Çözümü göster
Kitab-ı Bahriye Piri Reis'in eseridir. Denizcilik tecrübesini coğrafi bilgi ve kıyı tasvirleriyle birleştirmesi bakımından önemlidir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
1453-1683 arasında Osmanlı Devleti’nde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında önemli gelişmeler yaşandı. Bu konuda hem bu alandaki şahsiyetler hem de bir araştırmanın nasıl yapıldığı, kaynakların nasıl değerlendirildiği ve sonuçların nasıl paylaşıldığı ele alınır.
Akşemseddin, Fatih Sultan Mehmed’in hocalarından biridir; İstanbul’un fethinde manevi destek verdiği ve fetihten sonra halkın gönlünü kazanmaya katkı sağladığı anlatılır. Ali Kuşçu, Semerkant’tan İstanbul’a gelen astronom ve matematikçidir; Ayasofya Medresesi’nde ders verdi ve Osmanlı’da astronomi ve matematik çalışmalarına katkı yaptı.
Sabuncuoğlu Şerefeddin, Amasya’da yaşamış bir hekimdir; yazdığı Cerrahiyyetü’l-Haniyye resimli cerrahi eserlerinin ilk örneklerinden biridir. Piri Reis, dünya haritası ve Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik eseriyle coğrafyaya ve denizciliğe katkıda bulunmuştur. Kâtip Çelebi, Keşfü’z-Zünûn ve Cihannümâ gibi eserleriyle bilim ve coğrafya alanında önemli bir isim; Evliya Çelebi ise Seyahatname’siyle dönemin yaşamını anlatan seyyahtır.
Mimar Sinan, Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camilerini yapmış, Osmanlı mimarisini zirveye çıkarmıştır. Matrakçı Nasuh, minyatürleri ve harita benzeri şehir resimleriyle anılan sanatçı ve tarihçidir. Buhurizade Mustafa Itri Efendi, Klasik Türk Mûsikîsi’nin en büyük bestecilerinden biridir. Nabi ise 17. yüzyılın divan şairlerinden biridir ve öğüt içeren (hikemî) şiirleriyle bilinir.
Bu şahsiyetlerin her biri bilim, kültür ve sanat alanında Osmanlı’nın zenginleşmesine katkıda bulunmuştur. Katkılarını değerlendirirken eserleri ve etkileri kanıt olarak gösterilir.
Bir araştırmada önce konu ve sorular belirlenir, sonra kaynaklar toplanır. Birinci el kaynaklar olayı yaşayanlar ya da dönemin belgeleri; ikinci el kaynaklar ise sonradan yazılan inceleme ve ders kitaplarıdır. Kaynaklar yazılı, görsel, sayısal ya da dijital olabilir.
Bir kaynağın güvenilirliğine bakarken yazarı, yazılış tarihi, amacı ve yayımlayan kurum değerlendirilir. İnternette adres uzantısı (kurum, üniversite ya da kişisel site olması) ve güncellik de önemlidir. Olgu ile görüşü ayırmak, önyargı, çelişki ve tutarsızlıkları fark etmek gerekir.
Her kaynağın sınırı vardır: bir kaynak yalnızca belli bir bakış açısını veya olayın bir bölümünü yansıtabilir. Bu nedenle birden çok kaynakla çalışılır ve ilgisiz bilgiler elenir.
Bilgiler yorumlanırken kanıta dayanılır; sonuç paylaşılırken kaynakça verilir ve alıntılara atıf yapılır. Böylece başkalarının emeğine saygı gösterilir ve okuyucu bilgilerin doğruluğunu kontrol edebilir.
Örnek 1. Ali Kuşçu hangi alanlarda çalışmıştır ve nerede ders vermiştir?
Astronomi ve matematikte çalışmış, İstanbul’da Ayasofya Medresesi’nde ders vermiştir.
Örnek 2. Birinci el ve ikinci el kaynak arasındaki fark nedir? Birer örnek veriniz.
Birinci el kaynak olayı yaşayanın ya da dönemin kendi belgesidir (örneğin Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si); ikinci el kaynak ise sonradan yazılan inceleme ya da ders kitabıdır.
Örnek 3. İnternette bulduğunuz bir sayfada Piri Reis hakkında yazar ve tarih belirtilmeden bilgi verilmiş. Bu bilgiyi nasıl değerlendirirsiniz?
Yazarı ve tarihi belli olmadığı için güvenilirliği düşük kabul eder, bilgiyi üniversite ya da müze gibi kurumların yayınları ve akademik kaynaklarla karşılaştırırım; doğrulanmayan bilgiyi kullanmam.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.