Çözümü göster
Ortak mirasın korunması bugünkü kullanımı aşan bir sorumluluktur. Gelecek kuşaklara aktarım, mirasa değer kazandıran özelliklerin devamını gerektirir; gelir tek ölçüt olamaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Doğal ve kültürel miras, bir toplumun ya da insanlığın geçmişten devraldığı ve geleceğe aktarması gereken değerlerdir. Bu konuda ortak mirasa yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için gerekli uygulamalara nasıl karar verildiği ele alınır.
Doğal miras; milli parklar, ormanlar, sulak alanlar, jeolojik oluşumlar ve biyolojik çeşitlilik gibi doğal değerlerdir. Kültürel miras; tarihî yapılar, antik kentler, anıtlar, geleneksel yerleşmeler ve yaşayan gelenekler gibi insan emeğinin ürünüdür. UNESCO Dünya Mirası Listesi, insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen değerleri belirler; Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi ise tehdit altındaki alanları gösterir. Yeşil Vatan ise ülkenin doğal çevresi ve yeşil alanlarının korunmasına vurgu yapan bir kavramdır.
Miras alanlarını iklim değişikliği, plansız kentleşme, kaçak kazı ve yapılaşma, kirlilik, aşırı turizm baskısı, doğal afetler ve çatışmalar tehdit edebilir. Tehditlerin türü ve kaynağı farklı olduğundan çözüm uygulamaları da farklıdır; örneğin kaçak kazıya karşı denetim, aşırı turizme karşı ziyaretçi sınırlaması, kirliliğe karşı arıtma gerekir.
Karar verme şu sırayla ilerler. Önce amaç belirlenir: hangi mirası hangi tehditten korumak istiyoruz? Sonra neler yapılması gerektiğine dair bilgi toplanır. Bilgilerden alternatif öneriler oluşturulur. Bu öneriler üzerinde mantıksal denetleme yapılır; uygulanabilirlik, etkililik ve yan etkiler açısından tutarlı olup olmadığı sorgulanır. Ardından en uygun uygulama seçilir. En son, seçilen uygulamanın sonuçları üzerinde yansıtma yapılır, yani sonuçlar değerlendirilir ve yeni kararlar için ders çıkarılır.
Doğal ve kültürel mirasa karşı olumlu duygu, tutum ve davranış geliştirmek, mirası korumanın ön koşuludur. Çevreyi sevme, temiz tutma ve sürdürülebilirliğe önem verme, bireylerin günlük davranışlarında da yer alır.
Örnek 1. Bir antik kentte kaçak kazılar nedeniyle yapılar zarar görmektedir. Karar verirken önce hangi basamak izlenir?
Önce amaç belirlenir (antik kenti kaçak kazıdan korumak), ardından gerekli uygulamalara dair bilgi toplanır.
Örnek 2. Alternatif önermelerden biri “Alan tamamen ziyarete kapatılsın.”, diğeri “Ziyaretçi sayısı kapasiteye göre sınırlandırılsın.” olsun. Mantıksal denetleme nasıl yapılır?
Her öneri, amaca uygunluk, uygulanabilirlik ve yan etki açısından denetlenir. Tamamen kapatma korumaya en çok katkı sağlasa da yerel ekonomiye ve ziyaret hakkına etkisi büyüktür. Kapasiteye göre sınırlama daha dengeli olabilir. Seçim bu değerlendirmeye göre yapılır.
Örnek 3. Seçilen bir uygulamanın sonuçlarını değerlendirip gelecek kararlar için ders çıkarmak karar verme sürecinin hangi basamağıdır?
Yansıtma basamağıdır. Bu basamak, seçilen uygulamanın sonuçlarının değerlendirilmesini içerir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.