Bu anlatının temel iletisi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Öyküde keçinin pişmanlığı, düşünmeden davranmanın bedelini görünür kılar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Fabl, kahramanları çoğunlukla hayvanlar olan, kısa ve açık bir ders vermeyi amaçlayan anlatı türüdür. Edebî türler de canlı varlıklar gibi zamanla dönüşür: sözlü bir anlatı yazıya geçer, manzum bir tür düzyazıya, eski bir anlatı yeni bir türe kaynaklık eder. Bu konuda fablın özellikleri ve edebî türlerin dönüşümü ele alınır.
Fablda hayvanlar, bitkiler ya da nesneler kişileştirilir: konuşur, düşünür, insanlar gibi davranır. Her kahraman çoğunlukla bir insan tipini temsil eder; tilki kurnazlığı, aslan gücü ve yönetimi, karınca çalışkanlığı, tavşan aceleciliği simgeleyebilir.
Fabl kısadır ve tek bir olaya odaklanır. Amacı açık bir ders vermektir; bu ders çoğunlukla anlatının başında ya da sonunda bir ders cümlesiyle açıkça söylenir. Fabllar manzum (şiirle) ya da mensur (düzyazıyla) yazılabilir.
Fabl çok eski bir türdür. Hint kaynaklı Kelile ve Dimne, Doğu'da en çok bilinen fabl kitabıdır ve birçok dile çevrilmiştir. Batı'da Antik Yunan'da Ezop'a, Fransa'da La Fontaine'e ait fabllar ünlüdür. Türk edebiyatında Tanzimat döneminde La Fontaine'den çeviriler yapılmış ve bu yolla tür yeniden canlanmıştır.
Fabl ile masal karıştırılabilir; ikisinde de konuşan hayvanlar bulunabilir. Ama masalın asıl amacı eğlendirmek ve hayal kurdurmaktır; olaylar uzun ve olağanüstüdür, ders örtüktür. Fabl ise kısa ve öğreticidir; ders açıkça söylenir ve kahramanlar insan tiplerini temsil eder.
Türler değişen yaşam koşullarıyla birlikte dönüşür. Sözlü ürünler yazıya geçirilir; destan geleneğinden halk hikâyesi, halk hikâyesinden ve mesneviden sonra roman gibi yeni anlatı türleri doğar. Bir tür başka bir türe kaynaklık ederken bazı özelliklerini korur, bazılarını değiştirir.
Bugün de bu dönüşüm sürer: bir fabl çizgi filme, bir masal tiyatro oyununa, bir destan romana ya da diziye uyarlanabilir. Uyarlamada temel olay ve ileti korunabilir ama anlatım biçimi, dil ve ayrıntılar yeni türün ve yeni okurun ihtiyacına göre değişir. Bir dönüşümü incelerken neyin korunduğuna ve neyin değiştiğine bakılır.
Örnek 1. Bir anlatıda karga ağzındaki peyniri tilkinin övgülerine kanarak düşürüyor; anlatının sonunda "Dalkavuğa inanan zarar görür" deniyor. Bu anlatı hangi türe girer?
Kişileştirilmiş hayvan kahramanlar, tek bir kısa olay ve sonda açıkça söylenen ders cümlesi fablın özellikleridir.
Örnek 2. Konuşan hayvanların yer aldığı iki anlatıdan biri uzun, olağanüstü olaylarla dolu ve "Onlar ermiş muradına" diye bitiyor; öteki kısa ve sonunda açık bir öğüt veriyor. Hangisi fabldır?
Kısa, tek olaylı ve sonunda açık bir öğüt veren anlatı fabldır. Uzun, olağanüstü olaylarla dolu ve bitiş tekerlemesiyle sona eren anlatı masaldır.
Örnek 3. Eski bir fabl çizgi filme uyarlanırken olay aynı kalıyor ama kahramanlara yeni adlar ve yeni sahneler ekleniyor. Bu durum neyi gösterir?
Bu, edebî türlerin dönüşümüne örnektir. Uyarlamada temel olay ve ileti korunurken anlatım biçimi ve ayrıntılar yeni türün ve izleyicinin ihtiyaçlarına göre değişmiştir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.