Çözümü göster
f(x) = (x − h)² + k biçimindeki karesel fonksiyonun tepe noktası (h, k)'dir. Burada h = 3 ve k = −5 olduğundan tepe noktası (3, −5)'tir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Karesel fonksiyonlar, grafiği parabol olan ve gerçek yaşamda atış hareketi, alan ve gelir gibi durumları modelleyen fonksiyonlardır. Konu, parabolün tepe noktasını, simetri eksenini ve en büyük ya da en küçük değerini bulmaya odaklanır.
$a\neq0$ olmak üzere $f(x)=ax^2+bx+c$ biçimindeki fonksiyona karesel fonksiyon, grafiğine parabol denir. $a>0$ ise kollar yukarı doğrudur ve fonksiyonun en küçük değeri vardır; $a<0$ ise kollar aşağı doğrudur ve fonksiyonun en büyük değeri vardır. Grafik $y$ eksenini $(0,c)$ noktasında keser. $|a|$ büyüdükçe parabol daralır.
Fonksiyon tam kareye tamamlanarak
$f(x)=a(x-h)^2+k$
biçimine getirilir. Bu yazılışta parabolün tepe noktası $T(h,k)$, simetri ekseni $x=h$ doğrusudur. Örneğin $x^2-6x+5=(x^2-6x+9)-9+5=(x-3)^2-4$ olduğundan tepe noktası $T(3,-4)$ tür. Genel olarak $h=-\dfrac{b}{2a}$ ve $k=f(h)$ dir. $y=ax^2$ grafiğinden $y=a(x-h)^2+k$ grafiği, $h$ birim sağa ($h<0$ ise sola) ve $k$ birim yukarı ($k<0$ ise aşağı) ötelenerek elde edilir.
$a>0$ ise $f(x)\ge k$ olduğundan görüntü kümesi $[k,\infty)$ ve en küçük değer $k$ dır. $a<0$ ise görüntü kümesi $(-\infty,k]$ ve en büyük değer $k$ dır. Tanım kümesi bir aralıkla sınırlıysa tepe noktası aralığın içinde mi diye bakılır; içindeyse en büyük ya da en küçük değer tepede, değilse aralığın uçlarından birinde alınır. Parabol simetri eksenine göre simetrik olduğundan $f(m)=f(n)$ ise simetri ekseni $x=\dfrac{m+n}{2}$ dir. $x$ eksenini kesen noktalar $f(x)=0$ eşitliğinin çözümleriyle bulunur; tam kare biçim bu çözümü kolaylaştırır.
Örnek 1. $f(x)=x^2-6x+5$ fonksiyonunun tepe noktasını, görüntü kümesini ve $x$ eksenini kestiği noktaları bulunuz.
$f(x)=(x-3)^2-4$ olduğundan tepe noktası $T(3,-4)$ tür. $a=1>0$ olduğundan görüntü kümesi $[-4,\infty)$ dur. $f(x)=0$ için $(x-3)^2=4$ ve $x-3=\pm2$ olur; $x=1$ ve $x=5$ bulunur.
Örnek 2. $f(x)=-2x^2+8x-3$ fonksiyonunun en büyük değerini bulunuz.
$f(x)=-2(x^2-4x)-3=-2\left[(x-2)^2-4\right]-3=-2(x-2)^2+5$ olur. $a=-2<0$ olduğundan en büyük değer tepe noktasında alınır: $f(2)=5$.
Örnek 3. Tepe noktası $T(1,-2)$ olan ve $(3,6)$ noktasından geçen parabolün denklemini bulunuz.
$f(x)=a(x-1)^2-2$ yazılır. $f(3)=6$ olduğundan $4a-2=6$ ve $a=2$ bulunur. Denklem $f(x)=2(x-1)^2-2=2x^2-4x$ olur.
Örnek 4. $f(x)=(x-2)^2+1$ fonksiyonunun $[3,6]$ aralığındaki en küçük ve en büyük değerlerini bulunuz.
Tepe noktası $x=2$ dedir ve $[3,6]$ aralığının dışındadır; aralıkta $f$ artandır. En küçük değer $f(3)=2$, en büyük değer $f(6)=17$ dir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.