Anlatıcı ve bakış açısı hangisidir?
Çözümü göster
Olayı yaşayan kişi "vardım" diyerek kendi yaşantısını aktarır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir romanı yalnızca neyin anlatıldığı değil, nasıl anlatıldığı da biçimlendirir. Anlatıcının kim olduğu, olayların hangi sırayla verildiği ve dilin nasıl kullanıldığı okurun romanı algılayışını değiştirir. Bu konuda anlatıcı ve bakış açısı, kurgu ve üslup ele alınır.
Kahraman anlatıcı olayları birinci kişi ağzından anlatır ("ben"); okur yalnızca onun bildiğini ve hissettiğini öğrenir. Gözlemci anlatıcı olayları dışarıdan, bir kameranın göreceği biçimde aktarır; kişilerin iç dünyasına girmez. Her şeyi bilen (ilahi) anlatıcı ise kişilerin geçmişini, düşüncelerini ve geleceğini bilir.
Anlatıcı seçimi romanın etkisini belirler. Kahraman anlatıcı samimiyet ve yakınlık sağlar ama bakışı sınırlıdır; her şeyi bilen anlatıcı geniş bir bakış sunar. Bazı romanlarda anlatıcının söyledikleri olaylarla çelişir; bu güvenilmez anlatıcı, okuru metni sorgulamaya çağırır.
Olaylar her zaman oluş sırasıyla anlatılmaz. Geriye dönüş (geçmişe dönme) ile kişinin geçmişi açıklanır; ileriye dönük anlatım ile okur gelecekte olacaklara dair ipucu alır. Bazı romanlar sondan başlar ve olayların nasıl o noktaya geldiğini anlatır.
Zaman hızlandırılabilir ya da yavaşlatılabilir. Yıllar bir cümleyle özetlenebilir; önemli bir an ise sayfalarca anlatılabilir. Çerçeve kurguda bir anlatının içinde başka bir anlatı yer alır. Bu tercihler okurun merakını, gerilimi ve olayların önemini belirler.
Üslup, yazarın dili kullanma biçimidir. Kısa ve yalın cümleler hızlı ve gerilimli bir anlatım; uzun, betimlemelerle dolu cümleler ise ağır ve düşündürücü bir hava oluşturur. Kişilerin konuşmalarında yöresel ağız ya da meslek diline yer verilmesi gerçeklik izlenimini artırır.
Benzetme, kişileştirme, simge gibi anlatım araçları da üslubun parçasıdır. Tahlilde üslubun yalnızca süs olmadığı, romanın anlamına ve kişilerin dünyasına katkı yaptığı gösterilmelidir.
Örnek 1. Bir roman "Bu evde geçen otuz yılı şimdi bir valize sığdırmaya çalışıyorum." cümlesiyle başlıyor ve olaylar sürekli bu cümledeki kişinin düşünceleriyle aktarılıyor. Anlatıcı ve bakış açısı nedir?
Birinci kişi ağzından anlatım ve olayların kişinin düşünceleriyle verilmesi kahraman anlatıcıyı gösterir. Okur yalnızca bu kişinin bildiğini ve hissettiğini öğrenir.
Örnek 2. Bir romanın ilk bölümünde başkişinin cenazesi anlatılıyor; sonraki bölümler onun gençliğinden başlayarak yaşamını aktarıyor. Bu kurgu tercihinin etkisi nedir?
Sondan başlama ve geriye dönüş okurda "bu noktaya nasıl gelindi?" merakı uyandırır; olayların sonucunu bilerek nedenlerini izlemeyi sağlar.
Örnek 3. Bir anlatıcı arkadaşını hiç kıskanmadığını sık sık söylüyor; ama her fırsatta onun başarısını küçümsüyor. Bu durum okurdan ne bekler?
Anlatıcının sözleri davranışlarıyla çelişmektedir; bu güvenilmez anlatıcıdır. Okur anlatıcının söylediklerini olduğu gibi kabul etmemeli, sorgulamalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.