Çözümü göster
OA taban yarıçapı; TO taban düzlemine dik yükseklik; TA yan yüz üzerindeki ana doğrudur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Külah, huni ve çadır gibi nesneler dik dairesel koni biçimindedir. Silindir ile koni arasındaki ilişki, piramit ile prizma arasındaki ilişkiye benzer. Bu konuda koninin elemanları, yüzey alanı ve hacmi incelenir.
Taban yarıçapı $r$, yüksekliği $h$ olan dik dairesel koninin tepe noktasını taban çemberi üzerindeki bir noktaya birleştiren doğru parçasına ana doğru ($l$) denir. Yükseklik, yarıçap ve ana doğru bir dik üçgen oluşturur: $l^2 = r^2 + h^2$. Koninin yan yüzeyi düzleme serilince yarıçapı $l$, yay uzunluğu $2\pi r$ olan bir daire dilimi olur. Bu dilimin merkez açısı $360^\circ \cdot \dfrac{r}{l}$ dir.
Daire diliminin alanı $\dfrac{1}{2} \cdot l \cdot 2\pi r$ olduğundan
$$A_{yan} = \pi r l, \qquad A_{toplam} = \pi r l + \pi r^2 = \pi r\,(l + r)$$
dir.
Taban yarıçapı $r$ ve yüksekliği $h$ olan koninin hacmi, aynı tabana ve yüksekliğe sahip silindirin hacminin üçte biridir:
$$V = \frac{1}{3}\,\pi r^2 h$$
Bu ilişki, piramit–prizma ilişkisinin tabanı daire olan karşılığıdır; bir silindirin içi su ile doldurulup koni ile boşaltılırken üç koni dolusu su gerektiği deneyle de görülür.
Örnek 1. Taban yarıçapı $3$, yüksekliği $4$ olan koninin ana doğrusunu, toplam yüzey alanını ve hacmini bulunuz.
$l = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5$ tir. $A_{toplam} = \pi \cdot 3\,(5 + 3) = 24\pi$ dir. $V = \dfrac{1}{3}\,\pi \cdot 9 \cdot 4 = 12\pi$ dir.
Örnek 2. Taban yarıçapı $3$ ve ana doğrusu $5$ olan koninin yan yüzeyinin açınımındaki daire diliminin merkez açısı kaç derecedir?
$360^\circ \cdot \dfrac{3}{5} = 216^\circ$ dir.
Örnek 3. Taban yarıçapı $3$, yüksekliği $6$ olan silindirin hacmi $54\pi$ dir. Aynı tabana ve yüksekliğe sahip koninin hacmi kaçtır?
Koninin hacmi silindirinkinin üçte biridir: $\dfrac{54\pi}{3} = 18\pi$ dir.
Örnek 4. Yan yüzünün açınımı yarıçapı $10$ ve merkez açısı $144^\circ$ olan daire dilimi olan koninin taban yarıçapı kaçtır?
Dilimin yayı $2\pi \cdot 10 \cdot \dfrac{144}{360} = 8\pi$ dir. Bu uzunluk koninin taban çevresine eşit olduğundan $2\pi r = 8\pi$ ve $r = 4$ bulunur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.