MegaSoru

Avrupa’nın Sömürgeci Politikalarının Etkileri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Avrupa’nın Sömürgeci Politikalarının Etkileri Konu Anlatımı

15. yüzyıldan itibaren Avrupalı devletler Afrika, Amerika ve Asya’da yeni topraklar ve ticaret yolları aradı; bu sürece sömürgecilik denir. Bu konu, sömürgeciliğin nedenlerini, etkilerini ve günümüze yansımalarını dönemin koşulları içinde değerlendirmeyi amaçlar.

Coğrafi keşifler ve sömürgeciliğin nedenleri

Avrupa’da Rönesans ile bilimsel merak ve gözlem arttı; pusula, usturlap ve daha dayanıklı gemiler (kervel) okyanuslarda yolculuğu mümkün kıldı. Reform hareketleri ve dinî rekabet Avrupalı devletleri Hristiyanlığı yayma düşüncesine de yöneltti. Avrupa’da baharat, altın ve gümüş gibi değerli ürünlere ihtiyaç ve krallıkların birbirleriyle zenginlik ve güç yarışı da önemliydi.
Portekiz ve İspanya ilk büyük keşif yolculuklarını yaptı. Bartolomeu Dias Ümit Burnu’na ulaştı (1488), Kristof Kolomb Amerika’ya vardı (1492), Vasco da Gama Hindistan’a deniz yoluyla ulaştı (1498). Bu yeni yollarla Avrupalılar ticarette doğrudan söz sahibi oldu.

Sömürgeciliğin etkileri

Amerika’da yerli halkların nüfusu savaşlar, getirilen hastalıklar ve zorla çalıştırma nedeniyle ciddi biçimde azaldı. Afrika’dan çok sayıda insan zorla köle olarak götürüldü; bu Atlantik köle ticareti büyük acılara yol açtı. Sömürgelerden Avrupa’ya büyük miktarda altın, gümüş ve ham madde aktı; Avrupa’da ticaret ve sermaye birikimi arttı.
Ticaretin merkezi zamanla Akdeniz’den Atlantik’e kaydı. Avrupa’ya akan gümüş fiyatların yükselmesine (fiyat devrimi) yol açtı; bu etki Osmanlı ekonomisinde de hissedildi.

Dönemin koşulları ve insan hakları açısından değerlendirme

Dönemin koşullarında devletler güç, zenginlik ve din yayma amacıyla sömürgeciliği doğal sayabiliyordu. Ancak bir olayı dönemin koşullarında açıklamak, o olayı haklı çıkarmak anlamına gelmez. Bugünün insan hakları anlayışına göre köleleştirme, zorla çalıştırma ve yerli halkların topraklarından edilmesi temel hak ve özgürlüklerin ihlalidir.
Farklı kaynaklara bakıldığında sömürgeci devletlerin kayıtları genellikle keşfi ve zenginliği öne çıkarırken, yerli halkların anlatıları ve sonraki dönemlerin araştırmaları kayıpları ve acıları gösterir. Bu nedenle kaynakların bakış açısı sorgulanmalıdır.

Günümüze etkileri

Sömürgecilik, günümüzde dünyada bazı bölgelerde ekonomik eşitsizliğin, sınırların ve konuşulan dillerin şekillenmesinde etkili olmuştur. Örneğin Latin Amerika ve Afrika’nın birçok yerinde İspanyolca, Portekizce, Fransızca ve İngilizce gibi dillerin yaygın olması bu geçmişin bir sonucudur. Bazı ülkelerin ekonomisi ham madde üretimine bağlı kalmıştır.
Bu etkiler tartışılırken tarafgir olmadan kanıtlara dayanmak gerekir. Sömürgeciliğin etkilerini bilmek, günümüzde adaletli ve barışçıl bir dünya için neler yapılabileceğini düşünmeye de yardımcı olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasında Rönesans’ın etkisi nasıl olmuştur?

Rönesans bilimsel merakı ve gözlemi artırmış; pusula, usturlap gibi aletlerin ve daha gelişmiş gemilerin kullanılmasını sağlayarak uzak yolculukları mümkün kılmıştır.

Örnek 2. “Köle ticareti dönemin koşullarında normaldi, o hâlde haklıydı.” görüşünü değerlendiriniz.

Dönemin koşullarını açıklamak olayı haklı kılmaz. Köle ticareti insanların temel hak ve özgürlüklerini yok saydığı için bugün de, kaynaklara göre de ağır bir hak ihlali olarak değerlendirilir.

Örnek 3. Sömürgeciliğin günümüzdeki bir etkisini yazınız.

Afrika ve Latin Amerika’da bazı ülkelerde Avrupa dillerinin yaygın konuşulması, sınırların sömürgecilerce çizilmiş olması ya da ekonomilerin ham madde üretimine bağlı kalması gösterilebilir.

Özetle

  • Rönesans, Reform, yeni teknikler ve ekonomik hırslar sömürgeciliğin ortaya çıkışında etkili olmuştur.
  • Dias (1488), Kolomb (1492) ve Vasco da Gama (1498) yeni yollar açan keşif seyahatlerini yapmıştır.
  • Sömürgecilik yerli halkların nüfusunun azalmasına, köle ticaretine ve ticaret merkezlerinin değişmesine yol açmıştır.
  • Dönemin koşullarını açıklamak olayı haklı çıkarmaz; temel hak ve özgürlükler açısından değerlendirilir.
  • Sömürgeciliğin dil, sınır ve ekonomik eşitsizlik gibi günümüze yansıyan etkileri vardır.

Avrupa’nın Sömürgeci Politikalarının Etkileri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir gücün başka bir bölgenin kaynaklarını ve insan emeğini kendi çıkarına yöneltmek üzere orada siyasi-ekonomik denetim kurması hangi kavramla en doğrudan ilişkilidir?
ABağımsızlaşma
BEşit ortaklık
CSömürgecilik
DYerel öz yönetim
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sömürgecilik, bir bölge ve toplum üzerinde dışarıdan kurulan tahakküm ve kaynakların bu gücün çıkarına yöneltilmesiyle ilişkilidir. Her dış ticaret ilişkisi kendiliğinden sömürgecilik sayılmaz.
2Kolay
XVI. yüzyılda Avrupa'da Katolik Kilisesi'nin uygulamalarının eleştirilmesi ve Protestan kiliselerinin ortaya çıkmasıyla ilişkili hareket hangisidir?
AMerkantilizm
BReform
CKolonizasyon
DRönesans
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Reform, Batı Hristiyanlığı içindeki dinî ve kurumsal dönüşümle ilişkilidir. Rönesans kültürel-bilimsel yenilenme, merkantilizm iktisadi politika, kolonizasyon ise sömürgeleştirme süreci bağlamında kullanılır.
3Orta
XV–XVI. yüzyıl Avrupa seferlerinde Asya mallarına aracılar dışında ulaşma isteği hangi etkeni öne çıkarır?
ATicari kazanç ve ulaşım hatları üzerinde daha fazla kontrol isteğini
BUzak mallara yönelik talebin tamamen bitmesini
CSeferlerin yalnız yeni kıyıların adını öğrenmek için yapılmasını
DBütün hükümdarların dış ticareti yasaklamak istemesini
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğrudan yol arayışı, maliyet ve ticari kontrol beklentileriyle ilişkilidir. Coğrafi merak bulunabilse de ekonomik amaçların yerine tek başına geçirilemez.
4Orta
Gelişen harita ve seyir araçları uzun deniz yolculuklarını kolaylaştırmıştır. Bu bilgi sömürgeci yayılmayı açıklarken nasıl kullanılmalıdır?
AYeni bir aracın her kullanıcıyı zorunlu olarak sömürge kurmaya yönelttiğini kabul ederek
BTekniğin gelişmesini bütün toplumların aynı siyasi kararı vermesiyle özdeşleştirerek
CHarita bilgisi varsa ekonomik amaç bulunamayacağını varsayarak
DTeknik imkânları, seferleri finanse eden çıkar ve siyasi hedeflerle birlikte ele alarak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Teknoloji bir faaliyetin imkânlarını genişletebilir; amacı tek başına belirlemez. Sömürgeci yayılma için teknik kapasite yanında finansman, çıkar ve güç ilişkileri de incelenmelidir.
5Zor
1494 Tordesillas Antlaşması'nda İspanya ve Portekiz taçları denizaşırı alanlar için bir paylaşım çizgisi üzerinde anlaştı. Bu bilgi hangi sonucu tek başına desteklemez?
AÇizginin kapsadığı bütün yerli toplumların paylaşımı kabul ettiğini
BSömürgeci yayılmada diplomatik araçların da kullanıldığını
CAvrupa'daki siyasi kararların uzak alanlara yönelik iddialar içerdiğini
Dİki krallığın denizaşırı rekabetlerini anlaşmayla düzenlemek istediğini
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İki krallığın anlaşması, bölgede yaşayan insanların görüşünü veya rızasını göstermemektedir. Antlaşmanın tarafları ile üzerinde hak iddia edilen toplumlar ayrılmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular