MegaSoru

Rasyonel Sayıların Ondalık Gösterimleri 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Rasyonel Sayıların Ondalık Gösterimleri Konu Anlatımı

Rasyonel sayıların ondalık gösterimleri, günlük yaşamda karşılaştığımız oranların ve kesirlerin tam sayı ve virgüllü sayı biçimleriyle yazılmasını sağlar. Market alışverişinden matematiksel işlemlere kadar birçok alanda bu gösterimler kullanılır. Rasyonel sayılar ve ondalık gösterimleri arasındaki ilişkiyi anlamak, matematiği daha iyi kavramamıza yardımcı olur.

Rasyonel Sayı ve Ondalık Gösterim Nedir?

Rasyonel sayı, payı ve paydası tam sayı olan ve paydası sıfırdan farklı olan kesirlerdir. Örneğin, $\frac{1}{2}$, $\frac{-3}{4}$ ve $5$ birer rasyonel sayıdır. Rasyonel sayılar aynı zamanda ondalık sayı şeklinde de ifade edilebilir. Bir rasyonel sayının ondalık gösterimi, o sayının virgüllü sayı biçiminde yazılmış halidir.

Bölme İşlemiyle Ondalık Gösterim Bulma

Bir rasyonel sayının ondalık gösterimini bulmak için payı paydaya böleriz. Eğer bölme işlemi tam olarak biterse, sayı ondalık gösteriminde sonlu ondalık olur. Eğer bölme işlemi sürekli bir biçimde aynı rakam ya da rakamlar tekrar ediyorsa, devirli ondalık elde edilir.

Devirli ve Devirsiz Ondalık Gösterimler

Bazı rasyonel sayıların ondalık gösterimi virgülden sonra belirli bir noktada biter; bu tür ondalık gösterimler devirsiz (veya sonlu) ondalıktır. Örneğin, $0,5$ veya $1,25$ gibi. Bazı rasyonel sayılar ise bölme işleminde sonsuza kadar süren ve belli bir aralıktan sonra rakamların tekrar ettiği ondalık açılımlar oluşturur. Bunlara da devirli ondalık denir. Örneğin, $0,333...$ veya $1,272727...$ gibi. Devirli kısmı göstermek için tekrar eden rakamların üstüne kısa bir çizgi konur: $0,\overline{3}$, $1,2\overline{72}$ gibi.

Her Rasyonel Sayının Ondalık Gösterimi

Her rasyonel sayı ya devirli ya da devirsiz ondalık gösterimle yazılabilir. Kısaca, bir rasyonel sayının ondalık gösterimi daima bir yerde ya biter ya da bir yerde sonsuza dek kendini tekrar eder. Sonsuza dek hiç bitmeden farklı rakamlar gelirse, bu gösterim rasyonel bir sayı değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\frac{3}{4}$ kesrini ondalık gösterimle yazınız.

Payı paydaya bölelim: $3 \div 4 = 0,75$ elde edilir. Sonuç, virgülden sonra iki basamakta bittiği için bu bir devirsiz ondalık gösterimdir. Yani $\frac{3}{4} = 0,75$

Örnek 2. $\frac{2}{3}$ kesrinin ondalık gösterimini bulunuz.

Payı paydaya bölelim: $2 \div 3 = 0,666...$ elde edilir. Virgülden sonra 6 rakamı sonsuza kadar tekrar eder. Bu yüzden $0,\overline{6}$ şeklinde yazılır ve devirli ondalık gösterimdir. Yani $\frac{2}{3} = 0,\overline{6}$

Örnek 3. $\frac{5}{2}$ kesrini ondalık gösterimle ifade ediniz.

$5 \div 2 = 2,5$ elde edilir. Virgülden sonra bir basamakta bittiği için bu bir devirsiz ondalıktır. Yani $\frac{5}{2} = 2,5$

Örnek 4. $\frac{7}{6}$ kesrinin ondalık açılımını yazınız.

$7 \div 6 = 1,1666...$ bulunur. Burada virgülden sonra 6 rakamı sonsuza kadar tekrar eder. Bunu $1,1\overline{6}$ biçiminde yazarız. Yani $\frac{7}{6} = 1,1\overline{6}$

Özetle

  • Rasyonel sayıların ondalık gösterimi bölme işlemiyle bulunur.
  • Sonlu (devirsiz) ve devirli ondalık gösterimler olabilir.
  • Devirli ondalık gösterimlerde bir veya daha fazla rakam sonsuz kez tekrar eder.
  • Her rasyonel sayı, ya devirli ya da devirsiz bir ondalık gösterime sahiptir.
  • Sonsuza kadar devam eden, fakat kendini tekrarlamayan ondalık diziler rasyonel değildir.

Rasyonel Sayıların Ondalık Gösterimleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir markette 1 paket bisküvi 5 TL'dir. Bir arkadaş, elindeki 8 TL ile kaç paket alabileceğini kesir biçiminde $\frac{8}{5}$ olarak buluyor. Buna göre, $\frac{8}{5}$ kesrinin ondalık gösterimini bulunuz.
A1,4
B1,6
C0,8
D1,8
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$8 \div 5 = 1,6$ olduğu için, $\frac{8}{5}$ kesrinin ondalık gösterimi $1,6$'dır. Cevap: $1,6$
2Kolay
Bir manav, 3 tam $\frac{1}{4}$ kilogram elmayı küçük torbalara eşit olarak paylaştırmak istiyor. Elmalar toplam 4 torbaya konulduğunda, her torbada kaç kilogram elma olur? Bu miktarın ondalık gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$0,812$
B$0,825$
C$0,8125$
D$0,81$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
3 tam $\frac{1}{4}$ kilogram $= \frac{13}{4}$ kilogramdır. 4 torbaya eşit paylaştırırsak, bir torbada $\frac{13}{4} \div 4 = \frac{13}{16}$ kilogram elma olur. Şimdi, $13 \div 16 = 0,8125$ elde ederiz. Cevap: $0,8125$
3Orta
Bir pizzayı 7 kişi eşit şekilde paylaşmıştır. Her kişinin pizzadan aldığı miktarı kesir olarak $\frac{1}{7}$ şeklinde yazabiliriz. $\frac{1}{7}$'nin ondalık gösterimini bulduğumuzda bu gösterim devirli midir, devirsiz midir?
ADevirsiz
BSıfırdan sonra tek bir basamaklı devirli
CSıfırdan sonra iki basamaklı devirli
DDevirli
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$\frac{1}{7}$ kesrini ondalık gösterime dönüştürmek için 1'i 7'ye bölelim. Sonuç $0,142857142857\ldots$ olarak devam eder ve bu rakamlar tekrar eder. Yani ondalık gösterim devirlidir. Cevap: Devirli
4Orta
Bir boya ustası, 2 litrelik bir kutu boyanın $\frac{3}{8}$'ini bir duvara kullanmıştır. Usta, kullandığı miktarın ondalık gösterimini bulmak istiyor. $\frac{3}{8}$'in ondalık açılımı devirli midir, devirsiz midir?
Aİlk iki basamağı devirli
BDevirsiz
CDevirli
DHiçbir zaman tekrar etmeyen ondalık
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$\frac{3}{8}$ kesrini ondalık gösterime çevirmek için 3'ü 8'e bölelim. 3 bölü 8 eşittir $0,375$ ve daha fazla devam etmez. Yani ondalık gösterimi devirsizdir. Cevap: Devirsiz
5Zor
Bir çiftlikte bulunan 2 farklı türde süt şişesi vardır. Birinci şişenin içindeki sütün miktarı $\frac{5}{8}$ litre, ikinci şişeninki ise $\frac{9}{25}$ litredir. Süt miktarlarını ondalık gösterime çevirmek isteyen bir öğrenci aşağıdaki yorumlardan hangisini yaparsa doğru olur?
AHer rasyonel sayının ondalık gösterimi sonsuz devirli olur.
BHer rasyonel sayının ondalık gösterimi sonlu devirsiz olur.
CHiçbir rasyonel sayının ondalık gösterimi sonlu devirsiz olamaz.
DBazı rasyonel sayıların ondalık gösterimleri devirsiz, bazılarınınki ise devirlidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Önce kesirlerin ondalık gösterimlerini bulmamız gerekir.
$\frac{5}{8} = 0{,}625$
$\frac{9}{25} = 0{,}36$
Bu iki kesrin ondalık gösterimleri sonlu (devirsiz) ondalık sayı biçimdedir. Sonuç olarak, bazı rasyonel sayıların ondalık gösterimi devirli, bazılarınınki ise devirsiz olabilir. Cevap: Bazı rasyonel sayıların ondalık gösterimleri devirsiz, bazılarınınki ise devirlidir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular