MegaSoru

Dik Prizma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dik Prizma Konu Anlatımı

Kutular, binalar ve depolar çoğunlukla dik prizma biçimindedir. Bu konuda dik prizmanın elemanları, köşegenleri, yüzey alanı ve hacmi incelenir; elemanlar arasındaki ilişkilerde Pisagor teoremi sık kullanılır.

Dik prizmanın elemanları

Tabanları paralel ve eş çokgenler, yan yüzleri taban düzlemine dik dikdörtgenler olan cisme dik prizma denir. Tabanı $n$ kenarlı çokgen olan dik prizmada:
• $2$ taban ve $n$ yan yüz olmak üzere $n + 2$ yüz,
• $3n$ ayrıt ($n$ tanesi yükseklik doğrultusunda),
• $2n$ köşe vardır.
İki taban arasındaki dik uzaklığa yükseklik denir; dik prizmada yan ayrıtlar yüksekliğe eşittir. Örneğin üçgen prizmanın $5$ yüzü, $9$ ayrıtı, $6$ köşesi vardır.

Yüzey ve cisim köşegenleri

Boyutları $a, b, c$ olan dikdörtgenler prizmasında bir yüzün köşegeni (yüzey köşegeni) o yüzün kenarlarından Pisagorla bulunur: $\sqrt{a^2 + b^2}$. Karşılıklı iki köşeyi birleştiren cisim köşegeni, yüzey köşegeni ile üçüncü ayrıtın oluşturduğu dik üçgenden elde edilir:
$$d = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$$
Ayrıtı $a$ olan küpte yüzey köşegeni $a\sqrt{2}$, cisim köşegeni $a\sqrt{3}$ tür.

Yüzey alanı ve hacim

Taban alanı $A_t$, taban çevresi $\zeta$ ve yüksekliği $h$ olan dik prizmada:
$$A_{yan} = \zeta \cdot h, \qquad A_{toplam} = 2A_t + \zeta \cdot h, \qquad V = A_t \cdot h$$
Dikdörtgenler prizmasında $A_{toplam} = 2(ab + bc + ac)$ ve $V = abc$ dir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Boyutları $3, 4, 12$ olan dikdörtgenler prizmasının cisim köşegeni kaçtır?

$d = \sqrt{3^2 + 4^2 + 12^2} = \sqrt{9 + 16 + 144} = \sqrt{169} = 13$ tür.

Örnek 2. Ayrıtı $4$ olan küpün cisim köşegeni kaçtır?

$a\sqrt{3} = 4\sqrt{3}$ tür.

Örnek 3. Tabanı kenarları $6$ ve $5$ olan dikdörtgen, yüksekliği $7$ olan dik prizmanın hacmini ve toplam yüzey alanını bulunuz.

Hacim $6 \cdot 5 \cdot 7 = 210$ dur. Taban çevresi $2(6 + 5) = 22$ dir. $A_{toplam} = 2 \cdot 30 + 22 \cdot 7 = 60 + 154 = 214$ olur.

Örnek 4. Tabanı altıgen olan dik prizmanın yüz, ayrıt ve köşe sayıları nedir?

$n = 6$: yüz sayısı $6 + 2 = 8$, ayrıt sayısı $3 \cdot 6 = 18$, köşe sayısı $2 \cdot 6 = 12$ dir.

Özetle

  • Tabanı $n$ kenarlı dik prizmada $n + 2$ yüz, $3n$ ayrıt, $2n$ köşe vardır.
  • Dikdörtgenler prizmasında cisim köşegeni $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ dir.
  • Dik prizmada $V = A_t \cdot h$ ve $A_{toplam} = 2A_t + \zeta \cdot h$ dir.
  • Küpte yüzey köşegeni $a\sqrt{2}$, cisim köşegeni $a\sqrt{3}$ tür.
  • Köşegen problemleri dik üçgenler üzerinden Pisagor ile çözülür.

Dik Prizma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Tabanı üçgen olan dik prizmanın yüz, ayrıt ve köşe sayıları hangi gerekçeyle belirlenir?
A5 yüz, 9 ayrıt, 6 köşe; iki üçgen taban ve üç yan yüz vardır.
B4 yüz, 6 ayrıt, 4 köşe; tek taban sayılır.
C6 yüz, 12 ayrıt, 8 köşe; dikdörtgenler prizması gibi sayılır.
D5 yüz, 6 ayrıt, 6 köşe; yan ayrıtlar atlanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İki taban üçgeninin toplam 6 köşesi ve 6 ayrıtı vardır. Karşılıklı köşeleri birleştiren 3 yan ayrıt eklenir; yüzler 2+3=5 olur.
2Kolay
Kenarları 6 ve 8 cm olan bir dikdörtgenler prizması yüzünün köşegeni hangi gerekçeyle bulunur?
A14 cm; kenarlar toplanır.
B2 cm; kenarlar çıkarılır.
C48 cm; yüz alanı uzunluk alınır.
D10 cm; yüzün iki kenarı dik üçgenin dik kenarlarıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yüz köşegeni $\sqrt{6^2+8^2}=\sqrt{100}=10$ cm olur.
3Orta
İç ölçüleri 40,50,60 cm olan dikdörtgen depo tamamen suyla doldurulacak. 1 litre 1000 santimetreküp olduğuna göre kapasite hesabı hangisidir?
A120000 litre; santimetreküp litre sanılır.
B120 litre; santimetreküp hacim 1000 e bölünür.
C12 litre; 10000 e bölünür.
D150 litre; iç ölçüler toplanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Hacim $40\cdot50\cdot60=120000$ santimetreküp; kapasite $120000/1000=120$ litre.
4Orta
ahb
Ayrıtı 4 cm olan küpte yüz köşegeni ile cisim köşegeni hangi seçenekte doğru ayrılmıştır?
A$4\sqrt3$ ve $4\sqrt2$.
B8 ve 12.
C$4\sqrt2$ ve $8\sqrt2$.
D$4\sqrt2$ ve $4\sqrt3$.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yüz için iki ayrıt karesi, cisim için üç ayrıt karesi toplanır: $d_y=\sqrt{32}$, $d_c=\sqrt{48}$.
5Zor
Taban ayrıtları 3 ve 4 cm olan dikdörtgenler prizmasının hacmi 84 santimetreküp. Yükseklik ve cisim köşegeni hangisidir?
A7 cm ve $\sqrt{65}$ cm.
B12 cm ve 13 cm.
C21 cm ve $\sqrt{466}$ cm.
D7 cm ve $\sqrt{74}$ cm.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Taban alanı 12; yükseklik $84/12=7$. Cisim köşegeni $\sqrt{3^2+4^2+7^2}=\sqrt{74}$.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular