MegaSoru

Sinüs ve Kosinüs Teoremleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sinüs ve Kosinüs Teoremleri Konu Anlatımı

Dik olmayan üçgenlerde kenar ve açılar arasındaki ilişkiyi iki teorem verir: sinüs teoremi ve kosinüs teoremi. İkisi de üçgenin alanı ve Pisagor teoremi yardımıyla gösterilebilir.

Sinüs teoremi

Bir $ABC$ üçgeninde kenar uzunlukları $a=|BC|,\ b=|CA|,\ c=|AB|$ olmak üzere
$\dfrac{a}{\sin A}=\dfrac{b}{\sin B}=\dfrac{c}{\sin C}$
eşitliği geçerlidir; yani bir kenarın uzunluğunun karşısındaki açının sinüsüne oranı üç kenar için de aynıdır. Alan formülüyle görülebilir: $A(ABC)=\dfrac12ab\sin C=\dfrac12bc\sin A=\dfrac12ac\sin B$ eşitliklerinde ortak çarpanlar sadeleştirilirse $a\sin C=c\sin A$ ve $b\sin A=a\sin B$ elde edilir; bunlar $\dfrac{a}{\sin A}=\dfrac{c}{\sin C}$ ve $\dfrac{a}{\sin A}=\dfrac{b}{\sin B}$ demektir. Sinüs teoremi, iki açı ve bir kenar (veya iki kenar ve bunlardan birinin karşısındaki açı) bilindiğinde kullanılır.

Kosinüs teoremi

Aynı gösterimle
$a^2=b^2+c^2-2bc\cos A$
yazılır; diğer kenarlar için de benzer eşitlikler vardır. Pisagor teoremi bu teoremin özel hâlidir: $A=90^\circ$ için $\cos A=0$ olur ve $a^2=b^2+c^2$ elde edilir. İspat için $C$ den $AB$ ye indirilen yükseklik çizilir ve oluşan iki dik üçgende Pisagor teoremi uygulanır. Kosinüs teoremi, iki kenar ve aralarındaki açı verildiğinde üçüncü kenarı bulmak için ya da üç kenar verildiğinde bir açıyı bulmak için ($\cos A=\dfrac{b^2+c^2-a^2}{2bc}$) kullanılır. Kosinüs negatifse açı geniştir; örneğin $\cos A=-\dfrac12$ ise $A=120^\circ$ dir.

Hangi teorem seçilmeli?

İki açı ve bir kenar veya iki kenar ile karşılarındaki açılardan biri biliniyorsa sinüs teoremi; iki kenar ve aralarındaki açı veya üç kenar biliniyorsa kosinüs teoremi uygulanır. Bu seçim gerçek yaşam problemlerinde de (göl genişliği, uzak bir cismin mesafesi gibi) aynıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $ABC$ üçgeninde $A=30^\circ$, $B=45^\circ$ ve $a=10$ cm ise $b$ kaç santimetredir?

Sinüs teoremine göre $\dfrac{a}{\sin A}=\dfrac{b}{\sin B}$ olur. $\dfrac{10}{1/2}=\dfrac{b}{\sqrt2/2}$ eşitliğinden $20=\dfrac{2b}{\sqrt2}$ ve $b=10\sqrt2$ cm bulunur.

Örnek 2. $ABC$ üçgeninde $b=3$ cm, $c=8$ cm ve $A=60^\circ$ ise $a$ kaç santimetredir?

Kosinüs teoreminden $a^2=3^2+8^2-2\cdot3\cdot8\cdot\cos60^\circ=9+64-24=49$ olur. Buradan $a=7$ cm bulunur.

Örnek 3. Kenar uzunlukları $3,\ 5,\ 7$ cm olan üçgenin en büyük açısı kaç derecedir?

En büyük açı $7$ cm'lik kenarın karşısındadır. $\cos\alpha=\dfrac{3^2+5^2-7^2}{2\cdot3\cdot5}=\dfrac{-15}{30}=-\dfrac12$ olur. Buna göre $\alpha=120^\circ$ bulunur.

Örnek 4. Bir göl kıyısındaki $A$ ve $B$ noktaları arasındaki uzaklık doğrudan ölçülemiyor. Kıyıdaki bir $C$ noktasından $|CA|=80$ m, $|CB|=150$ m ve $\angle ACB=60^\circ$ ölçülüyor. $|AB|$ kaç metredir?

Kosinüs teoremiyle $|AB|^2=80^2+150^2-2\cdot80\cdot150\cdot\dfrac12=6400+22500-12000=16900$ olur. Buradan $|AB|=130$ m bulunur.

Özetle

  • Sinüs teoremi: $\dfrac{a}{\sin A}=\dfrac{b}{\sin B}=\dfrac{c}{\sin C}$.
  • Kosinüs teoremi: $a^2=b^2+c^2-2bc\cos A$; $A=90^\circ$ iken Pisagor teoremine dönüşür.
  • Sinüs teoremi iki açı ve bir kenar bilindiğinde, kosinüs teoremi iki kenar ve aradaki açı ya da üç kenar bilindiğinde kullanılır.
  • $\cos A<0$ ise $A$ geniş açıdır; geniş açılar için birim çemberden $\sin(180^\circ-x)=\sin x$ ve $\cos(180^\circ-x)=-\cos x$ kullanılır.
  • Teoremler alan formülü ve Pisagor teoremi yardımıyla doğrulanabilir veya ispatlanabilir.

Sinüs ve Kosinüs Teoremleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
5 cm?30°ABCŞekil ölçekli değildir.
ABC üçgeninde ∠A = 30°, ∠B = 90° ve BC = 5 cm'dir. Buna göre AC kaç santimetredir?
A5
B5√2
C10
D10√3
Çözümü göster
Doğru cevap: C
BC kenarı A açısının, AC kenarı B açısının karşısındadır. Sinüs teoremine göre BC/sin A = AC/sin B olur. 5/(1/2) = AC/1 eşitliğinden AC = 10 cm bulunur.
2Kolay
ABC üçgeninde BC = 8 cm ve AC = 12 cm'dir. Buna göre sin A / sin B oranı kaçtır?
A2/3
B3/2
C1/2
D2
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sinüs teoremine göre BC/sin A = AC/sin B'dir. Buradan sin A/sin B = BC/AC olur. Dolayısıyla sin A/sin B = 8/12 = 2/3 bulunur.
3Orta
6√2 cm?45°60°ABCŞekil ölçekli değildir.
ABC üçgeninde ∠A = 45°, ∠B = 60° ve BC = 6√2 cm'dir. Buna göre AC kaç santimetredir?
A6√3
B6
C6√2
D12
Çözümü göster
Doğru cevap: A
BC, A açısının; AC ise B açısının karşısındadır. Sinüs teoreminden AC/sin60° = BC/sin45° yazılır. AC/(√3/2) = 6√2/(√2/2) = 12 olur. Buradan AC = 12·√3/2 = 6√3 cm bulunur.
4Orta
ABC üçgeninde ∠A = 30° ve A açısının karşısındaki BC kenarı 8 cm'dir. Üçgenin çevrel çemberinin yarıçapı kaç santimetredir?
A4
B6
C8
D16
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Genişletilmiş sinüs teoremine göre BC/sin A = 2R'dir. 8/(1/2) = 2R olduğundan 16 = 2R ve R = 8 cm bulunur.
5Zor
ABC üçgeninde AB = 5 cm, AC = 8 cm ve ∠A = 120°'dir. Bir öğrenci şu işlemi yapıyor: "BC² = 5² + 8² − 2·5·8·(1/2)". Öğrencinin ilk hatası hangisidir?
Acos120° değerini 1/2 alması
BKosinüs teoremini kullanması
C5² ve 8² terimlerini toplaması
DBC uzunluğunun karesini hesaplaması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kosinüs teoreminin kullanılması doğrudur. Ancak 120° geniş açı olduğundan cos120° = −1/2'dir. Öğrenci kosinüs değerinin işaretini yanlış almıştır. Doğru işlem BC² = 25 + 64 − 80·(−1/2) biçimindedir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular