesin sonuç gibi sunulmaz.
Sonuçlar rapor olarak paylaşılır. Raporda amaç, yöntem, toplanan veriler, çözümleme ve tahminler yer alır. Kontrol listesine dönülerek çalışmanın eksik ve güçlü yönleri değerlendirilir ve geribildirim alınır. Bulgular, çalışma sahasını koruyan ve yeniden kullanımı kolaylaştıran biçimde sunulmalıdır.
Örnek 1. Aşağıdaki aşamaları doğru sıraya koyun: tahmin yapma, amaç belirleme, bilgi toplama, raporlama, çözümleme.
Doğru sıra: amaç belirleme, bilgi toplama, çözümleme, tahmin yapma, raporlama. Önce amaç belirlenir, veri toplanır, veri çözümlenir, çözümlemeye dayanarak tahmin yapılır ve sonuçlar raporlanır.
Örnek 2. Bir öğrenci bir kıyıdaki falezin geçen yıl kaç santimetre gerilediğini ölçmeden "yaklaşık 5 cm" diye rapora yazmıştır. Bu hangi ilkeye aykırıdır?
Verilerin gerçek ölçüme ve gözleme dayanması ilkesine aykırıdır. Tahmine dayalı bir değer ölçüm gibi sunulmuş ve çalışmanın güvenilirliği zedelenmiştir.
Örnek 3. Saha çalışmasına çıkılmadan önce hava durumunun incelenmesi hangi aşamaya girer ve neden önemlidir?
Hazırlık aşamasına girer. Hava koşulları güvenliği ve veri toplama imkânını etkiler; elverişsiz hava çalışmayı tehlikeye atabilir ya da gözlemleri sınırlayabilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.