MegaSoru

Rasyonel Sayılarda Karşılaştırma ve Sıralama 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Rasyonel Sayılarda Karşılaştırma ve Sıralama Konu Anlatımı

Bu konuda, rasyonel sayıları nasıl karşılaştırıp sıralayacağımızı öğreneceğiz. Rasyonel sayılar hem pozitif (artı) hem de negatif (eksi) olabildiği için, büyüklüklerine karar vermek önemlidir. Bu bilgiler sayesinde sayı doğrusu üzerinde rasyonel sayıların yerini daha kolay bulabilir ve günlük yaşamda karşılaşılan oran, kesir gibi kavramları daha iyi anlayabiliriz.

Rasyonel Sayı Nedir?

Bir rasyonel sayı, bir tam sayının sıfırdan farklı bir tam sayıya bölümünden elde edilir ve $\frac{a}{b}$ biçiminde yazılır. Burada $a$ ve $b$ tam sayıdır, $b \neq 0$’dır. Tam sayılar (örneğin $3$ veya $-2$) da rasyonel sayıdır çünkü her tam sayı paydası $1$ olan bir kesir şeklinde ($3 = \frac{3}{1}$ gibi) yazılabilir.

Rasyonel Sayıların Karşılaştırılması

Rasyonel sayıları karşılaştırırken, sayıların pozitif ya da negatif olmasına dikkat ederiz. Pozitif sayılar, negatif sayılardan her zaman büyüktür. İki rasyonel sayı karşılaştırılırken genellikle paydalar eşitlenir. Paydalar eşitse, payı büyük olan sayı daha büyüktür. Negatif rasyonel sayılarda ise mutlak değeri küçük olan sayı daha büyüktür.

Rasyonel Sayıların Sıralanması

Birden fazla rasyonel sayı sıralanırken en kolay yol, hepsinin paydasını eşitlemektir. Böylece paylar karşılaştırılarak küçükten büyüğe veya büyükten küçüğe doğru sıralanabilir. Negatif ve pozitif sayıları birlikte sıralarken önce negatifler, sonra sıfır, sonra pozitifler gelir. Sıfırdan küçük olanlar negatif, büyük olanlar pozitiftir.

Sayı Doğrusunda Rasyonel Sayıların Gösterimi

Sayı doğrusu üzerinde rasyonel sayılar tıpkı tam sayılar gibi yerleştirilir. Sıfır noktası ortadadır, sağa doğru pozitif sayılar, sola doğru negatif sayılar bulunur. Sayının paydası kadar aralık oluşturulup, payda neyse o kadar parçaya ayrılır. Katlara göre noktalar işaretlenir. Sayı doğrusu üzerinde sağda olan sayı her zaman daha büyüktür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\frac{2}{5}$ ve $\frac{3}{5}$ sayılarından hangisi daha büyüktür?

Paydalar eşit olduğundan, payı büyük olan sayı daha büyüktür. $3 > 2$ olduğuna göre $\frac{3}{5}$, $\frac{2}{5}$’ten büyüktür.

Örnek 2. $\frac{-3}{4}$ ve $\frac{-1}{4}$ sayılarının hangisi daha büyüktür?

İki sayı da negatiftir ve paydaları eşittir. Negatif rasyonel sayılarda, mutlak değeri küçük olan daha büyüktür. $|-1| < |-3|$ olduğuna göre $\frac{-1}{4}$, $\frac{-3}{4}$’ten daha büyüktür.

Örnek 3. $\frac{1}{6}$, $0$, $-\frac{2}{3}$ ve $\frac{1}{3}$ sayılarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Önce negatif sayılar, sonra sıfır, sonra pozitifler gelmeli. $-\frac{2}{3} < 0 < \frac{1}{6} < \frac{1}{3}$ şeklinde sıralanır.

Örnek 4. $\frac{5}{2}$ ve $2$ sayılarını karşılaştırınız.

$2$’yi rasyonel olarak $\frac{2}{1}$ biçiminde yazabiliriz. Paydaları eşitlemek için $2$’yi $\frac{4}{2}$ olarak yazarız. Şimdi $\frac{5}{2}$ ve $\frac{4}{2}$ karşılaştırılır. $5 > 4$ olduğundan, $\frac{5}{2} > 2$’dir.

Özetle

  • Rasyonel sayılar, paydası sıfır olmayan iki tam sayının oranıdır.
  • Pozitif rasyonel sayılar, negatif rasyonel sayılardan büyüktür.
  • Paydalar eşitlenerek rasyonel sayılar karşılaştırılır.
  • Sayı doğrusu üzerinde sağda olan sayı daha büyüktür.
  • Negatif rasyonel sayılarda, mutlak değeri küçük olan daha büyüktür.
  • Birden fazla rasyonel sayı sıralanırken paydalar eşitlenip paylar karşılaştırılır.

Rasyonel Sayılarda Karşılaştırma ve Sıralama — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aşağıdaki sayılardan hangisi diğerinden büyüktür: $\frac{5}{6}$ ile $\frac{4}{6}$?
A$\frac{5}{6}$
B$\frac{4}{6}$
CEşittirler
D$0$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Paydalar eşit olduğunda, payı büyük olan kesir daha büyüktür. $5 > 4$ olduğundan, $\frac{5}{6}$ büyüktür. Cevap: $\frac{5}{6}$
2Kolay
Hangisi daha küçüktür: $-2$ mi, $0$ mı?
A$2$
B$0$
C$-2$
D$1$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Negatif bir tam sayı ($-2$), sıfırdan daha küçüktür. Yani $-2 < 0$ olduğundan daha küçük olan $-2$'dir. Cevap: $-2$
3Orta
Aşağıdaki rasyonel sayıları en küçükten büyüğe doğru sıralayınız: $\frac{-3}{4}$, $0$, $-1$, $\frac{1}{2}$.
A$\frac{-3}{4} < -1 < 0 < \frac{1}{2}$
B$0 < -1 < \frac{-3}{4} < \frac{1}{2}$
C$-1 < 0 < \frac{-3}{4} < \frac{1}{2}$
D$-1 < \frac{-3}{4} < 0 < \frac{1}{2}$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Öncelikle tüm sayıları en küçükten büyüğe sıralamak için büyüklük ilişkilerine bakalım: $-1$ tam kısmı en küçük olan ve negatif olan sayıdır. $\frac{-3}{4}$ ise $-1$ ile $0$ arasında, 0'dan küçük bir değerdir. $0$ kendisi zaten $0$'dır. $\frac{1}{2}$ ise pozitif bir sayıdır. O halde sıralama: $-1 < \frac{-3}{4} < 0 < \frac{1}{2}$
Cevap: $-1 < \frac{-3}{4} < 0 < \frac{1}{2}$
4Orta
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$-\frac{2}{5}$ ile $1$ sayısı sayı doğrusu üzerinde karşılaştırıldığında, $-\frac{2}{5}$ hangi tarafta yer alır?
A$-\frac{2}{5}$, $1$'in tam ortasındadır.
B$-\frac{2}{5}$, $1$'in solundadır.
C$-\frac{2}{5}$, $1$'in sağındadır.
D$-\frac{2}{5}$ ve $1$ aynı noktadadır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$-\frac{2}{5}$ negatif bir rasyonel sayıdır ve sayı doğrusunda $0$'ın solunda yer alır. $1$ ise pozitiftir ve $0$'ın sağındadır. Dolayısıyla $-\frac{2}{5}$, $1$'in solunda yer alır. Cevap: $-\frac{2}{5}$, $1$'in solundadır.
5Zor
$-\frac{7}{4}$, $\frac{1}{2}$ ve $-1$ sayıları en küçükten büyüğe doğru sıralandığında, sıralama $-\frac{7}{4} < -1 < \frac{1}{2}$ olur. Bu karşılaştırmada hangi gerekçeye öncelikle başvurulur?
ATüm sayılar pozitif olduğu için doğrudan büyükten küçüğe sıralanır.
Bİşaret ve mutlak değer analiziyle sıralama yapılır.
CPayda eşitleme yapılarak sıralanır.
DTam sayılar her zaman kesirlerden küçüktür.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Negatif rasyonel sayılar, pozitiflerden ve sıfırdan küçüktür. Negatiflerin kendi arasındaki sıralamasında ise sıfıra yakın olanlar daha büyüktür (mutlak değeri küçük olan daha büyüktür). Önce sayılar negatif mi, pozitif mi analiz edilir, ardından negatiflerin büyüklük ilişkisi mutlak değerleriyle karşılaştırılır. Dolayısıyla işaret ve mutlak değer analizi en temel gerekçedir.
Cevap: İşaret ve mutlak değer analizi

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular