Çözümü göster
Yarı iletkenlik elektriksel malzeme sınıflamasıdır; iletkenlik uygun koşullarda ara özellik gösterir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cep telefonunuzda, bilgisayarınızda ve televizyonunuzda bulunan elektronik devre elemanlarının çoğu yarı iletken malzemelerden üretilir. Yarı iletkenler, günlük hayatı değiştiren modern teknolojinin temelidir.
Elektrik iletkenliği iletkenlerle yalıtkanlar arasında olan maddelere yarı iletken denir. Metaller elektriği çok iyi iletir, plastik ve cam gibi yalıtkanlar iletmez; yarı iletkenler ise belirli koşullarda (sıcaklık, ışık, katkı maddesi) iletkenliği değişebilen malzemelerdir. En bilinen yarı iletkenler silisyum ve germanyumdur. Bu konuda yarı iletkenlerin iç yapısına girilmez; kavramsal düzeyde tanım ve kullanım alanları ele alınır.
Yarı iletken malzemelerden yapılan başlıca devre elemanları:
• Diyot: akımı yalnızca bir yönde geçiren elemandır.
• Transistör: küçük bir akımla büyük bir akımı denetleyen, anahtar ya da yükseltici olarak çalışan elemandır.
• Tristör: büyük akım ve gerilimleri denetlemek için kullanılan anahtar türü bir elemandır.
• Entegre devre (yonga): çok sayıda transistör ve diğer elemanın küçük bir yonga üzerinde birleştirilmesiyle oluşur.
Bu elemanlar devre kartlarında bulunur ve devre şemalarında kendilerine özgü simgelerle gösterilir.
Bir diyot devreye düz yönde (akımın geçeceği yönde) bağlanırsa akım geçer ve devredeki lamba yanar. Ters yönde bağlanırsa akım geçmez ve lamba yanmaz. Bu özellik, alternatif akımı tek yönlü akıma çevirmede ve elektronik devreleri ters bağlantıdan korumada kullanılır.
Yarı iletken elemanlar bilgisayarlarda, cep telefonlarında, televizyonlarda, otomobillerde, tıbbi cihazlarda ve haberleşme sistemlerinde kullanılır. LED lambalar ve güneş pilleri de yarı iletken malzemelerden yapılır. Yarı iletken teknolojisi cihazların küçülmesini, daha az enerji harcamasını ve daha hızlı çalışmasını sağlamıştır; bu nedenle günlük hayatı ve ekonomiyi doğrudan etkiler. Edinilen bilgilerin doğruluğu farklı kaynaklarla karşılaştırılarak değerlendirilir.
Örnek 1. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanı belirleyiniz: I. Yarı iletkenler yalıtkanlardan daha az iletkendir. II. Silisyum ve germanyum yarı iletkendir. III. Yarı iletkenlerin iletkenliği iletkenler ile yalıtkanlar arasındadır.
II ve III doğrudur. I yanlıştır: yarı iletkenlerin iletkenliği yalıtkanlardan büyük, iletkenlerden küçüktür.
Örnek 2. Bir diyot, bir pil ve bir lambadan oluşan devrede diyot ters bağlanırsa lamba yanar mı?
Hayır. Ters bağlı diyot akımı geçirmez; devreden akım geçmediği için lamba yanmaz.
Örnek 3. Bir öğrenci, entegre devrenin tek bir transistörden oluştuğunu yazmış. Hatayı belirtiniz.
Entegre devre, çok sayıda transistör ve başka elemanın küçük bir yonga üzerinde birleştirilmesiyle oluşur; tek elemandan ibaret değildir.
Örnek 4. Yarı iletken teknolojisinin cihazlara sağladığı iki yarar yazınız.
Cihazların küçülmesi ve daha az enerji harcayarak daha hızlı çalışması (ayrıca LED ve güneş pili gibi uygulamalara olanak sağlaması) başlıca yararlardır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.