Çözümü göster
Çözümün nedeni hedeflemesi için kaynak ve taşınma yolu belirlenmelidir. Tanıtım kararları atığın dereye ulaşma mekanizmasını açıklamaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir çevre sorununa çözüm önerisi geliştirmek, sorunu iyi anlamayı ve önerilen çözümlerin uygunluğunu mantıklı biçimde değerlendirmeyi gerektirir. Bu konuda dünya ya da Türkiye'den örnek bir çevre sorununun nedenlerini yapılandırma, çözümüne yönelik tahmin yürütme ve çözüm önerilerini değerlendirme basamakları ele alınır.
Çevre sorunlarının nedenleri tek değildir. Doğal nedenler (iklim değişkenliği, eğim, kuraklık) ve beşerî nedenler (sanayi, tarım uygulamaları, kentleşme, bireysel tüketim) birlikte rol oynar. Nedenler doğrudan ve dolaylı olarak da ayrılır; örneğin hava kirliliğinin doğrudan nedeni yakıt yanması, dolaylı nedeni plansız kentleşme ve enerji politikaları olabilir.
Nedenler yapılandırılırken ilişkileri gösterilir, özetlenirken ise başlıca nedenler kısaca sıralanır. Öğrenci kendi davranışlarının soruna katkısını da düşünebilir.
Gözlem, bilgi ve verilere dayanarak çözüm uygulanırsa ne olacağına dair tahmin yürütülür. Örneğin toplu taşıma kullanımı artarsa hava kirliliğinin azalacağı beklenebilir. Tahmin, kanıtla desteklenmelidir.
Akıl yürütmede önermeler ve sonuç arasındaki bağ kontrol edilir. Önerme doğru ve sonuç onlardan mantıksal olarak çıkıyorsa akıl yürütme geçerlidir. Gerekçesiz genelleme, tek örnekten sonuç çıkarma ve neden-sonucu karıştırma yaygın hatalardır.
Bir çözüm önerisi şu ölçütlerle değerlendirilir: sorunun nedenine gerçekten yönelmesi, uygulanabilirliği, maliyeti, yan etkileri ve uzun vadeli sürdürülebilirliği. Aynı soruna birden çok çözüm önerilebilir; bunlar karşılaştırılıp en uygun olan seçilir. Bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceği de değerlendirmeye katılır.
Örnek 1. Bir kentte hava kirliliğinin başlıca nedeni kömürlü ısınma olarak tespit edilmiştir. “Daha fazla ağaç dikilsin.” önerisi neden tek başına yeterli çözüm değildir?
Ağaçlandırma yararlıdır, ancak kirliliğin asıl nedenine yönelmez. Asıl neden ısınma yakıtıdır; doğal gaz, yalıtım ve temiz enerji gibi çözümler nedene yöneliktir.
Örnek 2. Bir öğrenci, “Bir köyde plastik atıklar azalınca nehir temizlendi, o halde dünyadaki tüm kirliliği plastik azaltma çözer.” diyor. Bu akıl yürütmedeki hata nedir?
Tek örnekten genellemedir. Bir yerde işe yarayan çözüm, farklı koşullardaki başka sorunlar için aynı sonucu vermeyebilir.
Örnek 3. Maliyeti düşük ama kısa sürede etkisi kaybolan bir çözüm ile maliyeti yüksek ama kalıcı bir çözüm nasıl karşılaştırılır?
Maliyet ve sürdürülebilirlik ölçütlerine göre karşılaştırılır. Kısa vadede ucuz çözüm uygun görünse de uzun vadede tekrar maliyet doğurabilir; seçim, önceliklere ve bütçeye göre yapılır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.