MegaSoru

Bir Doğal Sayının Çarpanları ve Katları 151 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bir Doğal Sayının Çarpanları ve Katları Konu Anlatımı

Bu bölümde bir doğal sayının çarpanları ve katları kavramlarını öğreneceksin. Günlük hayatta veya matematikte sıkça karşımıza çıkan çarpan ve kat kavramları, sayıların birbirleriyle olan ilişkilerini anlamamıza yardımcı olur. Ayrıca iki sayının ortak bölenlerini ve ortak katlarını belirleyerek problem çözmede pratik yollar geliştirebilirsin.

Bir Doğal Sayının Çarpanları Nedir?

Bir doğal sayının çarpanları, o sayıyı tam bölen doğal sayılardır. Yani çarpımları o sayıyı veren doğal sayıların her biri o sayının çarpanıdır. Örneğin $3 \times 4 = 12$ olduğundan 3 ve 4, 12'nin çarpanlarıdır. Her doğal sayının en küçük çarpanı 1, en büyük çarpanı ise kendisidir.

Bir Doğal Sayının Katları Nedir?

Bir doğal sayının katları, o sayının kendisiyle 1, 2, 3, 4, ... gibi doğal sayılarla çarpılmasıyla elde edilen sayılardır. Yani, bir sayının katları sonsuz adettir. Örneğin, 4'ün katları 4, 8, 12, 16, ... şeklinde devam eder.

Ortak Bölenler ve Ortak Katlar

İki (veya daha fazla) doğal sayının her ikisinin de çarpanı olan sayılara ortak bölen denir. Yani, iki sayıyı da kalan olmadan bölen sayılar ortak bölenlerdir. Benzer şekilde, iki sayının her ikisine de tam bölünen sayılara ortak kat denir. En küçük ortak kat, iki sayının ortak katları arasında en küçük olanıdır; buna $\text{EKOK}$, en büyük ortak bölen ise $\text{OBEB}$ olarak adlandırılır.

Günlük hayattaki bazı problemlerde, ortak bölenleri ve katları bulmak pratik çözümler sunar. Örneğin, birden fazla etkinliğin aynı anda gerçekleştiği anı veya bir şeylerin eşit olarak paylaşılmasını hesaplamak için kullanılır.

Çarpan ve Katların Özellikleri

1 her doğal sayının çarpanıdır ve her sayı kendisinin de çarpanıdır. Bir sayının çarpanları sınırlı sayıdadır ve çarpanların en büyüğü sayının kendisidir. Katları ise sonsuz sayıdadır; en küçük katı sayının kendisidir, diğer katları ondan büyüktür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 12 sayısının çarpanlarını bulunuz.

Bir doğal sayının çarpanları, o sayıyı tam bölen tüm sayılardır.
12'yi kalansız bölen sayıları bulalım:
$12 \div 1 = 12$
$12 \div 2 = 6$
$12 \div 3 = 4$
$12 \div 4 = 3$
$12 \div 6 = 2$
$12 \div 12 = 1$
Buradan 12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6 ve 12'dir.

Örnek 2. 5 sayısının ilk dört katı nedir?

Bir doğal sayının katlarını bulmak için onu 1, 2, 3, 4 gibi ardışık sayılarla çarparız:
$5\times 1 = 5$
$5\times 2 = 10$
$5\times 3 = 15$
$5\times 4 = 20$
Yani 5'in ilk dört katı: 5, 10, 15 ve 20'dir.

Örnek 3. 8 ve 12 sayılarının ortak bölenlerini bulunuz.

İlk önce 8'in çarpanlarını bulalım: 1, 2, 4, 8
12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 12
Bu iki listenin ortak olanları 1, 2 ve 4'tür. Yani 8 ve 12'nin ortak bölenleri: 1, 2, 4'tür.

Örnek 4. 4 ve 6 sayılarının ilk üç ortak katını yazınız.

İlk önce 4 ve 6'nın bazı katlarını yazalım:
4'ün katları: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36...
6'nın katları: 6, 12, 18, 24, 30, 36...
İki dizide de ortak olarak geçen ilk üç sayı: 12, 24, 36'dır. Buna göre 4 ve 6'nın ilk üç ortak katı 12, 24 ve 36'dır.

Özetle

  • Bir doğal sayının çarpanları onu kalansız bölen sayılardır.
  • Bir doğal sayının katları, o sayının kendisiyle doğal sayılar çarpılarak elde edilir ve sonsuzdur.
  • İki sayının ortak bölenleri, her ikisini de bölen sayılardır.
  • İki sayının ortak katları, her ikisine de tam bölünebilen sayılardır.
  • Günlük hayat problemlerinde çarpan ve kat kavramlarını kullanarak pratik çözümler üretilebilir.

Bir Doğal Sayının Çarpanları ve Katları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
12 sayısının çarpanları hangisidir?
A1, 2, 3, 4, 6, 12
B1, 2, 3, 4, 12
C2, 3, 4, 6
D1, 12
Çözümü göster
Doğru cevap: A
12'yi tam bölen sayılar.
2Kolay
Aşağıdakilerden hangisi 7'nin katıdır?
A45
B42
C52
D27
Çözümü göster
Doğru cevap: B
7 × 6 = 42.
3Orta
Bir matematik öğretmeni, "Bir doğal sayının 1 ve kendisi dışında başka bir çarpanı yoksa o sayı asaldır." şeklinde bir önerme sunmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu önerme için doğru bir gerekçedir?
AAsal sayıların tüm çarpanları asal olmak zorundadır.
BBu tanım yalnızca çift sayılar için geçerlidir.
CEğer bir sayının yalnızca 1 ve kendisi çarpanı varsa, bu sayı asaldır.
DTüm doğal sayılar asal sayıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir asal sayının yalnızca iki çarpanı vardır: 1 ve kendisi. Bu nedenle, eğer bir doğal sayının sadece 1 ve kendisi çarpanı varsa ve başka çarpanı yoksa, bu sayı asaldır. Cevap: Asal sayıların tanımı budur.
4Orta
Kaan, "Her doğal sayı, kendisinin bir katıdır." şeklinde bir önerme yazmıştır. Bu önerme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ABu önerme yanlıştır çünkü bir sayı kendisinin katı olamaz.
BHer doğal sayı kendisinin katıdır.
CSadece asal sayılar kendisinin katı olabilir.
DBu önerme yalnızca çift sayılar için doğrudur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bir doğal sayının herhangi bir pozitif tam sayı ile çarpımı onun katıdır. Bir sayının 1 ile çarpımı da sayının kendisini verir; yani her doğal sayı kendisinin katıdır. Cevap: Önerme doğrudur.
5Zor
Ayşe, "Bir doğal sayının kendisinden küçük olan bütün çarpanları toplanırsa, bazı durumlarda bu toplam, sayının kendisinden büyük olabilir." demiştir. Bu önermeyle ilgili aşağıdaki örneklerden hangisi Ayşe'nin varsayımını DOĞRULAR?
A14
B6
C12
D15
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Önermeye göre, bir doğal sayının kendisinden küçük çarpanlarının toplamı, sayının kendisinden büyük olabilir. 12'nin kendisinden küçük çarpanları 1, 2, 3, 4 ve 6'dır. Toplamları $1+2+3+4+6=16$ eder. 16, 12'den büyüktür. Bu nedenle 12, Ayşe'nin önermesine uygun bir örnektir. Cevap: 12

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular