Çözümü göster
Gerçek sayılarda karekök içindeki ifade negatif olamaz. Bu nedenle x − 5 ≥ 0 olmalıdır. Buradan x ≥ 5 elde edilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Karekök fonksiyonu, kare alma işleminin tersi gibi davranan ve gerçek yaşamda mesafe, süre ve ölçek ilişkilerinde karşımıza çıkan bir fonksiyondur. Tanım kümesinin sınırlı olması, bu fonksiyonun en belirgin özelliğidir.
$f(x)=\sqrt{x}$ fonksiyonu yalnızca $x\ge0$ için tanımlıdır; görüntü kümesi de $[0,\infty)$ dır. Fonksiyon artandır: $0\le a<b$ ise $\sqrt a<\sqrt b$ olur. Grafiği, $y=x^2$ parabolünün $x\ge0$ koluna $y=x$ doğrusuna göre simetriktir. Başlangıç noktası $(0,0)$ dır ve grafik bu noktadan sağ üst yönde ilerler.
Bu biçimde grafik, $y=\sqrt x$ grafiğinin $h$ birim sağa, $k$ birim yukarı ötelenmesi ve $a$ ile dikey ölçeklenmesidir. Tanım kümesi $[h,\infty)$ dur; başlangıç noktası $(h,k)$ dır. $a>0$ ise fonksiyon artandır ve görüntü kümesi $[k,\infty)$; $a<0$ ise azalandır ve görüntü kümesi $(-\infty,k]$ olur. $f(x)=\sqrt{g(x)}$ gibi ifadelerde tanım kümesi $g(x)\ge0$ eşitsizliğinden bulunur: $\sqrt{6-2x}$ için $x\le3$.
$\sqrt{g(x)}=h(x)$ biçimindeki denklemlerde iki tarafın karesi alınır ve çıkan denklem çözülür. Kare alma işlemi yabancı kök üretebileceğinden bulunan her değer ilk denklemde denenmelidir. Ayrıca kök sonucu negatif olamayacağından $h(x)\ge0$ koşulu da sağlanmalıdır. Bir de $\sqrt{x^2}=|x|$ eşitliği vardır; $\sqrt{x^2}=x$ yalnız $x\ge0$ için doğrudur.
Örnek 1. $f(x)=\sqrt{2x-6}+1$ fonksiyonunun tanım ve görüntü kümesini bulunuz.
$2x-6\ge0$ olmalı, $x\ge3$ bulunur: tanım kümesi $[3,\infty)$ dur. Kök ifadesi en az $0$ olduğundan $f(x)\ge1$ olur: görüntü kümesi $[1,\infty)$ dur.
Örnek 2. $g(x)=-\sqrt{x+1}+4$ fonksiyonunun başlangıç noktasını, görüntü kümesini ve $g(3)$ değerini bulunuz.
Başlangıç noktası $(-1,4)$ tür ve tanım kümesi $[-1,\infty)$ dur. $a=-1<0$ olduğundan görüntü kümesi $(-\infty,4]$ dür. $g(3)=-\sqrt4+4=-2+4=2$ olur.
Örnek 3. $\sqrt{2x-1}=x-2$ denklemini çözünüz.
İki tarafın karesi alınır: $2x-1=(x-2)^2$ ve $x^2-6x+5=0$ olur; $(x-3)^2=4$ ten $x=1$ veya $x=5$ bulunur. $x=1$ için $\sqrt1=1$ ve $x-2=-1$ olduğundan sağlamaz. $x=5$ için $\sqrt9=3=5-2$ olduğundan sağlar. Çözüm $x=5$ tir.
Örnek 4. “Her gerçek sayı $x$ için $\sqrt{x^2}=x$ tir.” önermesi doğru mudur?
Önerme yanlıştır. $x=-3$ için $\sqrt{(-3)^2}=\sqrt9=3$ iken $x=-3$ tür; $\sqrt{x^2}=|x|$ olur. Bu bir karşı örnektir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.