Çözümü göster
Asal sayı, yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen 1'den büyük doğal sayıdır. 15, 21 ve 25 asal değildir çünkü başka bölenleri de vardır. 13 ise sadece 1'e ve 13'e bölünebildiği için asaldır. Cevap: 13
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Asal sayılar ve asal çarpanlar, matematikte sayıları anlamak ve çözümlemek için önemli kavramlardır. Bu konu, sayıların yapı taşlarını tanımamıza ve karmaşık sayıların asal sayıların çarpımı şeklinde yazılabilmesine yardımcı olur.
Bir doğal sayı yalnızca 1'e ve kendisine kalansız bölünebiliyorsa, bu sayı asal sayı olarak adlandırılır. Yani asal sayılar, iki tane pozitif böleni olan sayılardır. 1 asal sayı değildir. En küçük asal sayı 2’dir ve tüm asal sayıların en küçüğüdür.
Asal sayıların başlıca özellikleri şunlardır:
- 2, tek çift asal sayıdır; diğer asal sayılar tektir.
- 1 asal sayı değildir.
- Her doğal sayı asal olmayabilir, örneğin 4, 6, 8, 9 gibi sayılar asal değildir.
- Asal sayılar yalnızca 1 ve kendisine bölünür, başka hiçbir doğal sayıya tam olarak bölünmez.
Bir sayının asal olup olmadığını anlamak için, sayının 1 ve kendisinden başka böleninin olup olmadığına bakılır. Eğer 2, 3, 5 gibi daha küçük asal sayılardan herhangi birine bölünüyorsa o sayı asal değildir. Eğer yalnızca 1 ve kendisine bölünebiliyorsa asal sayıdır.
Bir doğal sayı, asal sayıların çarpımı ile yazılabilir. Buna o sayının asal çarpanlara ayrılması denir. Asal çarpan, bir sayıyı kalansız bölebilen asal sayılardır. Asal çarpanlara ayırmak, bir sayıyı daha küçük ve bölünebilir parçalara ayırmayı sağlar ve birçok matematiksel işlemin temelini oluşturur.
Örnek 1. 30 sayısı asal mı? Değilse asal çarpanları nelerdir?
30, 1 ve 30 dışında 2, 3, 5, 6, 10, 15 gibi başka bölenleri de olduğu için asal değildir. 30'u asal çarpanlarına ayıralım:
- Önce 2'ye bölelim: 30 ÷ 2 = 15
- 15, asal olmadığı için 3'e bölelim: 15 ÷ 3 = 5
- 5 asal sayıdır. Şimdi elde ettiklerimiz: 2, 3, 5
Yani 30'un asal çarpanları 2, 3 ve 5’tir.
Örnek 2. 17 sayısının asal olup olmadığını belirleyiniz.
17'nin yalnızca 1 ve 17'ye bölünüp bölünmediğini kontrol edelim. 2 ile bölünemez (çünkü tek), 3 ile bölünemez (17 ÷ 3 = 5, kalan 2), 5 ile de bölünemez. Yani başka böleni yok. O halde 17 asaldır.
Örnek 3. 36 sayısını asal çarpanlarına ayırınız.
Öncelikle 2'ye bölelim:
36 ÷ 2 = 18
18 ÷ 2 = 9
9 artık 2'ye bölünemez, 3'e bölelim:
9 ÷ 3 = 3
3 ÷ 3 = 1
Şimdi asal çarpanları yazalım: 2, 2, 3, 3
Yani 36 = 2 × 2 × 3 × 3 veya 36 = 2^2 × 3^2 şeklinde asal çarpanlara ayrılır.
Örnek 4. 48 sayısının asal çarpanlarını bulunuz.
48'i asal çarpanlarına ayırmak için 2 ile başlayalım:
48 ÷ 2 = 24
24 ÷ 2 = 12
12 ÷ 2 = 6
6 ÷ 2 = 3
3 asal olduğu için çarpanlarımız bitiyor. Sonuç olarak asal çarpanlar: 2, 2, 2, 2, 3. Yani 48 = 2 × 2 × 2 × 2 × 3 = 2^4 × 3.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.