MegaSoru

Koordinat Sistemi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Koordinat Sistemi Konu Anlatımı

Koordinat sistemi, düzlemde farklı noktaların konumunu belirlememize yardımcı olan çok önemli bir matematiksel araçtır. Hem matematikte problem çözmede hem de gerçek hayattaki harita okuma, plan çizimi gibi durumlarda koordinat sistemi sıklıkla kullanılır.

Koordinat Sistemi Nedir?

Koordinat sistemi, iki dik doğru üzerinde noktaların yerini belirtmek için kullanılır. Bu dik doğrulardan yatay olana x ekseni, dikey olana ise y ekseni adı verilir. Bu iki eksenin kesiştiği noktaya ise başlangıç noktası ya da orijin denir. Orijin genelde (0, 0) olarak gösterilir.

Sıralı İkili Kavramı

Bir noktanın koordinat sistemindeki yerini belirtmek için sıralı ikili kullanılır. Sıralı ikili, parantez içinde iki sayıdan oluşur: birinci sayı x eksenindeki, ikinci sayı ise y eksenindeki konumu gösterir. Örneğin, (3, 2) noktasında 3 birim sağa ve 2 birim yukarı gidilerek bu noktaya ulaşılır.

Koordinat Düzleminin Bölgeleri (Çeyrekler)

Koordinat düzlemi x ve y eksenleri ile dört bölgeye (çeyreğe) ayrılır. 1. bölgede hem x hem y pozitiftir. 2. bölgede x negatif, y pozitiftir. 3. bölgede x ve y negatif; 4. bölgede ise x pozitif, y negatiftir. Noktaların işaretlerine bakarak hangi çeyrekte oldukları bulunabilir.

Gerçek Hayatta Koordinat Sistemi

Koordinat sistemleri, şehir haritalarında, bir odaya eşya yerleşiminde veya uçuş rotası belirlemede sıkça kullanılır. Örneğin bir haritada bir parkın ya da bir binanın tam yerine ulaşmak için koordinatlar verilebilir. Böylece doğru noktaya kısa sürede ulaşılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir nokta (5, 3) olarak verilmiş. Bu noktanın koordinat sistemindeki yerini nasıl buluruz?

Önce x ekseninde 5 birim sağa ilerlenir, sonra y ekseninde 3 birim yukarı çıkılır. Böylece (5, 3) noktasının tam yeri bulunmuş olur.

Örnek 2. Bir kişi, başlangıç noktası orijindeyken (0, 0), 4 birim sola ve 2 birim aşağı hareket ediyor. Bulunduğu noktanın koordinatlarını bulunuz.

Sola hareket x ekseninde negatif yönde olur, yani -4. Aşağı ise y ekseninde -2 olur. Yani yeni konumu (-4, -2)'dir.

Örnek 3. Bir şehrin haritasında okul noktası (2, 6) ve park noktası (2, 1) koordinatlarında gösterilmiştir. Bu iki nokta arasındaki yatay ve dikey uzaklıkları bulunuz.

Her iki noktanın x değeri aynı (2), bu yüzden yatayda aralarında fark yoktur. Yalnızca y değerleri farklı: 6 - 1 = 5 birim. Yani okulla park arasında dikeyde 5 birim mesafe vardır.

Özetle

  • Koordinat sistemi, noktaların düzlemdeki yerini belirler.
  • Noktalar sıralı ikili (x, y) ile gösterilir.
  • Eksene göre işaretlere bakılarak hangi bölgede olduğu bulunur.
  • Gerçek hayatta yer belirleme ve harita okuma gibi alanlarda koordinat sisteminden yararlanılır.

Koordinat Sistemi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
xy-7-6-5-4-3-2-11234567-3-2-112345678OKütüphane
Bir şehir planında kütüphane koordinat sisteminde $(-4,6)$ noktasıyla gösterilmiştir. Buna göre kütüphanenin konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A$y$ ekseninin $4$ birim sağında ve $x$ ekseninin $6$ birim üstündedir.
B$y$ ekseninin $4$ birim solunda ve $x$ ekseninin $6$ birim üstündedir.
C$y$ ekseninin $6$ birim solunda ve $x$ ekseninin $4$ birim üstündedir.
D$y$ ekseninin $4$ birim solunda ve $x$ ekseninin $6$ birim altındadır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Noktanın $x$ koordinatı $-4$ olduğundan $y$ ekseninin $4$ birim solundadır. $y$ koordinatı $6$ olduğundan $x$ ekseninin $6$ birim üstündedir.
2Kolay
xy-7-6-5-4-3-2-112345678-7-6-5-4-3-2-1123456OKSO
Bir şehir planında kütüphane K$(-4,3)$, spor salonu S$(2,-5)$ ve okul O$(6,1)$ noktalarıyla gösterilmiştir. Buna göre kütüphane koordinat düzleminin hangi bölgesindedir?
AI. bölge
BII. bölge
CIII. bölge
DIV. bölge
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kütüphanenin koordinatları $(-4,3)$'tür. $x$ koordinatı negatif, $y$ koordinatı pozitif olan noktalar II. bölgede bulunur.
3Orta
Bir noktanın apsisi negatif, ordinatı pozitiftir. Bu nokta koordinat sisteminde hangi bölgede bulunur?
A1. bölge
B2. bölge
C3. bölge
D4. bölge
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Apsis negatif olduğu için nokta $y$ ekseninin solunda, ordinat pozitif olduğu için $x$ ekseninin üstündedir. Bu iki koşul 2. bölgeyi verir.
4Orta
Bir noktanın $y$ ekseni üzerinde bulunabilmesi için apsisinin $0$ olması gerekir. Buna göre aşağıdaki noktalardan hangisi $y$ ekseni üzerindedir?
A$(4, 0)$
B$(7, 2)$
C$(-3, 5)$
D$(0, -9)$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$y$ ekseni üzerindeki noktaların apsisi $0$'dır. Verilen noktalardan apsisi $0$ olan tek nokta $(0, -9)$'dur.
5Zor
Bir öğrenci, apsisi $-4$ ve ordinatı $6$ olan noktayı koordinat sisteminde işaretlerken koordinatları $(6, -4)$ olarak yazmıştır. Öğrencinin yaptığı hata aşağıdakilerden hangisidir?
Aİki koordinatın da işaretini değiştirmiştir.
BOrdinatın işaretini yanlış yazmıştır.
CApsis ile ordinatın yerlerini değiştirmiştir.
DNoktayı orijinde işaretlemiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Noktanın koordinatları $(-4, 6)$ olmalıdır. Öğrenci bu değerleri $(6, -4)$ biçiminde yazdığı için apsis ile ordinatın yerlerini değiştirmiştir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular