MegaSoru

Biyografi Türü ve Özellikleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Biyografi Türü ve Özellikleri Konu Anlatımı

Biyografi (yaşam öyküsü), bir kişinin hayatını belgelere ve tanıklıklara dayanarak anlatan metin türüdür. Biyografide anlatılan kişi, yazar değil başka biridir. Bu konuda biyografinin özellikleri, hazırlanırken dikkat edilecek ilkeler ve biyografinin otobiyografiden farkı ele alınır.

Biyografinin özellikleri

Biyografi bilim insanı, sanatçı, devlet adamı ya da toplum için önemli işler yapmış bir kişinin hayatını konu alır. Kişinin doğduğu çevre, aldığı eğitim, yaptığı çalışmalar, karşılaştığı güçlükler ve bıraktığı etkiler anlatılır.
Biyografi gerçek kişi ve olaylara dayanır; kurmaca değildir. Bu nedenle bilgiler belgelerle, mektuplarla, resmî kayıtlarla ve tanıklıklarla desteklenmelidir. Anlatım çoğunlukla kronolojiktir, yani olaylar oluş sırasına göre verilir.

Güvenilirlik ve nesnellik

İyi bir biyografi kişiyi yüceltmek ya da küçültmek için değil, onu olduğu gibi anlatmak için yazılır. Başarıların yanında hatalar ve başarısız girişimler de anlatılmalıdır; yalnızca övgüden oluşan bir metin tek yönlü kalır.
Biyografi yazarı farklı kaynakları karşılaştırmalı, birbirini tutmayan bilgileri belirtmeli, bilinmeyen konularda tahmini kesin bilgi gibi sunmamalıdır. Kişinin çalışmalarına katkı veren başka insanların emeği de görünür kılınmalıdır.

Biyografi ve otobiyografi

Biyografide yazar başka birinin hayatını anlatır; anlatım çoğunlukla üçüncü kişi ağzındandır ("o"). Otobiyografide ise kişi kendi hayatını anlatır ve birinci kişi ağzı ("ben") kullanılır.
Otobiyografi, kişinin kendi bakış açısını yansıttığı için daha öznel olabilir. Biyografi yazarı ise anlattığı kişiye dışarıdan bakar ve kaynaklara dayanarak daha nesnel bir anlatım kurmaya çalışır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir biyografi yazarı, bir bestecinin hayatını anlatırken onun ilk eserlerinin eleştirmenlerden kötü not aldığını da yazıyor. Bu tercih neden yerindedir?

Başarısızlıkların da anlatılması biyografiyi tek yönlü bir övgü metni olmaktan çıkarır ve kişinin gelişimini gerçekçi biçimde gösterir.

Örnek 2. Bir kişinin doğum yılı iki farklı kaynakta farklı veriliyor. Biyografi yazarı ne yapmalıdır?

Yazar kaynakları karşılaştırmalı; kesin bir sonuca ulaşamıyorsa iki bilgiyi de belirterek okuru bilgilendirmelidir. Birini rastgele seçip kesin bilgi gibi sunmamalıdır.

Örnek 3. Bir metin "O yıl üniversiteyi bitirdim ve ilk kitabımı yazmaya başladım." cümlesiyle ilerliyor. Bu metin biyografi midir?

Kişinin kendi hayatını birinci kişi ağzından anlatması otobiyografinin özelliğidir. Biyografide yazar başka birinin hayatını anlatır.

Özetle

  • Biyografi, bir kişinin hayatını belgelere ve tanıklıklara dayanarak anlatır.
  • Biyografi kurmaca değildir; anlatım çoğunlukla kronolojiktir.
  • Başarıların yanında hatalar ve başarısızlıklar da anlatılmalıdır.
  • Kaynaklar karşılaştırılmalı, kesin olmayan bilgi kesin gibi sunulmamalıdır.
  • Biyografide başkasının, otobiyografide kişinin kendi hayatı anlatılır.

Biyografi Türü ve Özellikleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Nermin Aral, kasabanın kaybolan mektuplarını otuz yıl boyunca derledi. İlk sergisinde kendisine ayrılan köşeyi değil, belgelerin bağışçılarının adlarını öne çıkardı. Kendi not defterindeki tarihlerle belediye kayıtlarını karşılaştırarak yanlış tarihleri düzeltti.

Bu kişinin yaşam öyküsü hazırlanırken aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi biyografi türünün güvenilirliğine en çok katkı sağlar?
ATarihsel bilgileri varsayımla tamamlaması
BYalnızca kişisel hatıralara dayanması
CKaynakları karşılaştırarak bilgiyi doğrulaması
DBelge sahiplerinin kimliğini gizlemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Belgeleri karşılaştırmak biyografik doğruluğu artırır.
2Kolay
Nermin Aral, kasabanın kaybolan mektuplarını otuz yıl boyunca derledi. İlk sergisinde kendisine ayrılan köşeyi değil, belgelerin bağışçılarının adlarını öne çıkardı. Kendi not defterindeki tarihlerle belediye kayıtlarını karşılaştırarak yanlış tarihleri düzeltti.

Bu parçadan söz konusu kişiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
AEmeğini görünür kılmaktan çok ortak katkıyı önemsemesi
BBaşarıyı yalnız kendi çabasına bağlaması
CÇalışmalarını kamuoyundan saklaması
DResmî kayıtları bütünüyle reddetmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bağışçıların adlarını öne çıkarması ortak emeğe değer verdiğini gösterir.
3Orta
Besteci Ali Rıza, çocukluğunda dinlediği tren seslerini yıllar sonra bir eserinde ritim olarak kullandı. Eserin 1998 tarihli ilk kaydıyla 2004 tarihli notası arasında fark olduğu anlaşılınca iki sürümü de arşivledi. Röportajında bu değişikliğin nedenini açıkça anlattı.

Bu yaşam öyküsünün nesnel biçimde yazılması için aşağıdakilerden hangisi özellikle önemlidir?
Aİki sürümden yalnızca yenisini gerçek saymak
BRöportajı tarihsel belge kabul etmemek
CÇocukluk anılarını kesin kanıt saymak
DEserin farklı sürümlerini tarihleriyle belgelemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tarihli kayıt ve notalar gelişim sürecini somutlaştırır.
4Orta
Besteci Ali Rıza, çocukluğunda dinlediği tren seslerini yıllar sonra bir eserinde ritim olarak kullandı. Eserin 1998 tarihli ilk kaydıyla 2004 tarihli notası arasında fark olduğu anlaşılınca iki sürümü de arşivledi. Röportajında bu değişikliğin nedenini açıkça anlattı.

Kişinin tutumuna ilişkin en güçlü çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?
ASanatını yalnız başkalarının eserleriyle kurması
BKişisel deneyimlerini sanatına dönüştürmesi
CEserlerinin değişmediğini savunması
DGeçmişinden bütünüyle kopması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Tren seslerini bestesine taşıması yaşam ile eser arasında bağ kurar.
5Zor
Dr. Sema, köylerde sağlık taraması yaparken karşılaştığı sorunları günlüklerine yazdı. Biyografisini hazırlayan araştırmacı, günlükteki bir olayın tarihini hastane kayıtlarıyla denetledi. Sema'nın ödül aldığı yıl kadar başarısız kalan ilk kampanyasına da yer verdi.

Parçada sözü edilen çalışmanın biyografide doğru aktarılması için hangi yol izlenmelidir?
AYalnız ödülleri sıralamak
BBaşarılarla birlikte başarısız girişimleri de ele almak
COlayların tarihini önemsiz görmek
DGünlükleri hiç incelememek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Başarısızlıkları da aktarmak tek yönlü övgüyü engeller.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular