MegaSoru

Romanda Anlatıcı, Kurgu ve Üslup 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Romanda Anlatıcı, Kurgu ve Üslup Konu Anlatımı

Bir romanı yalnızca neyin anlatıldığı değil, nasıl anlatıldığı da biçimlendirir. Anlatıcının kim olduğu, olayların hangi sırayla verildiği ve dilin nasıl kullanıldığı okurun romanı algılayışını değiştirir. Bu konuda anlatıcı ve bakış açısı, kurgu ve üslup ele alınır.

Anlatıcı ve bakış açısı

Kahraman anlatıcı olayları birinci kişi ağzından anlatır ("ben"); okur yalnızca onun bildiğini ve hissettiğini öğrenir. Gözlemci anlatıcı olayları dışarıdan, bir kameranın göreceği biçimde aktarır; kişilerin iç dünyasına girmez. Her şeyi bilen (ilahi) anlatıcı ise kişilerin geçmişini, düşüncelerini ve geleceğini bilir.
Anlatıcı seçimi romanın etkisini belirler. Kahraman anlatıcı samimiyet ve yakınlık sağlar ama bakışı sınırlıdır; her şeyi bilen anlatıcı geniş bir bakış sunar. Bazı romanlarda anlatıcının söyledikleri olaylarla çelişir; bu güvenilmez anlatıcı, okuru metni sorgulamaya çağırır.

Kurgu ve zaman düzeni

Olaylar her zaman oluş sırasıyla anlatılmaz. Geriye dönüş (geçmişe dönme) ile kişinin geçmişi açıklanır; ileriye dönük anlatım ile okur gelecekte olacaklara dair ipucu alır. Bazı romanlar sondan başlar ve olayların nasıl o noktaya geldiğini anlatır.
Zaman hızlandırılabilir ya da yavaşlatılabilir. Yıllar bir cümleyle özetlenebilir; önemli bir an ise sayfalarca anlatılabilir. Çerçeve kurguda bir anlatının içinde başka bir anlatı yer alır. Bu tercihler okurun merakını, gerilimi ve olayların önemini belirler.

Üslup

Üslup, yazarın dili kullanma biçimidir. Kısa ve yalın cümleler hızlı ve gerilimli bir anlatım; uzun, betimlemelerle dolu cümleler ise ağır ve düşündürücü bir hava oluşturur. Kişilerin konuşmalarında yöresel ağız ya da meslek diline yer verilmesi gerçeklik izlenimini artırır.
Benzetme, kişileştirme, simge gibi anlatım araçları da üslubun parçasıdır. Tahlilde üslubun yalnızca süs olmadığı, romanın anlamına ve kişilerin dünyasına katkı yaptığı gösterilmelidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir roman "Bu evde geçen otuz yılı şimdi bir valize sığdırmaya çalışıyorum." cümlesiyle başlıyor ve olaylar sürekli bu cümledeki kişinin düşünceleriyle aktarılıyor. Anlatıcı ve bakış açısı nedir?

Birinci kişi ağzından anlatım ve olayların kişinin düşünceleriyle verilmesi kahraman anlatıcıyı gösterir. Okur yalnızca bu kişinin bildiğini ve hissettiğini öğrenir.

Örnek 2. Bir romanın ilk bölümünde başkişinin cenazesi anlatılıyor; sonraki bölümler onun gençliğinden başlayarak yaşamını aktarıyor. Bu kurgu tercihinin etkisi nedir?

Sondan başlama ve geriye dönüş okurda "bu noktaya nasıl gelindi?" merakı uyandırır; olayların sonucunu bilerek nedenlerini izlemeyi sağlar.

Örnek 3. Bir anlatıcı arkadaşını hiç kıskanmadığını sık sık söylüyor; ama her fırsatta onun başarısını küçümsüyor. Bu durum okurdan ne bekler?

Anlatıcının sözleri davranışlarıyla çelişmektedir; bu güvenilmez anlatıcıdır. Okur anlatıcının söylediklerini olduğu gibi kabul etmemeli, sorgulamalıdır.

Özetle

  • Kahraman anlatıcı birinci kişiyle, gözlemci anlatıcı dışarıdan, her şeyi bilen anlatıcı geniş bir bakışla anlatır.
  • Güvenilmez anlatıcı okuru metni sorgulamaya çağırır.
  • Geriye dönüş, ileriye dönük anlatım, sondan başlama ve çerçeve kurgu zaman düzenini değiştirir.
  • Zamanın hızlandırılması ya da yavaşlatılması olayların önemini belirler.
  • Üslup yazarın dili kullanma biçimidir ve romanın anlamına katkı yapar.

Romanda Anlatıcı, Kurgu ve Üslup — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Sabahın ilk ışığında istasyona vardım. Elimdeki bileti defalarca yokladım; anneme söylemediğim ayrılık kararım cebimdeki kâğıttan daha ağırdı.

Anlatıcı ve bakış açısı hangisidir?
AÜçüncü kişi, hâkim anlatıcı
BÜçüncü kişi, gözlemci anlatıcı
CBirinci kişi, kahraman anlatıcı
Dİkinci kişi anlatıcı
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Olayı yaşayan kişi "vardım" diyerek kendi yaşantısını aktarır.
2Kolay
Sabahın ilk ışığında istasyona vardım. Elimdeki bileti defalarca yokladım; anneme söylemediğim ayrılık kararım cebimdeki kâğıttan daha ağırdı.

Anlatıcının iç dünyası hangi yolla verilir?
Aİç çözümleme niteliğinde öznel aktarım
BNesnel belge aktarımı
CKarşılıklı konuşma
DYalnızca dış görünüş betimi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Söylenmemiş ayrılık kararının ağırlığı doğrudan aktarılır.
3Orta
Kapının ardında biri bekliyordu. Kimdi? Dün gönderilen notu kim yazmıştı? Elif anahtarı çevirdiğinde koridorda yalnızca ıslak bir şemsiye buldu.

Parçada merak hangi yolla oluşturulmuştur?
ASonucu başta açıklayarak
BYanıtı geciktirilen sorularla
CUzun doğa tasviriyle
DOlayı kronolojik özetleyerek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kimlik ve notun kaynağı belirsiz bırakılır.
4Orta
Kapının ardında biri bekliyordu. Kimdi? Dün gönderilen notu kim yazmıştı? Elif anahtarı çevirdiğinde koridorda yalnızca ıslak bir şemsiye buldu.

Islak şemsiyenin anlatıdaki işlevi nedir?
ABütün soruları kesin çözmek
BZamanı on yıl ileri almak
CGizem unsurunu sürdürmek
DAnlatıcıyı kahramana dönüştürmek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Şemsiye bir ipucu verir ama kimliği açıklamaz.
5Zor
Kentin en gürültülü caddesinde yürüyordu ama duyduğu tek ses kendi ayaklarıydı. İnsan kalabalığı ona her zamankinden uzak görünüyordu.

Anlatımın öznel niteliği nereden anlaşılır?
ACadde adının verilmesinden
BKesin sayısal verilerden
CDiyalogların çokluğundan
DÇevrenin karakter algısıyla sunulmasından
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Duyulan ses ve uzaklık karakterin duyumudur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular