MegaSoru

Bölünebilme Kriterleri 101 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bölünebilme Kriterleri Konu Anlatımı

Bu konuda, bir doğal sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 gibi sayılara tam bölünebilip bölünemeyeceğini hızlıca anlamamızı sağlayan bölünebilme kriterlerini öğreneceksin. Bu kriterler sayesinde uzun uzun bölme işlemleri yapmadan bir sayının belli sayılara bölünüp bölünemeyeceğini kolayca tespit edebilirsin. Bu bilgi, özellikle büyük sayılar üzerinde işlem yaparken sana zaman kazandıracaktır.

Bölünebilme Kriterlerinin Tanımı

Bir sayının başka bir sayıyla tam bölünebilmesi, bölüm sonucunda kalan sıfır olması demektir. Bölünebilme kriterleri ise, bir doğal sayının bazı sayılara bölünüp bölünemeyeceğini, özellikle de büyük sayılarla uğraşırken kolaylıkla ortaya çıkaran kurallardır.

2 ile Bölünebilme Kriteri

Bir doğal sayının son basamağı çift ise (yani 0, 2, 4, 6 veya 8), bu sayı 2'ye tam bölünebilir. Eğer son rakam tek ise, sayı 2'ye bölünemez. Örneğin 84 sayısının son rakamı 4 olduğundan 2'ye tam bölünür.

3 ve 9 ile Bölünebilme Kriterleri

Bir sayıdaki rakamların toplamı 3'ün katı ise, sayı 3'e tam bölünür. Aynı şekilde, bir sayıdaki rakamların toplamı 9'un katı ise, sayı 9'a tam bölünür. Örneğin 153 için rakamlar toplamı 1+5+3=9'dur, yani hem 3'e hem de 9'a tam bölünür.

4 ile Bölünebilme Kriteri

Bir doğal sayının son iki basamağı (en sağdaki iki rakam) 4'ün katı ise, sayı 4'e tam bölünür. Sadece son iki basamağa bakarak kolayca karar verebiliriz. Örneğin 216'nın son iki basamağı 16'dır ve 16, 4'ün katıdır. Bu yüzden 216 sayısı 4'e tam bölünür.

5 ve 10 ile Bölünebilme Kriterleri

Bir doğal sayının son basamağı 0 veya 5 ise, sayı 5'e tam bölünür. Eğer sayı yalnızca 0 ile bitiyorsa, hem 5'e hem de 10'a tam bölünür. Örneğin 120'nin sonu 0, dolayısıyla hem 5'e hem de 10'a, 45 ise 5 ile bittiği için 5'e bölünür.

6 ile Bölünebilme Kriteri

Bir sayı, hem 2'ye hem de 3'e tam bölünebiliyorsa, o sayı 6'ya da tam bölünebilir. Yani önce 2 ve 3 ile bölünebilme kriterlerini ayrı ayrı uygulayıp her ikisi de uygunsa, sayı 6'ya tam bölünür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 348 sayısı 2, 3 ve 4 ile tam bölünebilir mi?

348'in son rakamı 8'dir, yani çift sayı olduğundan 2'ye tam bölünür. Rakamlar toplamı 3+4+8=15 ve 15, 3'ün katı olduğundan 3'e tam bölünür. Son iki basamağı 48'dir; 48, 4'e tam bölünür, çünkü 48÷4=12. Demek ki 348, 2, 3 ve 4 ile tam bölünebilir.

Örnek 2. 2070 sayısı hangi sayılara (2, 3, 4, 5, 6, 9, 10) tam bölünür?

2070'in son rakamı 0 olduğundan 2'ye ve 5'e tam bölünür. Son rakamı 0 olduğu için 10'a da tam bölünür. Rakamlar toplamı 2+0+7+0=9'dur, 3 ve 9'un katı olduğu için hem 3'e hem de 9'a tam bölünür. Son iki basamağı 70, 70÷4=17,5 olduğu için 4'e tam bölünmez. 6'ya bakmak için 2'ye ve 3'e bölünebildiğini kontrol ettik, ikisi de bölündüğü için 6'ya da tam bölünür. Yani 2070; 2, 3, 5, 6, 9 ve 10 ile tam bölünür.

Örnek 3. 184 sayısı 4’e tam bölünebilir mi?

Son iki basamağı 84’tür. 84, 4’ün katı mıdır? 84÷4=21 olduğundan kalansız bölünür. Yani 184 sayısı 4’e tam bölünebilir.

Örnek 4. 3135 sayısı 10’a tam bölünebilir mi?

3135’in son rakamı 5’tir. Bir doğal sayının 10’a tam bölünebilmesi için son rakamının 0 olması gerekir. 5 ile bittiği için 10’a tam bölünemez, ama 5’e tam bölünebilir.

Özetle

  • Bölünebilme kriterleri bir sayının belli sayılara tam bölünüp bölünemeyeceğini anlamamızı sağlar.
  • 2 ile bölünebilme için son rakam çift olmalıdır.
  • 3 veya 9 ile bölünebilme için rakamların toplamı sırasıyla 3 ya da 9’un katı olmalıdır.
  • 4 ile bölünebilme için son iki basamak 4’ün katı olmalıdır.
  • 5 ile bölünebilme için son rakam 0 veya 5; 10 ile bölünebilme için ise sadece 0 olmalıdır.
  • 6 ile bölünebilme için hem 2’ye hem de 3’e bölünebilmelidir.

Bölünebilme Kriterleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$548$ doğal sayısı $4$ ile tam bölünebilir mi?
AHayır
BSon rakamı $8$ olduğu için evet
CEvet
DSadece çift olduğu için evet
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir sayının $4$ ile tam bölünebilmesi için son iki basamağındaki sayı ($48$) $4$'e bölünmelidir. $48 \div 4 = 12$ olduğundan, $548$ sayısı $4$ ile tam bölünebilir. Cevap: Evet.
2Kolay
$975$ doğal sayısı $5$ ile tam bölünebilir mi?
AEvet
BHayır
CSadece $2$ ile bölünebilir
DSadece $10$ ile bölünebilir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir sayının $5$ ile tam bölünebilmesi için son rakamı $0$ ya da $5$ olmalıdır. $975$ sayısının son rakamı $5$ olduğundan $5$ ile tam bölünebilir. Cevap: Evet.
3Orta
Aşağıda bazı doğal sayılar verilmiştir.
$246$, $315$, $580$, $912$
Bu sayılardan hangileri hem $2$'ye hem de $3$'e tam bölünebilir?
A$246$ ve $580$
BYalnızca $912$
C$246$, $580$ ve $912$
D$246$ ve $912$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$2$'ye bölünebilme: Son basamak çift olmalı.
$3$'e bölünebilme: Rakamları toplamı $3$'ün katı olmalı.
$246$: Son basamak $6$ (çift), $2$'ye bölünür. Rakam toplamı: $2+4+6=12$ ($3$'e bölünür). Uygun.
$315$: Son basamak $5$ (tek), $2$'ye bölünmez. Dışarıda.
$580$: Son basamak $0$ (çift), $2$'ye bölünür. Rakam toplamı: $5+8+0=13$ ($3$'e bölünmez). Dışarıda.
$912$: Son basamak $2$ (çift), $2$'ye bölünür. Rakam toplamı: $9+1+2=12$ ($3$'e bölünür). Uygun.
Cevap: $246$ ve $912$
4Orta
Bir sayının rakamları toplamı $9$'un katı ise, bu sayı aşağıdaki sayılardan hangisine tam bölünebilir?
A$5$
B$6$
C$10$
D$9$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bir sayının rakamları toplamı $9$'un katı ise, bu sayı $9$ ile tam bölünebilir. Rakamlar toplamı $9$ ile bölünebiliyorsa, sayı da $9$ ile bölünebilir. Cevap: $9$
5Zor
Bir markette kasiyer, ürünlerin barkodlarındaki son iki rakama bakarak ürün fiyatlarının $4$ ile tam bölünüp bölünmediğini hızlıca kontrol etmektedir. Kasiyerin neden bu yöntemi seçtiğiyle ilgili en uygun gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
AÇünkü $4$ ile bölünebilmede tüm sayının tamamı önemlidir.
BÇünkü barkodda genellikle ürün fiyatının tamamı bulunmaz.
CÇünkü $4$ ile bölünebilmede son iki rakama bakmak yeterlidir.
DÇünkü sadece son rakama bakmak her zaman doğru sonuç verir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dört basamaklı veya daha fazla basamaklı bir doğal sayının $4$ ile tam bölünebilmesi için son iki rakamını oluşturan sayı $4$'ün katı olmalıdır. Bu yüzden kasiyer sadece son iki rakama bakarak, tüm sayının $4$ ile tam bölünüp bölünemeyeceğini kolayca anlar. Cevap: 4 ile bölünebilme kuralında yalnızca son iki basamağa bakılır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular