Çözümü göster
Süper iletken durumda uygun koşullarda doğru akıma karşı elektriksel direnç sıfırdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Raylara değmeden havada süzülerek ilerleyen trenleri ve hastanelerdeki MR cihazlarının güçlü mıknatıslarını mümkün kılan malzemeler vardır: süper iletkenler.
Belirli bir kritik sıcaklığın altına soğutulduklarında elektrik dirençleri sıfır olan maddelere süper iletken denir. Normal iletkenlerde akım geçerken direnç nedeniyle enerji ısıya dönüşür; süper iletkenlerde ise direnç olmadığı için akım enerji kaybı olmadan akabilir. Bu özelliği kazanabilmeleri için çoğunlukla çok düşük sıcaklıklara soğutulmaları gerekir. Süper iletkenlerin iç yapısı bu konunun kapsamı dışındadır; kavramsal düzeyde tanım ve kullanım alanları ele alınır.
• Manyetik kaldırmalı (maglev) trenler: süper iletken mıknatıslar treni raylardan havada tutar ve sürtünmeyi çok azaltır.
• MR cihazları: çok güçlü ve kararlı manyetik alan üretmek için süper iletken elektromıknatıslar kullanılır.
• Süper iletken kablolar: elektrik enerjisini çok az kayıpla iletir.
• Parçacık hızlandırıcıları: parçacıkları yönlendirmek için güçlü manyetik alan üreten süper iletken mıknatıslar kullanılır.
Manyetik kaldırmalı (maglev) trenlerde tren, süper iletken mıknatısların oluşturduğu manyetik kuvvetle raydan hafifçe yukarı kalkar. Tren raya değmediği için tekerlek–ray sürtünmesi yoktur; bu sayede çok yüksek süratlere daha az enerjiyle ulaşılabilir ve ses ile titreşim azalır. Toplu taşımanın daha hızlı, daha ekonomik ve daha çevreci olmasına katkı sağlar.
Süper iletkenler enerji kayıplarını azalttığı, güçlü manyetik alanlar sağladığı için tıpta, ulaşımda ve bilimsel araştırmada önemlidir. Sınırlılıkları arasında soğutma gereksinimi ve maliyet sayılabilir. Süper iletken kullanımına ilişkin edinilen bilgilerin doğruluğu farklı kaynaklarla karşılaştırılarak değerlendirilir.
Örnek 1. Süper iletken bir telde elektrik akımı geçerken enerji kaybı olur mu? Gerekçeyle yazınız.
Hayır. Süper iletkenin direnci kritik sıcaklığın altında sıfır olduğundan akım geçerken enerji ısıya dönüşmez, enerji kaybı olmaz.
Örnek 2. Maglev trenlerin geleneksel trenlere göre daha hızlı olabilmesinin nedenini açıklayınız.
Tren manyetik kuvvetle raydan hafifçe havada tutulduğu için tekerlek–ray sürtünmesi yoktur. Sürtünme azaldığından daha yüksek süratlere daha az enerjiyle ulaşılır.
Örnek 3. Bir öğrenci, süper iletkenlerin oda sıcaklığında normal iletkenlerden daha iyi iletken olduğunu söylüyor. Bu ifadeyi değerlendiriniz.
Süper iletkenlik, kritik sıcaklığın altında görülen bir özelliktir; çoğu süper iletken çok düşük sıcaklıkta çalışır. Öğrencinin "oda sıcaklığında" varsayımı genel olarak doğru değildir.
Örnek 4. MR cihazında süper iletken kullanılmasının amacı nedir?
Güçlü ve kararlı manyetik alan üreten elektromıknatısta, direnç olmadığı için akım enerji kaybetmeden akar ve büyük manyetik alan elde edilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.