MegaSoru

Dik Dairesel Koni 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dik Dairesel Koni Konu Anlatımı

Külah, huni ve çadır gibi nesneler dik dairesel koni biçimindedir. Silindir ile koni arasındaki ilişki, piramit ile prizma arasındaki ilişkiye benzer. Bu konuda koninin elemanları, yüzey alanı ve hacmi incelenir.

Elemanlar ve açınım

Taban yarıçapı $r$, yüksekliği $h$ olan dik dairesel koninin tepe noktasını taban çemberi üzerindeki bir noktaya birleştiren doğru parçasına ana doğru ($l$) denir. Yükseklik, yarıçap ve ana doğru bir dik üçgen oluşturur: $l^2 = r^2 + h^2$. Koninin yan yüzeyi düzleme serilince yarıçapı $l$, yay uzunluğu $2\pi r$ olan bir daire dilimi olur. Bu dilimin merkez açısı $360^\circ \cdot \dfrac{r}{l}$ dir.

Yüzey alanı

Daire diliminin alanı $\dfrac{1}{2} \cdot l \cdot 2\pi r$ olduğundan
$$A_{yan} = \pi r l, \qquad A_{toplam} = \pi r l + \pi r^2 = \pi r\,(l + r)$$
dir.

Hacim ve silindir ile ilişkisi

Taban yarıçapı $r$ ve yüksekliği $h$ olan koninin hacmi, aynı tabana ve yüksekliğe sahip silindirin hacminin üçte biridir:
$$V = \frac{1}{3}\,\pi r^2 h$$
Bu ilişki, piramit–prizma ilişkisinin tabanı daire olan karşılığıdır; bir silindirin içi su ile doldurulup koni ile boşaltılırken üç koni dolusu su gerektiği deneyle de görülür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Taban yarıçapı $3$, yüksekliği $4$ olan koninin ana doğrusunu, toplam yüzey alanını ve hacmini bulunuz.

$l = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5$ tir. $A_{toplam} = \pi \cdot 3\,(5 + 3) = 24\pi$ dir. $V = \dfrac{1}{3}\,\pi \cdot 9 \cdot 4 = 12\pi$ dir.

Örnek 2. Taban yarıçapı $3$ ve ana doğrusu $5$ olan koninin yan yüzeyinin açınımındaki daire diliminin merkez açısı kaç derecedir?

$360^\circ \cdot \dfrac{3}{5} = 216^\circ$ dir.

Örnek 3. Taban yarıçapı $3$, yüksekliği $6$ olan silindirin hacmi $54\pi$ dir. Aynı tabana ve yüksekliğe sahip koninin hacmi kaçtır?

Koninin hacmi silindirinkinin üçte biridir: $\dfrac{54\pi}{3} = 18\pi$ dir.

Örnek 4. Yan yüzünün açınımı yarıçapı $10$ ve merkez açısı $144^\circ$ olan daire dilimi olan koninin taban yarıçapı kaçtır?

Dilimin yayı $2\pi \cdot 10 \cdot \dfrac{144}{360} = 8\pi$ dir. Bu uzunluk koninin taban çevresine eşit olduğundan $2\pi r = 8\pi$ ve $r = 4$ bulunur.

Özetle

  • $l^2 = r^2 + h^2$ dir.
  • $A_{yan} = \pi r l$, $A_{toplam} = \pi r\,(l + r)$ dir.
  • $V = \dfrac{1}{3}\,\pi r^2 h$ dir; aynı taban–yükseklikli silindirin hacminin üçte biridir.
  • Açınım, yarıçapı $l$ ve yay uzunluğu $2\pi r$ olan bir daire dilimidir.
  • Açınımın merkez açısı $360^\circ \cdot \dfrac{r}{l}$ dir.

Dik Dairesel Koni — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Dik dairesel koninin tepe noktası T, taban merkezi O, taban çemberinde A noktası var. Yarıçap, cisim yüksekliği ve ana doğru hangi sırayla tanımlanır?
AOA, TO, TA.
BTA, TO, OA.
COA, TA, TO.
DTO, OA, TA.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
OA taban yarıçapı; TO taban düzlemine dik yükseklik; TA yan yüz üzerindeki ana doğrudur.
2Kolay
rh
Yarıçapı 3 cm, cisim yüksekliği 4 cm olan koninin ana doğrusunu hangi hesap verir?
A7 cm; 3 ve 4 toplanır.
B1 cm; 4 ten 3 çıkarılır.
C4 cm; yükseklik ana doğru alınır.
D5 cm; $\sqrt{3^2+4^2}$.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
TOA dik üçgeninde ana doğru hipotenüstür; kareler toplamı 25 ve uzunluk 5 tir.
3Orta
Yarıçapı 8 cm, merkez açısı $90^\circ$ olan daire dilimi koninin yan yüzü yapılacak. Taban yarıçapı için doğru eşleştirme hangisidir?
ADilim yarıçapı 8; taban yarıçapı da 8 cm.
BYay $4\pi$; taban yarıçapı 4 cm.
CYay $4\pi$; taban yarıçapı 2 cm.
DTaban yarıçapı $1/2$ cm; açı oranı doğrudan uzunluk alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yay $90/360\cdot2\pi\cdot8=4\pi$. Bu uzunluk $2\pi r$ olduğundan $r=2$.
4Orta
Ağzı açık kâğıt külahın ağız yarıçapı 3 cm, ana doğrusu 10 cm. Yapışma ve fire payı yoksa kâğıt alanı için hangi hesap gerekir?
A$30\pi$ santimetrekare; yalnız yan yüz kullanılır.
B$39\pi$ santimetrekare; ağız da kapatılır.
C$60\pi$ santimetrekare; yan alanda 2 çarpanı kullanılır.
D$9\pi$ santimetrekare; yalnız ağız alanı kullanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Külah ağzı açık olduğundan yalnız $\pi r\ell=30\pi$ kâğıt gerekir.
5Zor
Yarıçapı 20 cm ve merkez açısı $216^\circ$ olan daire dilimi bir koninin yan açınımıdır. Taban yarıçapı ve cisim yüksekliği hangisidir?
A20 cm ve 12 cm.
B12 cm ve 16 cm.
C12 cm ve 8 cm.
D16 cm ve 12 cm.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$r=(216/360)20=12$. Ana doğru 20; $h=\sqrt{400-144}=16$.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular