MegaSoru

Romanda Kişiler ve Psikolojik Çözümleme 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Romanda Kişiler ve Psikolojik Çözümleme Konu Anlatımı

Romanı güçlü kılan en önemli unsurlardan biri kişileridir. İyi kurulmuş bir roman kişisi; istekleri, korkuları, çelişkileri ve değişimiyle okurun gözünde canlanır. Bu konuda roman kişilerinin türleri, kişilerin nasıl tanıtıldığı ve psikolojik çözümleme ele alınır.

Kişi türleri

Romanda olayların merkezinde yer alan kişiye başkişi (kahraman) denir. Başkişiyle çatışan ya da onun amacına engel olan kişiler de bulunur. Yan kişiler olay örgüsünü destekler ve başkişinin farklı yönlerini ortaya çıkarır.
Kişiler tip ve karakter olarak da ayrılabilir. Tip, belli bir zümreyi ya da özelliği temsil eden, çoğunlukla değişmeyen kişidir (cimri, kibirli zengin gibi). Karakter ise kendine özgü bir iç dünyası olan, olaylar karşısında değişip gelişebilen kişidir.

Kişilerin tanıtılma yolları

Kişiler doğrudan ya da dolaylı yoldan tanıtılır. Doğrudan tanıtmada anlatıcı kişinin özelliklerini açıkça söyler: "Kendini kimseye açmayan, içine kapanık bir adamdı." Dolaylı tanıtmada ise kişinin özellikleri davranışları, konuşmaları ve başkalarının ona tepkileriyle sezdirilir.
Dolaylı tanıtma okurdan daha etkin bir okuma ister; okur, kişinin bir hareketinden ya da sözünden onun iç dünyasına dair çıkarım yapar. Bu nedenle bir davranışın neyi gösterdiğini sorgulamak tahlilin önemli bir adımıdır.

Psikolojik çözümleme ve iç dünya

Psikolojik çözümleme, kişinin duygu, düşünce, korku ve isteklerinin derinlemesine yansıtılmasıdır. Romanlarda bu amaçla iç konuşma (kişinin kendi kendine konuşması), iç çözümleme (anlatıcının kişinin iç dünyasını açıklaması), bilinç akışı (düşüncelerin düzensiz akışının olduğu gibi verilmesi) ve geriye dönüş gibi teknikler kullanılır.
Kişinin iç çatışması, iki istek ya da değer arasında kalması romanın gerilimini oluşturur. Kişinin olaylar karşısında değişip değişmediği, değiştiyse bunun nedeni, tahlilde sorulması gereken temel sorulardandır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir roman parçasında kişi hakkında hiçbir sıfat kullanılmıyor; ancak misafir geldiğinde yemeği saklaması, harcamalarını defterine tek tek yazması anlatılıyor. Kişi nasıl tanıtılmıştır?

Kişinin cimriliği davranışları üzerinden sezdirilmiştir. Bu dolaylı tanıtmadır.

Örnek 2. Bir parçada başkişi, kendi kendine "Gitsem annem yalnız kalacak, kalsam hayallerim yarım kalacak." diye düşünüyor. Burada hangi teknik kullanılmış ve kişinin durumu nedir?

Kişinin kendi kendine konuşması iç konuşmadır. Kişi iki istek arasında kalmıştır; bu bir iç çatışmadır.

Örnek 3. Romanın başında herkese güvenen bir genç, romanın sonunda insanlara kuşkuyla yaklaşan biri hâline geliyor. Bu kişi tip mi karakter midir?

Olaylar karşısında değişen ve kendine özgü bir iç dünyası olan kişi karakterdir. Tip çoğunlukla değişmez.

Özetle

  • Başkişi olayların merkezindedir; yan kişiler onu tamamlar ya da onunla çatışır.
  • Tip değişmeyen ve bir özelliği temsil eden, karakter değişip gelişebilen kişidir.
  • Kişiler doğrudan (açıkça söyleyerek) ya da dolaylı (davranışla sezdirerek) tanıtılır.
  • İç konuşma, iç çözümleme, bilinç akışı ve geriye dönüş iç dünyayı yansıtır.
  • İç çatışma ve kişinin değişimi tahlilin temel sorularındandır.

Romanda Kişiler ve Psikolojik Çözümleme — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Derya, babasının eski saatini tamire götürmek için üç kez kapıya yöneldi. Her seferinde saati avucunda biraz daha sıktı; çünkü onu onarmanın, babasının yokluğunu da kabullenmek anlamına geleceğini düşünüyordu. Sonunda saati çekmeceye bıraktı.

Bu parçada kişinin temel iç çatışması aşağıdakilerden hangisidir?
ARekabet ile vicdan çatışması
BKıskançlıkla dostluk arasında kalma
CYasla yüzleşmekten kaçınma
DOnay ihtiyacı ve kusur kaygısı
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Karakterin davranışları, yasla yüzleşmekten kaçınma durumunu ortaya koyar; diğer seçenekler başka karakterlerin durumunu anlatır.
2Kolay
Nermin, köyden ayrılacağı sabah annesinin hazırladığı bohçayı ağır buldu. Otobüste bohçanın içinden çıkan küçücük tarak onu çocukluğuna götürdü. Birden ağırlığın kumaştan gelmediğini anladı.

Parçada karakterin yaşadığı psikolojik gerilimin somut göstergesi nedir?
AZile basması
BKaleminin ucunu kırması
CEski şiiri göstermesi
DTarağın çocukluğu hatırlatması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
"tarağın çocukluğu hatırlatması" ayrıntısı, kişinin iç dünyasını somut bir eylemle gösterir.
3Orta
Derya, babasının eski saatini tamire götürmek için üç kez kapıya yöneldi. Her seferinde saati avucunda biraz daha sıktı; çünkü onu onarmanın, babasının yokluğunu da kabullenmek anlamına geleceğini düşünüyordu. Sonunda saati çekmeceye bıraktı.

Karakterin iç dünyasını en belirgin biçimde açığa çıkaran davranış hangisidir?
ASaati çekmeceye bırakması
BTarağın çocukluğu hatırlatması
CFotoğrafı yeniden sarması
DÖfkesinin hafiflemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
"saati çekmeceye bırakması" ayrıntısı, kişinin iç dünyasını somut bir eylemle gösterir.
4Orta
Kerem, arkadaşının ödül aldığını duyunca alkışlayan ilk kişi oldu. Eve döndüğünde kendi dosyasını açtı, sayfaları çevirmeden kapattı. Tebrik mesajını tekrar okuyup telefonunu ters çevirdi.

Yazarın karakterin iç dünyasını kurarken başvurduğu temel yöntem hangisidir?
AMekânı kişisel bellekle ilişkilendirme
BDış davranış ile iç yaşantı karşıtlığı
CAynı mekânda değişen benliği gösterme
DOlayların tarihini belgelere dayalı sıralama
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Metinde dış davranış ile iç yaşantı karşıtlığı tercih edilmiş; psikolojik durum anlatılan somut ayrıntılar aracılığıyla okura sezdirilmiştir.
5Zor
Kerem, arkadaşının ödül aldığını duyunca alkışlayan ilk kişi oldu. Eve döndüğünde kendi dosyasını açtı, sayfaları çevirmeden kapattı. Tebrik mesajını tekrar okuyup telefonunu ters çevirdi.

Parçadaki karakterin davranışlarını en iyi açıklayan duygu ikilemi hangisidir?
AKorkuyla baş etmeyi öğrenme
BKoruma içgüdüsü ve sevgi
CAlışkanlık kaybı ve değişim
DKıskançlıkla dostluk arasında kalma
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Karakterin davranışları, kıskançlıkla dostluk arasında kalma durumunu ortaya koyar; diğer seçenekler başka karakterlerin durumunu anlatır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular