MegaSoru

Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması Konu Anlatımı

Yeryüzü şekillerinin nasıl oluştuğunu ve zamanla nasıl değiştiğini anlamanın yollarından biri saha ya da sanal saha çalışmasıdır. Bu konuda çalışmanın hazırlık, uygulama, veri toplama, çözümleme, tahmin ve raporlama aşamaları ele alınır. Bu bir süreç konusudur; amaç, aşamaları ve her aşamada yapılması gerekenleri doğru bilmektir.

Hazırlık

Çalışmaya başlamadan önce amaç ve araştırma sorusu belirlenir: örneğin bir vadinin nasıl oluştuğu ya da bir kıyının nasıl değiştiği. Çalışılacak şekil seçilir, harita ve kaynaklardan ön bilgi toplanır, gerekli araç gereç (harita, pusula, ölçüm aracı, fotoğraf makinesi, not defteri) hazırlanır. Gidilecek alanın ulaşım, hava durumu ve güvenlik koşulları değerlendirilir, gerekli izinler alınır. Çalışmayı izlemek için bir kontrol listesi hazırlanır.
Sanal saha çalışması için dijital küre, artırılmış gerçeklik ya da sanal gerçeklik gibi uygulamalar kullanılabilir. Bu durumda da amaç ve sorular önceden belirlenir.

Uygulama ve veri toplama

Çalışma sahasında amaçla ilgili gözlem ve ölçümler yapılır. Şeklin biçimi, boyutu, kayaç ve toprak özellikleri, bitki örtüsü, suyun akış yönü, insan etkisi gibi bilgiler kaydedilir. Fotoğraf çekilir, kroki çizilir, mümkünse ölçüm yapılır.
Toplanan veriler yer, zaman ve gözlemciyle birlikte düzenli biçimde kaydedilir. Yapay ya da tahmine dayalı değerler gerçek ölçüm gibi gösterilmemelidir.

Çözümleme ve tahmin

Toplanan veriler düzenlenir ve karşılaştırılır. Şeklin oluşumunda hangi süreçlerin (akarsu aşındırması, buzul, rüzgâr, dalga, ayrışma) ve hangi faktörlerin (iklim, kayaç yapısı, eğim) etkili olduğu belirlenir. Çözümlenen bilgilere dayanarak şeklin gelecekte nasıl değişebileceği hakkında tahmin yapılır. Tahmin, kanıtlara dayanır ve kesin sonuç gibi sunulmaz.

Raporlama ve değerlendirme

Sonuçlar rapor olarak paylaşılır. Raporda amaç, yöntem, toplanan veriler, çözümleme ve tahminler yer alır. Kontrol listesine dönülerek çalışmanın eksik ve güçlü yönleri değerlendirilir ve geribildirim alınır. Bulgular, çalışma sahasını koruyan ve yeniden kullanımı kolaylaştıran biçimde sunulmalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aşağıdaki aşamaları doğru sıraya koyun: tahmin yapma, amaç belirleme, bilgi toplama, raporlama, çözümleme.

Doğru sıra: amaç belirleme, bilgi toplama, çözümleme, tahmin yapma, raporlama. Önce amaç belirlenir, veri toplanır, veri çözümlenir, çözümlemeye dayanarak tahmin yapılır ve sonuçlar raporlanır.

Örnek 2. Bir öğrenci bir kıyıdaki falezin geçen yıl kaç santimetre gerilediğini ölçmeden "yaklaşık 5 cm" diye rapora yazmıştır. Bu hangi ilkeye aykırıdır?

Verilerin gerçek ölçüme ve gözleme dayanması ilkesine aykırıdır. Tahmine dayalı bir değer ölçüm gibi sunulmuş ve çalışmanın güvenilirliği zedelenmiştir.

Örnek 3. Saha çalışmasına çıkılmadan önce hava durumunun incelenmesi hangi aşamaya girer ve neden önemlidir?

Hazırlık aşamasına girer. Hava koşulları güvenliği ve veri toplama imkânını etkiler; elverişsiz hava çalışmayı tehlikeye atabilir ya da gözlemleri sınırlayabilir.

Özetle

  • Saha çalışması hazırlık, uygulama ve veri toplama, çözümleme, tahmin ve raporlama aşamalarından oluşur.
  • Hazırlıkta amaç, soru, araç gereç, güvenlik ve izinler belirlenir.
  • Sanal saha çalışmalarında dijital küre ve artırılmış gerçeklik gibi araçlar kullanılabilir.
  • Veriler ölçüm ve gözleme dayanmalı, tahmin ölçüm gibi gösterilmemelidir.
  • Tahminler kanıta dayanır ve kesin sonuç gibi sunulmaz.

Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir grup, yakın çevresindeki bir vadinin oluşumunu saha çalışmasıyla araştıracaktır. Toplanacak bilgileri belirlemeye önce hangi işlem yön vermelidir?
ASonuç paragrafını gözleme çıkmadan kesinleştirmek
BYalnız rapor kapağının rengini seçmek
CAraştırma sorusunu ve amacını açıkça belirlemek
DBütün vadilerin aynı oluştuğunu başlangıçta kabul etmek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Açık amaç ve soru; alan, yöntem ve gerekli kanıt seçimini yönlendirir. Sonucun veri toplanmadan kesinleştirilmesi araştırmanın yerini almaz.
2Kolay
Aşağıdakilerden hangisi bir öğrencinin yer şekline ilişkin doğrudan saha gözlemidir?
AGörmediği kesitin biçimini başka bir alanla aynı kabul etmesi
Bİncelediği kesitteki tabakaların eğimini yerinde kaydetmesi
CGelecek yılki aşınım miktarını veri toplamadan kesin yazması
DBir internet fotoğrafını kendi o günkü gözlemi olarak sunması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
İlgili kesitte yerinde yapılan kayıt doğrudan saha verisidir. Varsayım, tahmin veya başkasına ait görüntü aynı tür gözlem değildir.
3Orta
Kurgusal bir akarsu kıvrımının iç ve dış kıyılarındaki aşınım-birikim farkı saha çalışmasıyla araştırılacaktır. Hangi soru bu amaca doğrudan yöneliktir?
ADış ve iç kıyılardaki kıyı gerilemesi ile malzeme birikimi nasıl farklılaşıyor?
BÜst havzadaki kayaç türleri hangi alanlarda yayılış göstermektedir?
CAkarsuyun kaynağının denizden yüksekliği kaç metredir?
DHavzanın en yüksek zirvesinde hangi buzul izleri bulunmaktadır?
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İç ve dış kıyıda gerileme ile birikimin karşılaştırılması doğrudan araştırılan farkı ölçer. Diğer sorular da coğrafi araştırma konusu olabilir; ancak bu belirli kıvrımdaki iki kıyı arasındaki sürece doğrudan odaklanmaz.
4Orta
Kurgusal bir sanal gezide vadi, yalnız tepeden görüntülenmiştir. Araştırma sorusu vadinin taban genişliği ile yamaç biçimini ilişkilendirmektedir. Hangi ek görünüm en doğrudan katkı sağlar?
AAynı üstten görüntünün yalnız renklerini değiştiren kopyası
BVadi dışındaki bir yerin daha yüksek çözünürlüklü görüntüsü
CYalnız dosya adlarını gösteren klasör listesi
DÖlçek bilgisi bulunan enine profil veya uygun yan görünüm
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Üstten görünüm uzanışı gösterebilir; enine profil taban ve yamaç ilişkisini tamamlar. Farklı görünüm seçimi araştırılan özelliğe göre yapılmalıdır.
5Zor
Kurgusal ekipte bir öğrenci ölçüm, biri fotoğraf, biri kroki, biri kaynak kaydı tutacaktır. Rapor her gözlem noktasının bu bilgilerini birlikte kullanmalıdır. Hangi düzen en uygundur?
AHer noktaya ortak kod verip bütün kayıtlarda bu kodu ve zamanı kullanmak
BFotoğraflarla ölçümleri yalnız dosya büyüklüklerine göre eşleştirmek
CHer öğrencinin kendi kodunu kullanıp karşılıklarını hiç kaydetmemek
DKrokiyi konumsuz, ölçümleri birimsiz tutup sonradan belleğe göre birleştirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Farklı görevlerden gelen bilgiler aynı nokta ve gözlemle ilişkilendirilebilmelidir. Ortak kod ve zaman bunu sağlar; bağımsız ve eşleştirilmemiş listeler doğru bütünleştirmeyi engeller.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular