Bu yaklaşım saf şiirin hangi önceliğini gösterir?
Çözümü göster
Şiirin ilk etkisi ses üzerinden kurulmakta, anlam ikinci planda gelişmektedir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Saf şiir, şiiri anlam ve mesajdan çok ses, musiki ve çağrışım üzerine kuran bir şiir anlayışıdır. Türk edebiyatında Cumhuriyet'in ilk yıllarında bu anlayışı benimseyen şairler, şiirin başka bir amaca araç olmaması gerektiğini savundu. Bu konuda saf şiirin temel ilkeleri, dil ve imge özellikleri ile başka şiir anlayışlarından farkı ele alınır.
Saf şiir anlayışında şiirin değeri, söylediği düşünceden ya da verdiği mesajdan değil, dilin kendi sesinden, ritminden ve uyandırdığı çağrışımlardan gelir. Şiir bir öğüt, bir haber ya da bir düşünce aktarımı değildir; okurda bir duygu ve izlenim uyandıran söz sanatıdır.
Bu anlayış Fransız sembolist şairlerinin etkisiyle gelişti. Türk edebiyatında Ahmet Haşim'in şiir üzerine görüşleri bu anlayışın önemli bir kaynağı oldu; Cumhuriyet döneminde ölçülü, kafiyeli ve musikili şiiri savunan şairler bu çizgiyi sürdürdü.
Saf şiirde sözcükler hem anlamları hem sesleri için seçilir. Ölçü, kafiye, iç ses ve ses tekrarları şiirin musikisini kurar; bu musiki duygunun asıl taşıyıcısıdır. Dil özenlidir; sözcükler arasındaki ses uyumu bozulmasın diye titizlikle işlenir.
Söyleyiş kapalı ve çağrışımlıdır. Şair duygusunu açıkça adlandırmaz; akşam, alacakaranlık, su, ay ışığı, sis gibi imgelerle sezdirir. Bu yüzden saf şiirin tek ve kesin bir anlamı aranmaz; okur, imge ve sesin bıraktığı izlenimden yola çıkarak kendi yorumunu kurar.
Toplumcu şiir, toplumsal bir sorunu açık bir dille anlatmayı ve okuru bir düşünceye yöneltmeyi amaçlar; saf şiir ise şiiri böyle bir amaca araç yapmayı reddeder. Öğretici şiir bilgi ve öğüt verir; saf şiir izlenim ve duygu bırakır.
Saf şiir, serbest ve konuşma diline yakın şiirden de ayrılır: ölçü ve kafiyeye bağlıdır, sözcükleri gündelik söyleyişten uzaklaştırıp musikili bir dile dönüştürür. Bir şiiri saf şiir olarak değerlendirmek için konusundan çok, anlamın nasıl kurulduğuna (açık mesaj mı, ses ve imgeyle sezdirme mi) bakılır.
Örnek 1. Şu özgün dizeleri okuyunuz: "Akşam iner suların ince tellerine / Bir ses kalır geride, bir rüzgârın teline". Bu dizeler hangi şiir anlayışının özelliklerini taşır?
Duygu açıkça söylenmiyor; akşam, su ve rüzgâr imgeleriyle ve ses uyumuyla sezdiriliyor. Mesaj yerine izlenim ve musiki öne çıktığı için dizeler saf şiir anlayışına yakındır.
Örnek 2. Bir şiir köydeki yoksulluğu, işsizliği ve göçü açık bir dille anlatıp okuru bu soruna karşı harekete geçmeye çağırıyor. Bu şiir saf şiir sayılabilir mi?
Hayır. Şiir açık bir toplumsal mesaj taşıyor ve okuru bir eyleme yönlendiriyor; bu toplumcu şiirin özelliğidir. Saf şiir şiiri mesaj aracı olarak görmez.
Örnek 3. Bir öğrenci saf şiir özelliği taşıyan bir şiiri okuyup "Bu şiirin anlamı tam olarak nedir?" diye soruyor. Nasıl yanıt verilir?
Saf şiirde tek ve kesin bir anlam aranmaz. Şiirin değeri ses, musiki ve imgelerin uyandırdığı izlenimdedir; okur bu izlenimden kendi yorumunu kurar. Yorum, dizelerdeki imge ve seslere dayanmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.