MegaSoru

Kesir-Bölme İlişkisi 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kesir-Bölme İlişkisi Konu Anlatımı

Bu konuda, bir kesir ile bölme işlemi arasındaki ilişkiyi öğreneceğiz. Ayrıca, kesirlerin ondalık gösterimleriyle ilgili örüntüleri gözlemleyip, bu örüntülerden genel sonuçlara ulaşmayı hedefleyeceğiz. Bu bilgiler sayesinde hem kesir hem de ondalık işlemlerde daha iyi bir anlayış kazanmış olacaksınız.

Kesir ile Bölme İşlemi Arasındaki İlişki

Bir kesir, paydaki sayının paydadaki sayıya bölünmesi anlamına gelir. Yani, $\frac{a}{b}$ kesiri, "$a$'nın $b$'ye bölünmesi" demektir. Örneğin, $\frac{3}{4}$ kesiri, "3'ü 4'e böl" anlamına gelir. Kesirleri ondalık şekilde ifade etmek için de payı paydaya böleriz.

Kesirlerin Ondalık Gösterimi

Bir kesiri ondalık gösterime çevirmek için, payı paydaya bölersin. Bu bölme işlemi sonucunda çıkan sayı, kesirin ondalık gösterimi olur. Eğer bölme işlemi sonunda kalansız bir sonuç elde ediyorsak, kesirin ondalık gösterimi sonludur. Eğer bölme işlemi hiçbir zaman bitmiyor ve aynı rakamlar sürekli tekrarlıyorsa, bu durumda kesirin ondalık gösterimi devirli olur.

Sonlu ve Devirli Ondalık Gösterimler

Bazı kesirlerin bölme işlemi sonucu sonlu (yani belli bir yerde biten) ondalık gösterim elde edilir. Örneğin, $\frac{1}{4} = 0,25$ gibi. Bazı kesirlerde ise, bölme işlemi sonucunda rakamlar sonsuza kadar belli bir sırayla tekrar eder. Buna devirli ondalık gösterim denir, örneğin, $\frac{1}{3} = 0,333...$ gibi.

Örüntülerin Gözlemlenmesi ve Genellenmesi

Kesirlerin bölme işlemiyle elde edilen ondalık gösterimlerini inceleyince paydaya göre bir örüntü fark edebilirsin. Kesir en sade hâlindeyken paydası yalnızca 2 ve/veya 5 asal çarpanlarından oluşuyorsa (örneğin $2$, $4$, $5$, $8$, $10$, $20$ gibi) ondalık gösterimi sonludur. Paydada 3, 7 gibi başka asal çarpanlar varsa ondalık gösterimi devirlidir. Örneğin $\frac{3}{6}$ önce $\frac{1}{2}$ biçimine sadeleşir ve $0,5$ olur; $\frac{1}{6}$ ise sadeleşmez, paydasında 3 olduğu için devirlidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\frac{3}{4}$ kesirini ondalık gösterime çevir.

$3 \div 4 = 0,75$ olduğu için, $\frac{3}{4} = 0,75$ olur. Bu bölme işlemi kalansız bittiği için gösterimi sonludur.

Örnek 2. $\frac{2}{3}$ kesirinin ondalık gösterimini bulun.

$2 \div 3 = 0,666...$ şeklinde, 6 rakamı sonsuza kadar devam eder. Yani, $\frac{2}{3} = 0,666...$ şeklinde devirli bir ondalık gösterim elde edilir.

Örnek 3. $\frac{7}{8}$ kesirini ondalık olarak yazınız.

$7 \div 8 = 0,875$ sonucunu elde ederiz. Bu bölme işlemi kalansız bittiği için sonlu ondalık gösterimdir: $\frac{7}{8} = 0,875$.

Örnek 4. $\frac{5}{6}$ kesirinin ondalık gösterimini bulun ve türünü belirtin.

$5 \div 6 = 0,8333...$ şeklinde 3 rakamı sonsuza kadar devam eder. Yani $\frac{5}{6} = 0,83\overline{3}$, bu nedenle devirli ondalık gösterime sahiptir.

Özetle

  • Bir kesir, payın paydaya bölünmesiyle bulunur.
  • Kesirlerin ondalık gösterimi, bölme işlemiyle elde edilir.
  • Bazı kesirler sonlu, bazıları devirli ondalık gösterime sahiptir.
  • Kesir en sade hâlindeyken paydası yalnızca 2 ve/veya 5 çarpanlarından oluşuyorsa ondalık gösterimi sonludur, aksi hâlde devirlidir.
  • Bu ilişkiyi anlayarak kesir ve ondalık arasında kolayca geçiş yapılabilir.

Kesir-Bölme İlişkisi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$\frac{3}{8}$ kesirinin ondalık gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$0{,}835$
B$2{,}375$
C$0{,}38$
D$0{,}375$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$3 \div 8 = 0{,}375$ olur. Önce 3'ü 8'e böleriz, 0 tam kısmı elde edilir. Virgülden sonra sırasıyla 3, 7 ve 5 rakamları gelir.
Cevap: $0{,}375$
2Kolay
$\frac{5}{6}$ kesirini ondalık gösterimle yazmak istersek hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?
A$0{,}833$
B$0{,}53$
C$0{,}83\overline{3}$
D$0{,}35$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$5 \div 6 = 0{,}833\ldots$ olarak devam eder ve virgülden sonraki 3 tekrarlanır. Yani, $0{,}83$ veya $0{,}83\ldots$ şeklinde yazılır. İlk iki basamağa yuvarladığımızda $0{,}83$ olur, ancak tam doğru gösterimde $0{,}83\overline{3}$ şeklindedir.
Cevap: $0{,}83\overline{3}$
3Orta
Aşağıdaki kesirlerin hangisinin ondalık gösterimi sonlu ondalık sayı değildir?
A$\frac{1}{6}$
B$\frac{7}{10}$
C$\frac{5}{8}$
D$\frac{3}{5}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bölme işlemi yaparak bakalım: $\frac{3}{5} = 0{,}6$ (sonlu)
$\frac{5}{8} = 0{,}625$ (sonlu)
$\frac{1}{6} = 0,{1}6$ (devam ediyor, devirli)
$\frac{7}{10} = 0{,}7$ (sonlu)
Cevap: $\frac{1}{6}$
4Orta
Aşağıdaki kesirlerin hangisinin ondalık gösterimi sonlu ondalık sayı olarak yazılabilir?
A$\frac{2}{9}$
B$\frac{1}{4}$
C$\frac{2}{3}$
D$\frac{7}{12}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Her bir kesrin ondalık gösterimine bakalım:
$\frac{2}{3} = 0,{6}$ (devam ediyor, devirli)
$\frac{7}{12} = 0,{58}3$ (devam ediyor, devirli)
$\frac{1}{4} = 0{,}25$ (sonlu)
$\frac{2}{9} = 0,{2}$ (devam ediyor, devirli)
Cevap: $\frac{1}{4}$
5Zor
Bir öğrenci aşağıdaki kesirlerin ondalık gösterimlerini bulmuş ve ardından paydasına göre genelleme yapmak istemiştir:
$\frac{1}{4} = 0{,}25$
$\frac{1}{3} = 0,{3}$ (devam ediyor)
$\frac{1}{5} = 0{,}2$
"Paydası 2, 4 veya 5 olan her basit kesir sonlu ondalık gösterimle yazılır" şeklinde bir genellemeye ulaşmıştır. Bu genellemenin doğruluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
APaydası 3 olan bir kesir de her zaman sonlu ondalık gösterime sahiptir.
BGenelleme doğrudur; verilen her örnek sonlu ondalık gösterimlidir.
CPaydası 4 olan bir basit kesir sonlu ondalık gösterime sahiptir.
DPaydası 5 olan bir basit kesir sonlu ondalık gösterimle yazılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Verilen kesirlerin ondalık gösterimleri doğrudur. Paydası yalnızca asal çarpanları 2 ve/veya 5 olan kesirler sonlu ondalık gösterime sahiptir. 2, 4 ve 5 bu şartı sağlar ve hepsiyle elde edilen basit kesirler gerçekten de sonlu ondalık olur. Genelleme doğrudur. Yanlış olan, "paydası 3 olan basit kesirlerin de sonlu ondalık olacağı"dır. Cevap: "Paydası 3 olan bir kesir de her zaman sonlu ondalık gösterime sahiptir." ifadesi yanlıştır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular