MegaSoru

Birinci Dereceden Denklemler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Birinci Dereceden Denklemler Konu Anlatımı

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler, bilinmeyenin en büyük kuvvetinin 1 olduğu ve yalnızca bir bilinmeyen içeren cebirsel eşitliklerdir. Bu denklemleri çözmek, matematiğin pek çok alanının temelini oluşturur ve günlük yaşamda da karşılaşabileceğimiz problemlerin çözümünde bize yardımcı olur.

Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklem Nedir?

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler, yalnızca bir tane değişken (genellikle $x$ harfiyle gösterilir) içerir ve bu değişkenin üssü 1’dir. Genel olarak bu denklemler $ax + b = c$ ya da $ax + b = dx + e$ şeklinde yazılır. Burada $a$, $b$, $c$, $d$ ve $e$ rasyonel (kesirli ya da tam) sayılar olabilir.

Birinci Dereceden Denklemlerin Çözüm Yöntemleri

Birinci dereceden bir bilinmeyenli bir denklem çözülürken amaç, bilinmeyeni eşitliğin bir tarafında yalnız bırakmaktır. Bunun için denklemde toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini uygun şekilde uygulayarak $x$’in (ya da verilen değişkenin) değerini buluruz. Her iki tarafa aynı işlemi uygulamak, denklemin eşitliğini bozmaz.

Denklemlerde Rasyonel Katsayılar

Bu seviyede, denklemdeki katsayılar veya sabit terimler kesirli (rasyonel) sayılar olabilir. Kesirli katsayılar varsa, tüm terimleri ortak bir paydada eşitlemek veya gerekli işlemlerle sadeleştirmek çözümü kolaylaştırır. Yine de çözüm yöntemi değişmez; bilinmeyenli terimleri bir tarafta, sayıları diğer tarafta toplarız.

Birinci Dereceden Denklemlerin Çözüm Adımları

1. Bilinmeyenli terimleri bir tarafta, sayıları diğer tarafta toplayın.
2. Bilinmeyenin katsayısını bulup, gerekirse sadeleştirin veya bölün.
3. Elde ettiğiniz çözümü denklemin ilk halinde yerine koyarak doğruluğunu kontrol edin.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $3x + 2 = 11$ denklemini çözünüz.

Önce $3x$'i yalnız bırakmak için iki taraftan 2 çıkarılır: $3x + 2 - 2 = 11 - 2$ yani $3x = 9$. Sonra, $x$'i bulmak için her iki taraf 3'e bölünür: $x = \frac{9}{3} = 3$.

Örnek 2. $\frac{1}{2}x - 4 = 2$ denklemini çözünüz.

Önce $4$ ekleyelim: $\frac{1}{2}x - 4 + 4 = 2 + 4$, yani $\frac{1}{2}x = 6$. Şimdi her iki tarafı 2 ile çarpalım: $2 \times \frac{1}{2}x = 6 \times 2$, yani $x = 12$.

Örnek 3. $5x - 2 = 3x + 4$ denklemini çözünüz.

Önce $3x$'i sola alalım: $5x - 3x - 2 = 3x - 3x + 4$ yani $2x - 2 = 4$. Sonra $2$'yi ekleyelim: $2x - 2 + 2 = 4 + 2$, yani $2x = 6$. $x$'i bulmak için 2’ye bölelim: $x = \frac{6}{2} = 3$.

Örnek 4. $\frac{2}{3}x + 5 = 1$ denklemini çözünüz.

Önce 5 çıkaralım: $\frac{2}{3}x + 5 - 5 = 1 - 5$, yani $\frac{2}{3}x = -4$. Şimdi her iki tarafı $\frac{3}{2}$ ile çarpalım: $\frac{3}{2} \times \frac{2}{3}x = -4 \times \frac{3}{2}$, $x = -6$.

Özetle

  • Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemlerde, bilinmeyen sadece bir tanedir ve üssü 1’dir.
  • Denklem çözümlerinde, aynı işlemler eşitliğin her iki tarafına uygulanır.
  • Denklemde rasyonel (kesirli) katsayılar olabilir, yöntem değişmez.
  • Denklem çözerken amaç, bilinmeyeni yalnız bırakmaktır.
  • Bulduğunuz değeri yerine koyarak sonucun doğru olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.

Birinci Dereceden Denklemler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$3x+2=11$ denkleminde $x$ kaçtır?
A3
B5
C6
D7
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Her iki taraftan 2 çıkarılırsa $3x=9$ olur. Her iki taraf 3'e bölünürse $x=3$ bulunur.
2Kolay
$3x-5=10$ denkleminde $x$ kaçtır?
A5
B3
C7
D6
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Her iki tarafa 5 eklenirse $3x=15$ olur. Her iki taraf 3'e bölünürse $x=5$ bulunur.
3Orta
$5(x-1)=3(x+1)$ denkleminin çözümü kaçtır?
A$x=-4$
B$x=4$
C$x=1$
D$x=2$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Parantezler açılırsa $5x-5=3x+3$ olur. $3x$ sol tarafa, $-5$ sağ tarafa atılırsa $2x=8$ bulunur. Buradan $x=4$ olur.
4Orta
$5x+2=2x+14$ denkleminin çözümü kaçtır?
A3
B4
C5
D6
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$x$'li terimler bir tarafa, sayılar diğer tarafa toplanırsa $5x-2x=14-2$ olur. Buradan $3x=12$ ve $x=4$ bulunur.
5Zor
$\frac{x - 2}{3} + \frac{x + 3}{2} = 5$ denkleminin çözümü aşağıdakilerden hangisidir?
A$x = 10$
B$x = 6$
C$x = 7$
D$x = 5$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Paydalar 6'da eşitlenir: $\frac{2(x - 2)}{6} + \frac{3(x + 3)}{6} = 5$. Her iki taraf 6 ile çarpılır: $2(x - 2) + 3(x + 3) = 30$. Parantezler açılır: $2x - 4 + 3x + 9 = 30$, yani $5x + 5 = 30$. Buradan $5x = 25$ ve $x = 5$ bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular