MegaSoru

Mutasyon ve Modifikasyon 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Mutasyon ve Modifikasyon Konu Anlatımı

Canlılarda görülen bazı değişiklikler genlerde meydana gelir ve kalıtsaldır; bazıları ise çevre koşullarının etkisiyle oluşur ve kalıtsal değildir. Bu konuda mutasyon ve modifikasyonu örneklerle tanıyıp aralarındaki farkları inceleriz.

Mutasyon

Mutasyon, DNA'nın yapısında ya da kromozomlarda meydana gelen kalıcı değişikliktir.
• Radyasyon (X ışını gibi), bazı kimyasal maddeler ve aşırı morötesi ışınlar mutasyona yol açabilir.
• Mutasyonların bir kısmı zararlı, bir kısmı etkisiz, az bir kısmı ise canlıya yararlı olabilir.
• Albinizm (vücutta renk maddesinin oluşmaması) ve Down sendromu mutasyon sonucu ortaya çıkan durumlara örnektir.
• Üreme hücrelerinde oluşan mutasyonlar yavrulara aktarılabilir. Vücut hücrelerinde oluşan mutasyonlar ise yalnız o bireyi etkiler, yavrulara geçmez.

Modifikasyon

Modifikasyon, çevre koşullarının etkisiyle genlerin işleyişinde ortaya çıkan, kalıtsal olmayan değişikliktir. Genlerin yapısı değişmez.
• Ortanca bitkisinin çiçek rengi toprağın asitlik durumuna göre değişebilir.
• Çuha çiçeği düşük sıcaklıkta kırmızı, yüksek sıcaklıkta beyaz çiçek açar.
• Himalaya tavşanının vücudunun soğuk kalan uç kısımlarında tüyler siyah olur.
• Aynı genetik yapıdaki arı larvalarından arı sütüyle beslenen kraliçe, diğerleri işçi arı olur.
• Spor yapan kişinin kaslarının gelişmesi ve güneşte cildin bronzlaşması da modifikasyondur.

Mutasyon ve modifikasyonun farkları

• Mutasyonda genlerin yapısı değişir; modifikasyonda genlerin yapısı değişmez.
• Üreme hücresinde oluşan mutasyon yavruya aktarılabilir; modifikasyon kalıtsal değildir, yavruya aktarılmaz.
• İki değişiklik de çevreden etkilenebilir: Radyasyon mutasyona, sıcaklık ise modifikasyona neden olabilir. Bu nedenle ayırt edici ölçüt çevrenin etkisi değil, genlerin değişip değişmediğidir.
• Dış görünüşteki bir değişiklik tek başına mutasyonun kanıtı değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aynı genetik yapıdaki iki fideden biri bol ışıkta, diğeri gölgede yetişiyor ve yaprak büyüklükleri farklı oluyor. Bu değişiklik nedir?

Genetik yapı aynıdır, fark ışık koşulundan kaynaklanmıştır ve kalıtsal değildir. Bu bir modifikasyondur.

Örnek 2. Radyasyona maruz kalan bir hayvanın üreme hücrelerinin DNA'sında değişiklik saptanıyor. Bu değişiklik için ne söylenebilir?

DNA'nın yapısı değiştiği için mutasyondur. Üreme hücrelerinde oluştuğu için yavrulara aktarılabilir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Çevre etkisiyle oluşan her değişiklik modifikasyondur." diyor. Bu iddia neden yanlıştır?

Radyasyon ya da bazı kimyasallar gibi çevresel etkenler DNA'yı değiştirerek mutasyona yol açabilir. Ayırt edici ölçüt genlerin yapısının değişip değişmediğidir.

Özetle

  • Mutasyon, DNA'da ya da kromozomlarda oluşan kalıcı değişikliktir.
  • Radyasyon ve bazı kimyasallar mutasyona neden olabilir.
  • Üreme hücresindeki mutasyon yavruya aktarılabilir; vücut hücresindeki aktarılmaz.
  • Modifikasyon çevre etkisiyle oluşur, genlerin yapısını değiştirmez ve kalıtsal değildir.
  • Mutasyon ile modifikasyonu ayıran ölçüt genlerin değişip değişmediğidir.

Mutasyon ve Modifikasyon — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
DNA'nın yapısında meydana gelen kalıcı değişikliklere ne ad verilir?
AAdaptasyon
BMitoz
CMayoz
DMutasyon
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap: "Mutasyon". DNA'daki kalıcı değişikliklere mutasyon denir.
2Kolay
Hücre incelemesinde bir kimyasal işlemden sonra DNA dizisinde kalıcı değişim doğrulanıyor. Hangi sınıflama uygundur?
AYalnız beslenme farkı
BYalnız sıcaklık artışı
CMutasyon
DModifikasyon
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Genetik yapıdaki değişim mutasyon ölçütüdür.
3Orta
Aşağıdakilerden hangisi mutasyona neden olabilecek çevresel etkenlerden biridir?
ADüzenli uyku
BDengeli beslenme
CYeterli su tüketimi
DRadyasyon
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru cevap: "Radyasyon". Radyasyon mutasyona neden olabilecek çevresel etkenlerden biridir.
4Orta
Üreme hücrelerinde meydana gelen bir mutasyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AKesinlikle yavrulara aktarılamaz.
BYavrulara aktarılabilir.
CHer zaman yararlıdır.
DHer zaman canlıyı öldürür.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Yavrulara aktarılabilir.". Üreme hücrelerindeki mutasyonlar yavrulara aktarılabilir.
5Zor
Bir bilimsel kaynakta mutasyonlarla ilgili şu bilgiler yer almaktadır: vücut hücrelerinde veya üreme hücrelerinde oluşabilir; canlı üzerinde olumlu, olumsuz veya etkisiz sonuçlar oluşturabilir; üreme hücrelerinde oluşan bazı mutasyonlar yavrulara aktarılabilir.
Buna göre aşağıdaki öğrencilerden hangisinin yorumu yanlıştır?
AAli: \"Bütün mutasyonlar canlı için zararlıdır.\"
BEce: \"Bazı mutasyonlar kalıtsal olabilir.\"
CCan: \"Mutasyonların etkileri farklı olabilir.\"
DDeniz: \"Üreme hücrelerindeki mutasyonlar sonraki nesilleri etkileyebilir.\"
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Ali: \"Bütün mutasyonlar canlı için zararlıdır.\"". Ali'nin yorumu yanlıştır çünkü mutasyonlar olumlu, olumsuz veya etkisiz sonuçlar oluşturabilir; hepsi zararlı değildir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular