Bu parçanın söyleşi türüne yakınlığını sağlayan özellik nedir?
Çözümü göster
Soru ve kişisel yorum, okurla sohbet havası kurar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Söyleşi (sohbet), yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini, karşısında biri varmış gibi samimi bir dille anlattığı yazı türüdür. Okur, yazarla karşılıklı oturup konuşuyormuş duygusuna kapılır. Bu konuda söyleşinin özellikleri ve deneme, makale, mülakat gibi yakın türlerden farkı ele alınır.
Söyleşide yazar, düşüncelerini sıkı bir kanıtlama düzeni kurmadan, konuşur gibi anlatır. Dil sade, içten ve günlük konuşmaya yakındır. Yazar okura doğrudan seslenebilir ("Siz de fark etmişsinizdir...", "Ne dersiniz?"), sorular sorup bunlara kendisi yanıt verebilir.
Söyleşide konu sınırlı değildir: bir anı, bir gözlem, bir kitap, bir alışkanlık, şehir yaşamından bir ayrıntı söyleşinin konusu olabilir. Yazar kişisel deneyimlerinden, gözlemlerinden ve anılarından yararlanır; görüşlerini kesin yargılar olarak değil, paylaşılan düşünceler olarak sunar.
Söyleşi ile deneme birbirine en yakın türlerdir; ikisinde de yazar kişisel görüşlerini kanıtlama kaygısı taşımadan anlatır. Aralarındaki fark söyleyiştedir: denemede yazar daha çok kendisiyle konuşur gibi düşünür, söyleşide ise okurla konuşur gibi yazar. Söyleşide okura seslenme, soru sorma ve konuşma dilinin sıcaklığı daha belirgindir.
Makale ise bir düşünceyi kanıtlamak amacıyla yazılır; bilgi, belge ve örneklerle desteklenir, dil nesnel ve öğreticidir. Söyleşide kanıtlama zorunluluğu yoktur; yazar kendi görüşünü içtenlikle paylaşır.
Gündelik dilde "söyleşi" sözcüğü, iki kişinin soru-cevap biçimindeki konuşmasını anlatmak için de kullanılır. Edebiyatta bu türe mülakat denir; mülakatta gerçekten iki kişi vardır, biri soru sorar, öteki yanıtlar.
Edebî tür olarak söyleşide ise karşıda gerçek bir konuşmacı yoktur. Yazar tek başına yazar ama metni okurla sohbet ediyormuş gibi kurar. Bu nedenle bir metnin söyleşi mi mülakat mı olduğunu anlamak için soru ve cevapların farklı kişilere ait olup olmadığına bakılır.
Örnek 1. Bir yazı "Siz de bakkal amcanın veresiye defterini hatırlar mısınız? Ben unutamam." diye başlıyor ve yazar mahalle esnafıyla ilgili anılarını okura sesleniyormuş gibi anlatıyor. Bu yazı hangi türe yakındır?
Okura doğrudan seslenme, soru sorma, kişisel anı ve samimi konuşma dili söyleşinin özelliklerindendir. Yazı okurla sohbet ediyormuş gibi kurulduğu için söyleşi türüne yakındır.
Örnek 2. Bir yazıda yazar, kitap okumanın faydalarını araştırma sonuçları ve istatistiklerle kanıtlamaya çalışıyor. Bu yazı söyleşi midir?
Hayır. Düşünceyi bilgi ve belgeyle kanıtlamaya çalışan, nesnel dille yazılan yazı makaledir. Söyleşide kanıtlama amacı yoktur; görüş samimi bir sohbet havasında paylaşılır.
Örnek 3. Bir dergide bir şairle yapılan soru-cevap biçimindeki konuşmanın başlığında "söyleşi" yazıyor. Bu metin edebî tür olarak nasıl adlandırılır?
Gündelik dilde söyleşi denmesine karşın soru soran ve yanıtlayan iki ayrı kişi bulunduğu için metin, edebî tür olarak mülakattır. Edebî söyleşide yazar tek başına yazar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.