MegaSoru

Geometrik Cisimlerle İlgili Problemler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Geometrik Cisimlerle İlgili Problemler Konu Anlatımı

Geometrik cisimlerin elemanları, yüzey alanı ve hacim bağıntıları günlük hayatta ambalaj, depo, boyama ve mimari tasarımlarda birlikte kullanılır. Bu konuda birleşik cisimler ve hacim korunumu problemleri çözülür.

Birleşik ve iç içe cisimler

İç içe cisimlerde ortak ölçüler belirlenir: küpün içine tam oturan kürenin çapı küpün ayrıtına eşittir ($2r = a$); silindirin içine tam oturan kürede silindirin yüksekliği $2r$ dir; koni ile silindir aynı tabana sahipse yarıçapları eşittir. Birleşik cisimde yüzey alanı bulunurken birleşme yüzeyleri toplama katılmaz.

Hacim korunumu ve kap problemleri

Bir cisim eritilip başka biçime dökülürse hacim değişmez. Kaplara su doldurulur ya da boşaltılırken hacim eşitliği kurulur. Bir cisim su dolu kaba batırılırsa taşan (ya da yükselen) suyun hacmi, batırılan cismin hacmine eşittir.

Yüzey alanı ve maliyet

Boyama, kaplama ve ambalaj problemlerinde yüzey alanı birim fiyatla çarpılır. Çözüm stratejisi seçilirken önce kaç yüzeyin ve hangi yüzeylerin hesaba katılacağı (kapak var mı, taban boyanacak mı) dikkatle belirlenir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Yarıçapı $6$ olan bir kürenin eritilip yarıçapı $2$ olan küçük kürelere dökülmesiyle kaç küre elde edilir?

Büyük kürenin hacmi $\dfrac{4}{3}\pi \cdot 6^3$, küçüğünün hacmi $\dfrac{4}{3}\pi \cdot 2^3$ tür. Oran $\dfrac{6^3}{2^3} = 27$ olduğundan $27$ küçük küre elde edilir.

Örnek 2. Yarıçapı $5$ cm olan silindir biçimli kapta su yüksekliği $8$ cm dir. Kaba yarıçapı $3$ cm olan bir küre batırılırsa su seviyesi kaç cm yükselir? (Su taşmıyor.)

Kürenin hacmi $\dfrac{4}{3}\pi \cdot 27 = 36\pi$ cm$^3$ tür. Yükselen su hacmi $\pi \cdot 25 \cdot x = 36\pi$ den $x = \dfrac{36}{25} = 1{,}44$ cm bulunur.

Örnek 3. Taban yarıçapı $6$, yüksekliği $12$ olan koni biçimli kap su ile doludur. Bu su, yarıçapı $6$ olan silindir biçimli boş bir kaba boşaltılırsa silindirdeki su yüksekliği kaç olur?

Koninin hacmi $\dfrac{1}{3}\pi \cdot 36 \cdot 12 = 144\pi$ dir. Silindirde $\pi \cdot 36 \cdot h = 144\pi$ den $h = 4$ bulunur.

Örnek 4. Ayrıtı $3$ m olan küp biçimli bir odanın tüm iç yüzeyleri (zemin ve tavan dahil) metrekaresi $20$ liradan boyanacaktır. Maliyet kaç liradır?

Yüzey alanı $6 \cdot 3^2 = 54\ \mathrm{m^2}$ dir. Maliyet $54 \cdot 20 = 1080$ liradır.

Özetle

  • İç içe cisimlerde ortak ölçüleri (çap, yükseklik, yarıçap) belirlemek çözümün anahtarıdır.
  • Eritme ve boşaltma problemlerinde hacim korunur.
  • Batırılan cismin hacmi, yükselen suyun hacmine eşittir.
  • Birleşik cisimde birleşme yüzeyleri yüzey alanına katılmaz.
  • Maliyet problemlerinde hangi yüzeylerin hesaba katılacağı dikkatle belirlenir.

Geometrik Cisimlerle İlgili Problemler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Ayrıtı 6 cm olan küpün içine altı yüze teğet küre yerleştiriliyor. Küpün küre dışında kalan hacmini hangi işlem verir?
A$216-36\pi$; küre yarıçapı 3 alınır.
B$216-288\pi$; küp ayrıtı küre yarıçapı alınır.
C$216-36\pi$; küre yüzey alanı hacim olarak çıkarılır.
D$216+36\pi$; hacimler toplanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Küp hacmi 216, küre hacmi $4\pi\cdot3^3/3=36\pi$. Fark $216-36\pi$.
2Kolay
Tabanı 20 ile 30 cm kenarlı depoda su 4 cm yüksekliğinde. 10 cm seviyesine kadar doldurmak için gereken su hacmi hangisidir?
A6000 santimetreküp; başlangıç suyu atlanır.
B2400 santimetreküp; mevcut su cevaplanır.
C300 santimetreküp; taban çevresiyle çarpılır.
D3600 santimetreküp; taban alanı ile 6 cm artış çarpılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Taban alanı 600; yükseklik artışı 6. Ek hacim $600\cdot6=3600$.
3Orta
Yarıçapı 3 cm, yüksekliği 8 cm olan silindirin içine aynı taban ve yükseklikli dolu koni yerleştiriliyor. Koninin dışındaki hacim hangi gerekçeyle bulunur?
A$48\pi$; silindir hacminin üçte ikisi boş kalır.
B$24\pi$; koni hacmi boşluk alınır.
C$72\pi$; koni çıkarılmaz.
D$96\pi$; hacimler toplanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Silindir hacmi $72\pi$, koni hacmi $24\pi$; fark $48\pi$.
4Orta
İç yarıçapı 10 cm olan silindir depoya $2\pi$ litre su ekleniyor; taşma yok. Bir litre 1000 santimetreküp ise seviye artışını hangi hesap verir?
A$2\pi$ cm; litre doğrudan uzunluk alınır.
B20 cm; $2000\pi$ hacim $100\pi$ taban alanına bölünür.
C2 cm; litre dönüşümü eksik yapılır.
D200 cm; yarıçap karelenmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ek hacim $2000\pi$ santimetreküp; artış $2000\pi/(100\pi)=20$ cm.
5Zor
Ayrıtı 10 cm olan küpün içindeki küre altı yüze teğettir. Küre yüzeyi ve küpte kalan hacim hangisidir?
A$400\pi$ ve $1000-4000\pi/3$.
B$25\pi$ ve $1000-500\pi/3$.
C$100\pi$ santimetrekare ve $1000-500\pi/3$ santimetreküp.
D$100\pi$ ve $1000-100\pi$.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Küre yarıçapı 5; yüzey $4\pi\cdot25=100\pi$, hacim $4\pi\cdot125/3=500\pi/3$. Küp hacmi 1000 den hacim çıkarılır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular