Çözümü göster
Doğru cevap: "DNA". Kalıtsal özellikleri taşıyan yapı DNA'dır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Canlıların kalıtsal özellikleri hücrelerin çekirdeğindeki DNA'da saklanır. Bu konuda DNA'yı oluşturan yapı birimlerini, DNA ile gen ve kromozom arasındaki ilişkiyi, DNA'nın yapısını ve hücre bölünmeden önce kendini nasıl eşlediğini öğreniriz.
• Nükleotid: DNA'nın yapı birimidir. Bir nükleotidde bir fosfat, bir şeker (deoksiriboz) ve bir organik baz bulunur.
• DNA'daki bazlar dört çeşittir: adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin (C).
• DNA: Çok sayıda nükleotidin art arda dizilmesiyle oluşan, kalıtsal bilgiyi taşıyan moleküldür.
• Gen: DNA'nın bir özelliği belirleyen bölümüdür; bir gende çok sayıda nükleotid bulunur.
• Kromozom: DNA'nın proteinlerle birlikte paketlenmiş hâlidir; hücre bölünürken belirginleşir.
Küçükten büyüğe sıralama şöyledir: nükleotid, gen, DNA, kromozom.
DNA, birbirine sarılmış iki zincirden oluşur; bu yapıya çift sarmal denir. Merdivene benzetilirse merdivenin kenarları şeker ve fosfattan, basamakları ise karşılıklı bazlardan oluşur.
• Bir zincirdeki adenin karşısına her zaman timin, guanin karşısına her zaman sitozin gelir.
• Bu nedenle bir zincirin baz sırası biliniyorsa karşı zincirin sırası bulunabilir.
• Bazların diziliş sırası kalıtsal bilgiyi oluşturur. Aynı bazlardan oluşan iki DNA, bazlar farklı sıralanmışsa farklı bilgi taşır.
• DNA'da zaman zaman hatalar oluşabilir; bu hataların bir kısmı hücre tarafından onarılır, bir kısmı onarılamaz.
Hücre bölünmeden önce DNA kendini eşler; böylece oluşan yeni hücrelerin her biri aynı kalıtsal bilgiyi alır.
• DNA'nın iki zinciri fermuar gibi birbirinden ayrılır.
• Ayrılan her zincir kalıp görevi görür; karşısına uygun nükleotidler yerleşir (A karşısına T, G karşısına C).
• Sonunda birbirinin aynısı iki DNA oluşur. Her yeni DNA'da bir eski, bir yeni zincir bulunur.
Örnek 1. Bir DNA zincirinde baz sırası A, T, G, G, C şeklindedir. Karşı zincirdeki baz sırası nedir?
Adenin karşısına timin, timin karşısına adenin, guanin karşısına sitozin, sitozin karşısına guanin gelir. Karşı zincir T, A, C, C, G olur.
Örnek 2. Nükleotid, kromozom, gen ve DNA kavramları küçükten büyüğe nasıl sıralanır?
Nükleotid DNA'nın yapı birimidir; gen DNA'nın bir bölümüdür; kromozom ise DNA'nın proteinlerle paketlenmiş hâlidir. Sıralama nükleotid, gen, DNA, kromozom şeklindedir.
Örnek 3. DNA kendini eşlerken iki zincir neden birbirinden ayrılır?
Ayrılan her zincir yeni zincirin oluşması için kalıp görevi görür. Karşısına uygun bazlar yerleşerek birbirinin aynısı iki DNA oluşur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.