MegaSoru

1453-1683 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

1453-1683 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleler Konu Anlatımı

1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti, giriştiği siyasi ve askerî mücadelelerle üç kıtaya yayılan bir cihan devleti hâline geldi. Bu konuda önemli olayların neler olduğu, bunların cihan devleti olmadaki rolü ve Osmanlı’nın bu dönemdeki politikaları ele alınır.

Fatih ve II. Bayezid dönemi

II. Mehmed (Fatih) 1453’te İstanbul’u fethederek Bizans İmparatorluğu’na son verdi ve Osmanlı Devleti’nin merkezini İstanbul yaptı. İstanbul’un fethi hem bir çağın kapanıp yenisinin açılması hem de Osmanlı’nın siyasi, ekonomik ve kültürel gücünün büyümesi anlamına geldi. Kırım’ın Osmanlı hâkimiyetine girmesi (1475) Karadeniz’in güvenliğini ve ticaretini güçlendirdi.
II. Bayezid döneminde, İspanya’da Müslümanlar ve Yahudiler baskı görünce Osmanlı donanması Kemal Reis komutasında bu insanların bir kısmını Osmanlı topraklarına taşıdı. İspanya’dan gelen Yahudiler Osmanlı’da dinî ve toplumsal haklarla yaşadılar; bu, Osmanlı’nın farklı inanç ve kültürlere saygı politikasının bir örneğidir.

Yavuz Sultan Selim dönemi

Çaldıran Savaşı’nda (1514) Osmanlı ordusu Safevi Devleti’ni yendi. Bu zaferle Doğu Anadolu’nun Osmanlı hâkimiyetine girmesi sağlandı ve Anadolu’nun doğusundaki Safevi tehlikesi azaltıldı. Osmanlı ordusunun ateşli silahlardaki üstünlüğü bu zaferde etkili oldu.
Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’nde Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşları kazanıldı. Suriye, Mısır ve Hicaz Osmanlı topraklarına katıldı; kutsal emanetler İstanbul’a getirildi ve Osmanlı padişahı İslam dünyasında özel bir itibar kazandı. Mısır’ın fethi Afrika’daki faaliyetlerin de başlangıcı oldu.

Kanuni dönemi ve sonrasında Avrupa, Akdeniz ve Hint Okyanusu

Mohaç Meydan Muharebesi’nde (1526) Kanuni Sultan Süleyman Macar Kralı II. Lajos’un ordusunu yendi. Macaristan’ın büyük bölümü Osmanlı topraklarına katıldı. I. Viyana Kuşatması (1529) başarısız oldu ama Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki gücünü gösterdi. Habsburglarla 1533’te yapılan İstanbul Antlaşması ile Avusturya Arşidükü Ferdinand’ın Macaristan’daki durumuna dair düzenleme yapıldı.
Preveze Deniz Savaşı’nda (1538) Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Haçlı donanmasını yenerek Akdeniz’de üstünlük sağladı. 1536’da Fransa’ya verildiği kabul edilen ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) başlangıçta Osmanlı’nın tek taraflı olarak tanıdığı bir dostluk ve ticaret ayrıcalığıydı; Osmanlı güçlüyken Osmanlı’nın yararınaydı, ancak Osmanlı zayıfladıkça devlet aleyhine sonuçlar doğurdu. Hint Deniz Seferleri ise Portekizlilerin Hint Okyanusu’ndaki ticarî ve askerî üstünlüğüne karşı yapıldı; Osmanlı’nın yurtdışı ticaretini ve Müslümanları korumayı hedefledi.

Safevilerle ve Avrupa ile sonraki mücadeleler

II. Selim döneminde Kıbrıs’ın fethiyle (1570-1571) Doğu Akdeniz’de deniz yolları güvenlik altına alındı. Safevilerle yapılan Ferhat Paşa Antlaşması (1590) Osmanlı sınırlarını Doğu’da genişletti. Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639) ise Osmanlı-İran sınırının uzun süre değişmeyen çizgisini belirledi ve Bağdat’ın Osmanlı’da kalmasını sağladı.
Köprülü Fazıl Ahmed Paşa döneminde Girit’in fethi (1669) tamamlandı ve Bucaş Antlaşması (1672) ile Lehistan’dan topraklar alındı; Osmanlı Devleti bu dönemde sınırlarının en geniş noktasına yaklaştı. Osmanlı’nın bu mücadelelerde fethedilen yerlerde yaşayanların din ve kültürlerine saygı göstermesi, fetihlerin kalıcı olmasının nedenlerinden biridir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. İstanbul’un fethi, Mohaç Muharebesi ve Kasr-ı Şirin Antlaşması’nı tarih şeridinde sıralayınız.

İstanbul’un Fethi (1453), Mohaç Muharebesi (1526), Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639).

Örnek 2. Çaldıran Savaşı’nın sonuçlarından biri nedir?

Safevi tehlikesi azalmış, Doğu Anadolu’nun Osmanlı hâkimiyetine girmesi kolaylaşmıştır.

Örnek 3. Osmanlı’nın İspanya’dan gelen Yahudileri ve Müslümanları kabul etmesi nasıl yorumlanabilir?

Osmanlı’nın farklı inanç ve kültürlere saygılı bir politikası olduğunun ve insanlığa yardım etmeyi önemsediğinin göstergesi olarak yorumlanabilir.

Özetle

  • 1453’te İstanbul’un fethiyle Bizans sona ermiş, Osmanlı’nın merkezi İstanbul olmuştur.
  • Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye zaferleriyle Doğu Anadolu, Suriye, Mısır ve Hicaz Osmanlı’ya katılmıştır.
  • Mohaç (1526) ve Preveze (1538) Osmanlı’nın Avrupa’da ve Akdeniz’de üstünlüğünü göstermiştir.
  • Kapitülasyonlar başlangıçta tek taraflı ticari ayrıcalıkken Osmanlı zayıfladıkça devlet aleyhine sonuçlar doğurmuştur.
  • Fethedilen topraklarda yaşayanların din ve kültürlerine saygı Osmanlı’nın cihan devleti olmasında etkili olmuştur.

1453-1683 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
1453'te İstanbul'u fethederek Osmanlı Devleti'nin siyasi merkezini bu şehre taşıyan hükümdar kimdir?
AI. Selim
BII. Bayezid
CII. Mehmed
DI. Süleyman
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İstanbul II. Mehmed tarafından fethedilmiştir. Şehrin başkent yapılması, Osmanlı siyasi merkezinin ve imparatorluk iddiasının güçlenmesiyle ilişkilidir.
2Kolay
1514 Çaldıran Savaşı'nda Osmanlıların karşısındaki devlet hangisidir?
AMacar Krallığı
BSafevî Devleti
CMemlük Sultanlığı
DVenedik Cumhuriyeti
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çaldıran, Osmanlılarla Şah İsmail yönetimindeki Safevîler arasında gerçekleşmiştir. Doğudaki siyasi nüfuz mücadelesinin önemli aşamalarındandır.
3Orta
İstanbul, Osmanlıların Anadolu ve Rumeli'deki toprakları arasında Bizans'ın elinde bulunan stratejik bir merkezdi. Şehrin fethi hangi güçlenme unsuruyla daha doğrudan ilişkilendirilebilir?
Aİki ana hâkimiyet alanı arasındaki siyasi ve ulaşım bağlantısının güçlenmesi
BDoğu sınırındaki bütün anlaşmazlıkların kendiliğinden çözülmesi
CAkdeniz'deki bütün rakip donanmaların aynı gün ortadan kalkması
DOsmanlıların bütün Avrupa başkentlerini doğrudan yönetmeye başlaması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İstanbul'un konumu, Anadolu ile Rumeli arasındaki ilişkiler bakımından önemlidir. Bu merkezin ele geçirilmesi topraklar arası bağlantıyı desteklemiş, farklı cephelerdeki sorunları ise tek başına sona erdirmemiştir.
4Orta
İstanbul'un fethine hazırlık sırasında Rumeli Hisarı'nın Boğaz geçişlerini denetlemek üzere yapılması hangi amaca hizmet etmiştir?
ABizans'ın surlarının kullanılmadan Osmanlılara devredilmesine
BKuşatmanın bütün kara kuvvetlerinden bağımsız yürütülmesine
CKaradeniz'deki bütün limanların aynı anda fethedilmesine
DBizans'a deniz yoluyla ulaşabilecek yardımın kontrol altına alınmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Boğazdaki denetim, kuşatılan şehre yardım ulaşmasını güçleştirebilir. Hisarın katkısı bu stratejik geçişle ilgilidir; bütün kıyıların ele geçirildiği anlamına gelmez.
5Zor
İstanbul'un fethini konu alan afişte "1453, dünyanın her yerinde bütün Orta Çağ kurumlarını aynı gün sona erdirdi" deniyor. Hangi düzeltme tarihsel açıdan daha uygundur?
AFethin önemli bir dönüm noktası olduğu, çağ sınırlarının ise tarih yazımında kullanılan ve etkileri bölgelere göre farklılaşan ayrımlar olduğu belirtilmelidir.
BFethin yalnız şehir nüfusunu etkilediği, uluslararası sonuç taşımadığı belirtilmelidir.
CBütün değişimlerin tam tersine yalnız 1453'ten önce tamamlandığı söylenmelidir.
DAfişteki iddia yalnız Avrupa yerine Asya yazılarak korunmalıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir olayın dönemlendirmede kullanılması, bütün toplumların kurumlarının aynı anda değiştiğini göstermez. İstanbul'un fethi büyük siyasi sonuçlarıyla açıklanırken dünya ölçeğinde tek anlı dönüşüm iddiasından kaçınılmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular