Benim içimde trenler hep geç kalır."
Dizelerde saat ile iç dünya arasındaki karşıtlık neyi düşündürür?
Çözümü göster
Saatlerin aynı vakti göstermesi dış dünyadaki düzeni; trenlerin içte gecikmesi kişisel bekleyişi anlatır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Şiir duygu ve düşünceyi çoğu zaman doğrudan söylemez; imge ve sembollerle gösterir. Aynı imge farklı şiir anlayışlarında farklı biçimde kullanılır. Bu konuda imge, sembol ve mazmun kavramları ile divan, halk, saf ve toplumcu şiir gibi farklı anlayışların imgeyi ve dili kullanma biçimleri karşılaştırılır.
İmge, bir duygu ya da düşüncenin okurun zihninde canlandırılan somut bir görüntüyle verilmesidir. "Pencerede bekleyen bir lamba" imgesi, adı söylenmeden bir bekleyişi ve özlemi duyurabilir. İmgeler görme kadar işitme, koku, dokunma ve tat duyularına da seslenebilir.
Sembol, kendisinin ötesinde başka bir anlamı temsil eden somut varlıktır; yol yaşamı, gece umutsuzluğu, kuş özgürlüğü temsil edebilir. Mazmun ise divan şiirine özgü, ortak kullanılan kalıplaşmış imgedir: gül sevgilinin, bülbül âşığın, servi sevgilinin boyunun, ok ve hançer kirpiğin karşılığıdır. Mazmunu anlamak için o geleneğin ortak sembol dünyasını bilmek gerekir.
Divan şiiri aruz ölçüsü, beyit birimi ve mazmunlarla kurulur; sevgili soyut ve idealdir, dil süslü ve sanatlıdır. Halk şiiri hece ölçüsüyle ve dörtlüklerle kurulur; sevgili ve doğa somuttur, dil sade ve halkın konuşmasına yakındır, şiir çoğunlukla sazla söylenir.
Saf şiir anlamdan çok ses ve musikiye önem verir; imgeler kapalı ve çağrışımlıdır, şiir mesaj taşımaz. Toplumcu şiir ise toplumsal sorunları açık bir dille anlatır; imge mesajı güçlendirmek için kullanılır. Serbest şiir ölçü ve kafiyeden bağımsızdır; ritmi tekrarlar ve söz dizimiyle kurar.
İki şiiri ya da iki şiir anlayışını karşılaştırırken yalnızca konuya bakmak yetmez. Ölçü ve nazım birimi (aruz-beyit, hece-dörtlük, serbest), dilin niteliği (süslü, sade, konuşma diline yakın), imgenin işlevi (kalıplaşmış mazmun, kişisel imge, mesajı destekleyen imge) ve şiirin amacı (duygu, izlenim, öğüt, toplumsal çağrı) birlikte değerlendirilir.
Aynı konu farklı anlayışlarda farklı işlenir. Ayrılık acısı divan şiirinde mazmunlarla ve soyut bir sevgiliyle, halk şiirinde somut yer adları ve gündelik görüntülerle, saf şiirde bir akşam ya da sis izlenimiyle anlatılabilir. Karşılaştırmanın amacı hangi şiirin daha iyi olduğunu söylemek değil, farklı söyleyiş yollarını görmektir.
Örnek 1. Bir beyitte sevgilinin yanağı "gül", âşık "bülbül" olarak anılıyor. Bu imgeler hangi şiir geleneğine özgü kullanımı gösterir ve nasıl adlandırılır?
Gül-sevgili ve bülbül-âşık eşleşmesi divan şiirinin ortak, kalıplaşmış imgeleridir; bunlara mazmun denir. Mazmunu anlamak için divan şiirinin ortak sembol dünyasını bilmek gerekir.
Örnek 2. İki şiirden biri hece ölçüsüyle, köy adlarıyla ve sade bir dille sevdiğinden ayrılmayı anlatıyor; öteki aruzla, beyitlerle ve soyut bir sevgiliyle aynı acıyı işliyor. İkisi hangi şiir anlayışlarına aittir?
Hece ölçüsü, somut yer adları ve sade dil halk şiirinin; aruz, beyit ve soyut sevgili divan şiirinin özellikleridir. Konu aynı olsa da ölçü, dil ve imge kullanımı farklıdır.
Örnek 3. Bir öğrenci "gece" sözcüğünün bütün şiirlerde umutsuzluğu simgelediğini söylüyor. Bu yorum doğru mu?
Hayır. Sembolün anlamı şiirin bağlamına göre değişir. Gece bir şiirde umutsuzluğu, başka birinde huzuru, dinlenmeyi ya da sevgiliyle buluşmayı temsil edebilir. Yorum, şiirdeki öteki imge ve ifadelerle desteklenmelidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.