Çözümü göster
12'yi tam bölen sayılar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu bölümde bir doğal sayının çarpanları ve katları kavramlarını öğreneceksin. Günlük hayatta veya matematikte sıkça karşımıza çıkan çarpan ve kat kavramları, sayıların birbirleriyle olan ilişkilerini anlamamıza yardımcı olur. Ayrıca iki sayının ortak bölenlerini ve ortak katlarını belirleyerek problem çözmede pratik yollar geliştirebilirsin.
Bir doğal sayının çarpanları, o sayıyı tam bölen doğal sayılardır. Yani çarpımları o sayıyı veren doğal sayıların her biri o sayının çarpanıdır. Örneğin $3 \times 4 = 12$ olduğundan 3 ve 4, 12'nin çarpanlarıdır. Her doğal sayının en küçük çarpanı 1, en büyük çarpanı ise kendisidir.
Bir doğal sayının katları, o sayının kendisiyle 1, 2, 3, 4, ... gibi doğal sayılarla çarpılmasıyla elde edilen sayılardır. Yani, bir sayının katları sonsuz adettir. Örneğin, 4'ün katları 4, 8, 12, 16, ... şeklinde devam eder.
İki (veya daha fazla) doğal sayının her ikisinin de çarpanı olan sayılara ortak bölen denir. Yani, iki sayıyı da kalan olmadan bölen sayılar ortak bölenlerdir. Benzer şekilde, iki sayının her ikisine de tam bölünen sayılara ortak kat denir. En küçük ortak kat, iki sayının ortak katları arasında en küçük olanıdır; buna $\text{EKOK}$, en büyük ortak bölen ise $\text{OBEB}$ olarak adlandırılır.
Günlük hayattaki bazı problemlerde, ortak bölenleri ve katları bulmak pratik çözümler sunar. Örneğin, birden fazla etkinliğin aynı anda gerçekleştiği anı veya bir şeylerin eşit olarak paylaşılmasını hesaplamak için kullanılır.
1 her doğal sayının çarpanıdır ve her sayı kendisinin de çarpanıdır. Bir sayının çarpanları sınırlı sayıdadır ve çarpanların en büyüğü sayının kendisidir. Katları ise sonsuz sayıdadır; en küçük katı sayının kendisidir, diğer katları ondan büyüktür.
Örnek 1. 12 sayısının çarpanlarını bulunuz.
Bir doğal sayının çarpanları, o sayıyı tam bölen tüm sayılardır.
12'yi kalansız bölen sayıları bulalım:
$12 \div 1 = 12$
$12 \div 2 = 6$
$12 \div 3 = 4$
$12 \div 4 = 3$
$12 \div 6 = 2$
$12 \div 12 = 1$
Buradan 12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6 ve 12'dir.
Örnek 2. 5 sayısının ilk dört katı nedir?
Bir doğal sayının katlarını bulmak için onu 1, 2, 3, 4 gibi ardışık sayılarla çarparız:
$5\times 1 = 5$
$5\times 2 = 10$
$5\times 3 = 15$
$5\times 4 = 20$
Yani 5'in ilk dört katı: 5, 10, 15 ve 20'dir.
Örnek 3. 8 ve 12 sayılarının ortak bölenlerini bulunuz.
İlk önce 8'in çarpanlarını bulalım: 1, 2, 4, 8
12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 12
Bu iki listenin ortak olanları 1, 2 ve 4'tür. Yani 8 ve 12'nin ortak bölenleri: 1, 2, 4'tür.
Örnek 4. 4 ve 6 sayılarının ilk üç ortak katını yazınız.
İlk önce 4 ve 6'nın bazı katlarını yazalım:
4'ün katları: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36...
6'nın katları: 6, 12, 18, 24, 30, 36...
İki dizide de ortak olarak geçen ilk üç sayı: 12, 24, 36'dır. Buna göre 4 ve 6'nın ilk üç ortak katı 12, 24 ve 36'dır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.