MegaSoru

Çevre Sorunlarına Çözümler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çevre Sorunlarına Çözümler Konu Anlatımı

Bir çevre sorununa çözüm önerisi geliştirmek, sorunu iyi anlamayı ve önerilen çözümlerin uygunluğunu mantıklı biçimde değerlendirmeyi gerektirir. Bu konuda dünya ya da Türkiye'den örnek bir çevre sorununun nedenlerini yapılandırma, çözümüne yönelik tahmin yürütme ve çözüm önerilerini değerlendirme basamakları ele alınır.

Nedenleri yapılandırma ve özetleme

Çevre sorunlarının nedenleri tek değildir. Doğal nedenler (iklim değişkenliği, eğim, kuraklık) ve beşerî nedenler (sanayi, tarım uygulamaları, kentleşme, bireysel tüketim) birlikte rol oynar. Nedenler doğrudan ve dolaylı olarak da ayrılır; örneğin hava kirliliğinin doğrudan nedeni yakıt yanması, dolaylı nedeni plansız kentleşme ve enerji politikaları olabilir.
Nedenler yapılandırılırken ilişkileri gösterilir, özetlenirken ise başlıca nedenler kısaca sıralanır. Öğrenci kendi davranışlarının soruna katkısını da düşünebilir.

Çözüme yönelik tahmin ve akıl yürütme

Gözlem, bilgi ve verilere dayanarak çözüm uygulanırsa ne olacağına dair tahmin yürütülür. Örneğin toplu taşıma kullanımı artarsa hava kirliliğinin azalacağı beklenebilir. Tahmin, kanıtla desteklenmelidir.
Akıl yürütmede önermeler ve sonuç arasındaki bağ kontrol edilir. Önerme doğru ve sonuç onlardan mantıksal olarak çıkıyorsa akıl yürütme geçerlidir. Gerekçesiz genelleme, tek örnekten sonuç çıkarma ve neden-sonucu karıştırma yaygın hatalardır.

Çözümleri değerlendirme

Bir çözüm önerisi şu ölçütlerle değerlendirilir: sorunun nedenine gerçekten yönelmesi, uygulanabilirliği, maliyeti, yan etkileri ve uzun vadeli sürdürülebilirliği. Aynı soruna birden çok çözüm önerilebilir; bunlar karşılaştırılıp en uygun olan seçilir. Bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceği de değerlendirmeye katılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kentte hava kirliliğinin başlıca nedeni kömürlü ısınma olarak tespit edilmiştir. “Daha fazla ağaç dikilsin.” önerisi neden tek başına yeterli çözüm değildir?

Ağaçlandırma yararlıdır, ancak kirliliğin asıl nedenine yönelmez. Asıl neden ısınma yakıtıdır; doğal gaz, yalıtım ve temiz enerji gibi çözümler nedene yöneliktir.

Örnek 2. Bir öğrenci, “Bir köyde plastik atıklar azalınca nehir temizlendi, o halde dünyadaki tüm kirliliği plastik azaltma çözer.” diyor. Bu akıl yürütmedeki hata nedir?

Tek örnekten genellemedir. Bir yerde işe yarayan çözüm, farklı koşullardaki başka sorunlar için aynı sonucu vermeyebilir.

Örnek 3. Maliyeti düşük ama kısa sürede etkisi kaybolan bir çözüm ile maliyeti yüksek ama kalıcı bir çözüm nasıl karşılaştırılır?

Maliyet ve sürdürülebilirlik ölçütlerine göre karşılaştırılır. Kısa vadede ucuz çözüm uygun görünse de uzun vadede tekrar maliyet doğurabilir; seçim, önceliklere ve bütçeye göre yapılır.

Özetle

  • Çevre sorunlarının nedenleri doğal ve beşerî, doğrudan ve dolaylı olabilir.
  • Çözüm tahmini gözlem, bilgi ve verilere dayanır.
  • Akıl yürütmede gerekçesiz genelleme, tek örnekten sonuç çıkarma ve neden-sonucu karıştırma hataları aranır.
  • Çözümler nedene yönelme, uygulanabilirlik, maliyet, yan etki ve sürdürülebilirlik ölçütleriyle değerlendirilir.
  • Bireysel davranışlar da sorunun nedenlerinden ve çözümünden biridir.

Çevre Sorunlarına Çözümler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Türkiye'de kurgusal bir mahallede dereye karışan çöpler gözlenmektedir. Çözüm geliştirmeye başlarken hangi soru önceliklidir?
ADerenin en çok ziyaret edilen bölümünün neresi olduğu
BYalnız temizliğin yapıldığı gün kaç torba toplandığı
CÇöplerin dereye hangi kaynaklardan ve yollarla ulaştığı
DTemizlik gönüllülerinin hangi saatte toplanabileceği
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Çözümün nedeni hedeflemesi için kaynak ve taşınma yolu belirlenmelidir. Tanıtım kararları atığın dereye ulaşma mekanizmasını açıklamaz.
2Kolay
Kurgusal bir otoparkta armatürler ışığın bir bölümünü gökyüzüne vermektedir. Alanın güvenli aydınlığı korunacaktır. Hangi öneri doğrudan bu kaybı hedefler?
AArmatür gücünü artırıp mevcut yukarı yönelimini korumak
BIşığı gerekli zemine yönelten siperlikli armatür kullanmak
Cİhtiyaç olmayan saatlerde de aynı düzeyde ışık vermek
DArmatür sayısını artırıp aynı ışık dağılımını sürdürmek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Işığın ihtiyaç duyulan yüzeye yönlendirilmesi çevreye gereksiz yayılmayı azaltmayı hedefler. Aydınlığın güvenlik gereksinimiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
3Orta
Kurgusal bir kasabada yağışsız günlerde bir borunun dereye açıldığı yerin hemen aşağısında organik kirlilik artmaktadır. Boruda evsel atık su saptanmıştır. Hangi öneri bu nedeni hedefler?
AAtık suyu toplayıp uygun arıtmaya yönlendirmek
BBorunun çevresindeki çöpleri ayda bir toplamak
CDerenin daha aşağısındaki suyu başka kola aktarmak
DYalnız dere kıyısındaki piknik masalarını artırmak
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Saptanan giriş evsel atık sudur; toplama ve uygun arıtma bu girişi hedefler. Katı atık temizliği yararlı olsa da borudaki atık suyu arıtmaz.
4Orta
Kurgusal bir okulda yemek artığının çoğu mutfak hazırlığında değil, yenmeden bırakılan tabaklarda oluşmaktadır. Öğrenciler porsiyonları büyük bulmaktadır. İlk deneme hangisi olmalıdır?
ABütün yemeklerin başlangıç porsiyonunu büyütme
BHazırlık tezgâhındaki sebze kabuklarını ayrı tartma
CAynı porsiyonu verip yalnız çöp poşetini değiştirme
DKüçük porsiyon ve isteyenlere ek servis uygulaması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sorun yenmeyen servis miktarıyla ilişkilidir. Seçilebilir porsiyon, yeterli beslenmeye erişimi korurken tabakta kalanı azaltmayı denemeye uygundur; sonuç ayrıca tartılmalıdır.
5Zor
DönemServis edilen öğünYenmeden kalan yemekÖnce20030 kgSonra30030 kg
Kurgusal yemekhane küçük porsiyon denemesini tabloda izlemektedir. Atık, yenebilir olup tabakta bırakılan yemektir. Öğün başına sonuç hangisidir?
A150 gramdan 100 grama düşmüştür.
B100 gramdan 150 grama yükselmiştir.
C30 gramdan 20 grama düşmüştür.
D150 gramdan 150 grama değişmemiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
30 kg=30.000 gramdır. Önce 30.000/200=150, sonra 30.000/300=100 gram/öğündür. Toplam sabit olsa da hizmet başına atık azalır; toplam atığın da azaltılması ayrıca hedeflenebilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular