MegaSoru

DNA ve Genetik Kod 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı

Canlıların kalıtsal özellikleri hücrelerin çekirdeğindeki DNA'da saklanır. Bu konuda DNA'yı oluşturan yapı birimlerini, DNA ile gen ve kromozom arasındaki ilişkiyi, DNA'nın yapısını ve hücre bölünmeden önce kendini nasıl eşlediğini öğreniriz.

Nükleotid, gen, DNA ve kromozom

• Nükleotid: DNA'nın yapı birimidir. Bir nükleotidde bir fosfat, bir şeker (deoksiriboz) ve bir organik baz bulunur.
• DNA'daki bazlar dört çeşittir: adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin (C).
• DNA: Çok sayıda nükleotidin art arda dizilmesiyle oluşan, kalıtsal bilgiyi taşıyan moleküldür.
• Gen: DNA'nın bir özelliği belirleyen bölümüdür; bir gende çok sayıda nükleotid bulunur.
• Kromozom: DNA'nın proteinlerle birlikte paketlenmiş hâlidir; hücre bölünürken belirginleşir.
Küçükten büyüğe sıralama şöyledir: nükleotid, gen, DNA, kromozom.

DNA'nın yapısı

DNA, birbirine sarılmış iki zincirden oluşur; bu yapıya çift sarmal denir. Merdivene benzetilirse merdivenin kenarları şeker ve fosfattan, basamakları ise karşılıklı bazlardan oluşur.
• Bir zincirdeki adenin karşısına her zaman timin, guanin karşısına her zaman sitozin gelir.
• Bu nedenle bir zincirin baz sırası biliniyorsa karşı zincirin sırası bulunabilir.
• Bazların diziliş sırası kalıtsal bilgiyi oluşturur. Aynı bazlardan oluşan iki DNA, bazlar farklı sıralanmışsa farklı bilgi taşır.
• DNA'da zaman zaman hatalar oluşabilir; bu hataların bir kısmı hücre tarafından onarılır, bir kısmı onarılamaz.

DNA'nın kendini eşlemesi

Hücre bölünmeden önce DNA kendini eşler; böylece oluşan yeni hücrelerin her biri aynı kalıtsal bilgiyi alır.
• DNA'nın iki zinciri fermuar gibi birbirinden ayrılır.
• Ayrılan her zincir kalıp görevi görür; karşısına uygun nükleotidler yerleşir (A karşısına T, G karşısına C).
• Sonunda birbirinin aynısı iki DNA oluşur. Her yeni DNA'da bir eski, bir yeni zincir bulunur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir DNA zincirinde baz sırası A, T, G, G, C şeklindedir. Karşı zincirdeki baz sırası nedir?

Adenin karşısına timin, timin karşısına adenin, guanin karşısına sitozin, sitozin karşısına guanin gelir. Karşı zincir T, A, C, C, G olur.

Örnek 2. Nükleotid, kromozom, gen ve DNA kavramları küçükten büyüğe nasıl sıralanır?

Nükleotid DNA'nın yapı birimidir; gen DNA'nın bir bölümüdür; kromozom ise DNA'nın proteinlerle paketlenmiş hâlidir. Sıralama nükleotid, gen, DNA, kromozom şeklindedir.

Örnek 3. DNA kendini eşlerken iki zincir neden birbirinden ayrılır?

Ayrılan her zincir yeni zincirin oluşması için kalıp görevi görür. Karşısına uygun bazlar yerleşerek birbirinin aynısı iki DNA oluşur.

Özetle

  • Nükleotid fosfat, şeker ve bazdan oluşur; DNA'nın yapı birimidir.
  • DNA'da dört baz bulunur: adenin, timin, guanin, sitozin.
  • Adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir.
  • Gen DNA'nın bir bölümüdür; kromozom DNA'nın paketlenmiş hâlidir.
  • DNA, hücre bölünmesinden önce iki zincirin ayrılıp her birinin kalıp olmasıyla kendini eşler.

DNA ve Genetik Kod — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Kalıtsal özelliklerimizi taşıyan ve hücre çekirdeğinde bulunan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
ASitoplazma
BDNA
CHücre zarı
DRibozom
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "DNA". Kalıtsal özellikleri taşıyan yapı DNA'dır.
2Kolay
DNA'nın yapı birimine ne ad verilir?
AKromozom
BGen
CNükleotid
DHücre
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Nükleotid". DNA'nın yapı birimine nükleotid denir.
3Orta
Aşağıdaki yapılardan hangisi kalıtsal materyalle ilgili doğru ilişkiyi göstermektedir?
ADNA, genin içerisinde bulunan küçük bir parçadır.
BKromozom, tek bir nükleotidden oluşur.
CGen, DNA'nın belirli bir özelliğe ait bilgi taşıyan bölümüdür.
DNükleotid, birçok DNA molekülünden oluşur.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Gen, DNA'nın belirli bir özelliğe ait bilgi taşıyan bölümüdür.". Gen, DNA'nın belirli bir özelliğe ait bilgi taşıyan bölümüdür; diğer ilişkiler tersine kurulmuştur.
4Orta
Bir DNA modelinde adenin bazının karşısına yanlışlıkla guanin yerleştirilmiştir.
Modelin doğru olması için guanin yerine hangisi getirilmelidir?
ATimin
BSitozin
CAdenin
DFosfat
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Timin". Adenin yalnızca timinle eşleşir, bu yüzden guanin yerine timin getirilmelidir.
5Zor
Bir öğrenci DNA ile ilgili kavramları şöyle ilişkilendiriyor: Nükleotid DNA'nın yapı birimidir; gen DNA'nın belirli bir özelliğe ait bilgi taşıyan bölümüdür; DNA kalıtsal bilgiyi taşıyan moleküldür; kromozom DNA ile ilişkili kalıtsal yapıdır.
Buna göre öğrencinin oluşturduğu kavram ağı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
AKavramlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi doğru biçimde açıklamaktadır.
BGenin nükleotidin yapı birimi olduğunu göstermektedir.
CDNA'nın genlerden bağımsız olduğunu göstermektedir.
DKromozomun kalıtımla ilişkisi olmadığını göstermektedir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Kavramlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi doğru biçimde açıklamaktadır.". Bu kavram ağı nükleotid-gen-DNA-kromozom arasındaki hiyerarşik ilişkiyi doğru biçimde açıklamaktadır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular