MegaSoru

Karekök Fonksiyonu ve Nitel Özellikleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Karekök Fonksiyonu ve Nitel Özellikleri Konu Anlatımı

Karekök fonksiyonu, kare alma işleminin tersi gibi davranan ve gerçek yaşamda mesafe, süre ve ölçek ilişkilerinde karşımıza çıkan bir fonksiyondur. Tanım kümesinin sınırlı olması, bu fonksiyonun en belirgin özelliğidir.

Karekök fonksiyonunun temel özellikleri

$f(x)=\sqrt{x}$ fonksiyonu yalnızca $x\ge0$ için tanımlıdır; görüntü kümesi de $[0,\infty)$ dır. Fonksiyon artandır: $0\le a<b$ ise $\sqrt a<\sqrt b$ olur. Grafiği, $y=x^2$ parabolünün $x\ge0$ koluna $y=x$ doğrusuna göre simetriktir. Başlangıç noktası $(0,0)$ dır ve grafik bu noktadan sağ üst yönde ilerler.

Dönüşümler ve görüntü kümesi

Bu biçimde grafik, $y=\sqrt x$ grafiğinin $h$ birim sağa, $k$ birim yukarı ötelenmesi ve $a$ ile dikey ölçeklenmesidir. Tanım kümesi $[h,\infty)$ dur; başlangıç noktası $(h,k)$ dır. $a>0$ ise fonksiyon artandır ve görüntü kümesi $[k,\infty)$; $a<0$ ise azalandır ve görüntü kümesi $(-\infty,k]$ olur. $f(x)=\sqrt{g(x)}$ gibi ifadelerde tanım kümesi $g(x)\ge0$ eşitsizliğinden bulunur: $\sqrt{6-2x}$ için $x\le3$.

Karekök içeren denklemler

$\sqrt{g(x)}=h(x)$ biçimindeki denklemlerde iki tarafın karesi alınır ve çıkan denklem çözülür. Kare alma işlemi yabancı kök üretebileceğinden bulunan her değer ilk denklemde denenmelidir. Ayrıca kök sonucu negatif olamayacağından $h(x)\ge0$ koşulu da sağlanmalıdır. Bir de $\sqrt{x^2}=|x|$ eşitliği vardır; $\sqrt{x^2}=x$ yalnız $x\ge0$ için doğrudur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $f(x)=\sqrt{2x-6}+1$ fonksiyonunun tanım ve görüntü kümesini bulunuz.

$2x-6\ge0$ olmalı, $x\ge3$ bulunur: tanım kümesi $[3,\infty)$ dur. Kök ifadesi en az $0$ olduğundan $f(x)\ge1$ olur: görüntü kümesi $[1,\infty)$ dur.

Örnek 2. $g(x)=-\sqrt{x+1}+4$ fonksiyonunun başlangıç noktasını, görüntü kümesini ve $g(3)$ değerini bulunuz.

Başlangıç noktası $(-1,4)$ tür ve tanım kümesi $[-1,\infty)$ dur. $a=-1<0$ olduğundan görüntü kümesi $(-\infty,4]$ dür. $g(3)=-\sqrt4+4=-2+4=2$ olur.

Örnek 3. $\sqrt{2x-1}=x-2$ denklemini çözünüz.

İki tarafın karesi alınır: $2x-1=(x-2)^2$ ve $x^2-6x+5=0$ olur; $(x-3)^2=4$ ten $x=1$ veya $x=5$ bulunur. $x=1$ için $\sqrt1=1$ ve $x-2=-1$ olduğundan sağlamaz. $x=5$ için $\sqrt9=3=5-2$ olduğundan sağlar. Çözüm $x=5$ tir.

Örnek 4. “Her gerçek sayı $x$ için $\sqrt{x^2}=x$ tir.” önermesi doğru mudur?

Önerme yanlıştır. $x=-3$ için $\sqrt{(-3)^2}=\sqrt9=3$ iken $x=-3$ tür; $\sqrt{x^2}=|x|$ olur. Bu bir karşı örnektir.

Özetle

  • $f(x)=\sqrt x$ in tanım ve görüntü kümesi $[0,\infty)$ dur ve fonksiyon artandır.
  • $f(x)=a\sqrt{x-h}+k$ de başlangıç noktası $(h,k)$, tanım kümesi $[h,\infty)$ dur.
  • $a>0$ ise görüntü kümesi $[k,\infty)$, $a<0$ ise $(-\infty,k]$ dir.
  • Karekök denklemlerinde kare alınca yabancı kök çıkabilir; kökler ilk denklemde denenir.
  • $\sqrt{x^2}=|x|$ dir; $x$ e eşit olması için $x\ge0$ gerekir.

Karekök Fonksiyonu ve Nitel Özellikleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
f(x) = √(x − 5) fonksiyonunun gerçek sayılardaki tanım kümesi hangisidir?
Ax ≥ 5
Bx > 5
Cx ≤ 5
Dx ≥ −5
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Gerçek sayılarda karekök içindeki ifade negatif olamaz. Bu nedenle x − 5 ≥ 0 olmalıdır. Buradan x ≥ 5 elde edilir.
2Kolay
g(x) = √(12 − 3x) fonksiyonunun gerçek sayılardaki tanım kümesi hangisidir?
Ax ≥ 4
Bx ≤ 4
Cx < 12
Dx ≥ −4
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Karekök içinin negatif olmaması gerekir. 12 − 3x ≥ 0 eşitsizliğinden −3x ≥ −12 elde edilir. Negatif sayıya bölünürken eşitsizliğin yönü değişir ve x ≤ 4 bulunur.
3Orta
g(x) = √(x − 3) + 4 fonksiyonu, f(x) = √x fonksiyonundan hangi dönüşümle elde edilir?
A3 birim sola ve 4 birim yukarı öteleme
B4 birim sağa ve 3 birim aşağı öteleme
C3 birim sağa ve 4 birim aşağı öteleme
D3 birim sağa ve 4 birim yukarı öteleme
Çözümü göster
Doğru cevap: D
x yerine x − 3 yazılması eğriyi 3 birim sağa öteler. Karekök ifadesinin dışındaki +4 ise eğriyi 4 birim yukarı öteler. Dolayısıyla dönüşüm 3 birim sağa ve 4 birim yukarıdır.
4Orta
xy-112345678-3-2-112345Of
Verilen f eğrisi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
ATanım kümesi x ≥ −1, görüntü kümesi y ≥ 2 ve fonksiyon azalandır.
BTanım kümesi x ≤ 2, görüntü kümesi y ≥ −1 ve fonksiyon artandır.
CTanım kümesi bütün gerçek sayılar, görüntü kümesi y ≤ −1'dir.
DTanım kümesi x ≥ 2, görüntü kümesi y ≥ −1 ve fonksiyon artandır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Eğri f(x) = √(x − 2) − 1 biçimindedir. Karekök içinin tanımlı olması için x ≥ 2 gerekir. Karekök değeri sıfır veya pozitif olduğundan çıktıların en küçüğü −1'dir. Ayrıca x arttıkça karekök değeri de arttığından fonksiyon artandır.
5Zor
Bir öğrenci, "Karekök içeren her f(x) = a√(x − h) + k fonksiyonu tanım kümesinde artandır." diyor. Aşağıdakilerden hangisi bu iddiayı çürüten tam bir karşı örnektir?
Af(x) = √(x + 3) için f(−3) = 0 ve f(1) = 2
Bf(x) = 3√x + 1 için f(0) = 1 ve f(4) = 7
Cf(x) = −2√(x − 1) + 4 için f(1) = 4 ve f(5) = 0
Df(x) = √(x − 5) − 2 için f(5) = −2 ve f(9) = 0
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Birinci durumda 1 < 5 olduğu hâlde f(1) = 4 ve f(5) = 0'dır. Girdi artarken çıktı azalmıştır. Bunun nedeni karekök ifadesinin dış katsayısının negatif olmasıdır. Böylece her karekök fonksiyonunun artan olduğu iddiası çürütülür.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular