MegaSoru

Rasyonel Sayılar 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Rasyonel Sayılar Konu Anlatımı

Bu konuda rasyonel sayıları tanıyacak, sayı doğrusu üzerinde nasıl gösterileceklerini öğreneceksiniz. Ayrıca rasyonel sayıların günlük yaşamda ve matematikte nasıl kullanılabileceğini ve bunların tam sayılarla olan ilişkisini inceleyeceksiniz.

Rasyonel Sayı Nedir?

Rasyonel sayılar, bir tam sayının başka bir tam sayıya bölümü şeklinde yazılabilen sayılardır. Matematikte bir rasyonel sayı, $\frac{a}{b}$ şeklinde gösterilir. Burada $a$ ve $b$ birer tam sayıdır ve $b$ sıfırdan farklıdır ($b \neq 0$). Rasyonel sayılar kümesi $\mathbb{Q}$ ile gösterilir. Örneğin, $\frac{3}{5}$, $-2$ (çünkü $-2 = \frac{-2}{1}$), $0$, ve $4,75$ ($=\frac{19}{4}$) birer rasyonel sayıdır.

Tam Sayıların Rasyonel Sayılara Genişletilmesi

Tam sayılar, negatif ve pozitif bütün sayılarla birlikte sıfırı içerir. Her tam sayı, rasyonel sayıların bir elemanıdır çünkü her tam sayı, paydası $1$ olan bir rasyonel sayı şeklinde yazılabilir. Örneğin, $7 = \frac{7}{1}$ ve $-4 = \frac{-4}{1}$ gibi. Yani, tüm tam sayılar aynı zamanda birer rasyonel sayıdır.

Sayı Doğrusunda Rasyonel Sayılar

Bir sayı doğrusu üzerinde, her rasyonel sayı bir noktaya karşılık gelir. Örneğin, $\frac{1}{2}$ sayısı, $0$ ile $1$ arasında tam ortada bulunur. Negatif rasyonel sayılar ise $0$'ın solunda yer alır. Sayı doğrusu, rasyonel sayıları büyüklüklerine göre sıralayabilmemizi sağlar ve farklı rasyonel sayıların birbirlerine göre konumlarını karşılaştırmak için yararlıdır.

Mutlak Değer ve Rasyonel Sayılar

Bir rasyonel sayının mutlak değeri, o sayının sayı doğrusunda $0$'a olan uzaklığıdır. Mutlak değer daima pozitiftir veya sıfırdır. Örneğin $|-\frac{3}{4}| = \frac{3}{4}$'tür. Mutlak değer, sayının işaretini göz ardı ederek büyüklüğüne odaklanmamıza yardımcı olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\frac{5}{2}$ sayısını sayı doğrusunda nereye yerleştiririz?

$\frac{5}{2}$, ondalık olarak $2,5$'a eşittir. Yani sayı doğrusunda $2$ ile $3$ arasında yer alır ve $2$'den $0,5$ birim daha ileride bulunur.

Örnek 2. $-3$ sayısını rasyonel sayı olarak yazınız.

$-3$, $\frac{-3}{1}$ şeklinde yazılarak bir rasyonel sayı olarak gösterilir. $-3$ hem tam sayı hem de rasyonel sayıdır.

Örnek 3. $-\frac{7}{4}$'ün mutlak değerini bulunuz.

$|-\frac{7}{4}| = \frac{7}{4}$ olur. Yani $-\frac{7}{4}$'ün $0$'a uzaklığı $\frac{7}{4}$ birimdir.

Örnek 4. $\frac{2}{3}$ sayısı sayı doğrusunda hangi iki tam sayı arasında yer alır?

$\frac{2}{3}$, ondalık olarak $0,666...$'ya eşittir. Bu nedenle $0$ ile $1$ arasında ve $0$'a daha yakındır.

Özetle

  • Rasyonel sayılar, pay ve paydası tam sayı olan ve paydası sıfır olmayan kesirlerdir.
  • Her tam sayı, bir rasyonel sayı olarak da yazılabilir.
  • Sayı doğrusu üzerinde her rasyonel sayı bir noktaya karşılık gelir.
  • Bir rasyonel sayının mutlak değeri, o sayının $0$'a uzaklığıdır.
  • Rasyonel sayılar günlük yaşamda ve matematikte sıklıkla karşımıza çıkar.

Rasyonel Sayılar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$0$ sayısı aşağıdakilerden hangisine aittir?
ADoğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayı
BYalnızca tam sayı
CSadece doğal sayı
DYalnızca rasyonel sayı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$0$ hem doğal sayıdır hem tam sayıdır hem de rasyonel sayıdır. Doğal sayılar $(0, 1, 2, ...)$ olduğu için $0$ doğal sayıdır. Ayrıca tam sayı ve rasyonel sayıdır. Ancak, soru kökünde yalnızca bir tane seçeneğe işaret edilmelidir.
Cevap: Doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayı.
2Kolay
Aşağıdaki sayılardan hangisi hem bir tam sayı hem de bir rasyonel sayıdır?
A$0,8$
B$\frac{2}{7}$
C$-5$
D$\frac{3}{4}$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir tam sayı olan $-5$ aynı zamanda bir rasyonel sayıdır çünkü $\frac{-5}{1}$ biçiminde yazılabilir. Diğer seçeneklerden olan $\frac{3}{4}$ tam sayı değildir.
3Orta
Bir tepeye göre deniz seviyesinin $6$ metre altında olan bir noktanın yüksekliği, tam sayı ile $-6$ olarak gösterilmektedir. Bu noktanın mutlak değeri alınarak bulunan sayı, boyut olarak neyi ifade eder?
A$6$
B$-6$
C$12$
D$0$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Deniz seviyesinin $6$ metre altında olmanın tam sayı ile gösterimi $-6$'dır. $-6$'nın mutlak değeri $|{-6}| = 6$ olur. Bu sayı, deniz seviyesinden olan uzaklığı, yani tepeye göre dikey mesafeyi ifade eder. Cevap: $6$
4Orta
Bir futbolcu $-4$ puan kaybetmiştir. $-4$'ün mutlak değeri aşağıdakilerden hangisidir ve bu değer neyi ifade eder?
A$4$
B$1$
C$0$
D$-4$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$-4$'ün mutlak değeri $|{-4}| = 4$'tür. Bu değer, futbolcunun kaybettiği puanların miktarını yani puan kaybının büyüklüğünü gösterir. Cevap: $4$
5Zor
Bir dağcının bulunduğu nokta deniz seviyesinin $3,5$ metre altında olup, bu yükseklik $-3,5$ olarak gösterilmektedir. Bu nokta sayı doğrusu üzerinde hangi iki tam sayı arasında yer alır?
A$-3$ ile $-2$ arasında
B$-2$ ile $-1$ arasında
C$-5$ ile $-4$ arasında
D$-4$ ile $-3$ arasında
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$-3,5$ sayısı, $-3$ ile $-4$ tam sayıları arasında yer alır çünkü $-4 < -3,5 < -3$ eşitsizliği sağlanır. Cevap: $-4$ ve $-3$ arasında.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular