Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Türkiye’de Bitki Türlerinin Değişim ve Sürekliliği Konu Anlatımı
Türkiye'nin bitki örtüsü, zengin olmakla birlikte zaman içinde değişmektedir. Bu konuda Türkiye'deki bitki topluluklarının çeşitliliği, mekânsal dağılışı, değişim ve süreklilik gösteren yönleri ele alınır.
Türkiye'deki bitki toplulukları
Türkiye'de başlıca bitki toplulukları ormanlar, makiler, step ve yüksek dağ çayırlarıdır. Ormanlar nemli kıyı kuşağında ve dağlık alanlarda yaygındır. Makiler Akdeniz ikliminin etkili olduğu kıyı kesimlerinde, step ise yağışın az olduğu iç kesimlerde görülür. Yüksek dağlarda ağaç sınırının üzerinde çayırlar yer alır.
Topluluklar çeşitlilik (tür zenginliği) ve mekânsal dağılış açısından karşılaştırılabilir.
Zamansal değişim ve nedenleri
Bitki toplulukları zaman içinde değişir. Bu değişimin nedenleri arasında insan etkisi (tarla açma, otlatma, yerleşme ve yol yapımı, ormanların kesilmesi), orman yangınları ve iklim değişikliği sayılabilir. Sonuçları biyoçeşitliliğin azalması, toprak kaybı, su rejiminin bozulması ve bazı türlerin yaşam alanlarının daralmasıdır.
Değişim her zaman olumsuz değildir; ağaçlandırma ve koruma çalışmalarıyla bazı alanlarda bitki örtüsü iyileşir.
Süreklilik ve koruma
Bazı bitki türleri geçmişten günümüze varlığını sürdürmüştür. Relikt türler geçmiş dönemlerin kalıntısıdır; endemik türler yalnızca belirli bir alanda yetişir. Anıt ağaçlar, milli parklar, doğa koruma alanları ve kent ormanları bu çeşitliliğin korunmasına hizmet eder. Bu alanların mevcut durumu ve korunması, doğa üzerindeki insan etkilerinin hem olumlu hem olumsuz olabileceğini gösterir.
Öngörü
Geçmişteki ve bugünkü yapı karşılaştırılıp gözlem ve bilgilere dayanarak geleceğe yönelik öngörüde bulunulur. Örneğin yangın ve tarla açma sürerse ormanın azalacağı, korumaya önem verilirse alanın iyileşeceği söylenebilir. Öngörü, kanıtlara dayanır ve kesinlik taşımaz.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Bir bölgede yıllar içinde orman alanının azalıp tarım alanının artması, hangi nedene bağlanabilir ve olası bir sonuç nedir?
Neden olarak insan etkisi (tarla açma) gösterilebilir. Sonuç olarak biyoçeşitliliğin azalması, toprak kaybı ve su rejiminin bozulması beklenebilir.
Örnek 2. Yalnızca bir dağın zirve kesiminde yetişen ve başka hiçbir yerde bulunmayan bitkiye ne denir?
Endemik bitki denir. Dağılışı yalnızca belirli bir alanla sınırlıdır.
Örnek 3. Bir kent ormanının kurulması bitki örtüsüyle ilgili hangi değişimi ve sonucu gösterir?
İnsanın bitki örtüsünü olumlu yönde de değiştirebildiğini gösterir. Yeşil alanın artması hava kalitesine, yaşam alanına ve biyoçeşitliliğe katkı sağlar.
Özetle
Türkiye'de başlıca bitki toplulukları orman, maki, step ve yüksek dağ çayırlarıdır.
Bitki topluluklarındaki zamansal değişimin nedenleri insan etkisi, yangın ve iklim değişikliğidir.
Relikt ve endemik türler, anıt ağaçlar, milli parklar ve kent ormanları sürekliliğin ve korumanın örnekleridir.
Değişim her zaman olumsuz değildir; koruma ve ağaçlandırma iyileşme sağlar.
Öngörü, geçmiş ve bugünkü bilgilere dayanır ve kesin değildir.
Türkiye’de Bitki Türlerinin Değişim ve Sürekliliği — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Türkiye'de kurgusal bir gözlem alanında meşe, gürgen, çalı ve otlar birlikte bulunmaktadır. Bu alanın bitki topluluğunu tanımlamak için hangi yaklaşım uygundur?
AYalnız en yaşlı ağacın bireysel özelliklerini bütün örtü yerine koymak
BAlan adını bilmenin hangi bitkilerin bulunduğunu göstermeye yeterli olduğunu saymak
CBirlikte bulunan bitkileri ve oluşturdukları örtünün yapısını ele almak
DTek bir yaprağı kaydedip alandaki bütün bitkilerin aynı tür olduğunu kabul etmek
Çözümü göster
Doğru cevap: C Bitki topluluğu tek bireye indirgenmez; birlikte bulunan türler ve örtünün yapısı incelenir. Alanın adı veya tek bir birey topluluğun bütününü göstermez.
2Kolay
Türkiye'de kurgusal bir saha kaydında sert yapraklı, odunsu ve çoğunlukla kısa boylu çalıların birlikte örtü oluşturduğu belirtilmektedir. Verilen maki örneği hangi genel topluluk grubundadır?
ADağ çayırı topluluğu
BÇalı topluluğu
Cİğne yapraklı orman topluluğu
DSazlık topluluğu
Çözümü göster
Doğru cevap: B Maki odunsu çalıların oluşturduğu topluluklarla ilişkilidir. Bunu sazlık, otsu çayır veya tek bir ağaç bireyiyle özdeşleştirmek doğru değildir.
3Orta
Türkiye'ye endemik kurgusal bir meşe türünün tanıtımında, türün Türkiye içindeki birbirinden uzak birkaç dağlık alanda doğal olarak yayılış gösterdiği belirtilir. Bu bilgiler hangi yorumla uyumludur?
ATürkiye'ye endemik bir tür, Türkiye içinde birden fazla yerde bulunabilir.
BBir alanda görülmesi başka alanlardaki kayıtların dikim olduğunu zorunlu kılar.
CEndemik sözcüğü türün yalnız tek ağacının bulunduğu anlamına gelir.
DBirden fazla alanda bulunduğundan türün Türkiye'ye endemik olması mümkün değildir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A Endemikliğin sınırı burada Türkiye'dir; tek bir alan değildir. Ülke içindeki farklı doğal topluluklar, Türkiye'ye endemik olma niteliğini tek başına ortadan kaldırmaz.
4Orta
Muğla çevre raporu Anadolu sığlasını relikt bir tür olarak tanımlar. Bu gerçek örneğe dayalı kurgusal bir izleme alanında yaşlı sığlalar bulunmakta, son yıllarda yeni birey kaydı görülmemektedir. Gelecek için hangi soru önceliklidir?
AYaşlı ağaçlar varsa bütün gelecek kuşaklar neden garanti altındadır?
BRelikt olduğu için bu türün yeni birey oluşturması neden gereksizdir?
CEski bireyler bulunduğundan alanın bütün bitkileri neden değişmezdir?
Doğru cevap: D Yaşlı bireylerin varlığı geçmişten bugüne süreklilik gösterir; gelecekteki devamlılık için yenilenme de önemlidir. Yeni birey eksikliği nedenleriyle araştırılmalı, relikt niteliği üremenin veya yaşam ortamının gereksizliği gibi yorumlanmamalıdır.
5Zor
Türkiye'de kurgusal alanda aynı yöntem ve kapsamla yapılan eksiksiz kayıtlara göre hangi sonuç doğrudur?
ATür sayısı aynı kalmış; B ve C sürerken A'nın yerini D almıştır.
BD kaydı eklendiği için son dönemde toplam dört tür vardır.
COrtak türler iki dönemde de bulunduğu için A ve D aynı türdür.
DTür sayısı aynı kaldığı için tür bileşiminde değişim olmamıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A İki dönemde de üç tür vardır. B ile C ortaktır; A son kayıtta yoktur, D sonradan kayda girmiştir. Sayısal zenginliğin sabitliği tür bileşiminin değişmediğini göstermez; kayıt alanı dışına ilişkin yok oluş sonucu çıkarılmaz.
Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?
COĞ.12.6.2 Türkiye’deki bitki topluluklarında görülen değişim ve sürekliliği algılayabilme