Çözümü göster
Küre yüzeyindeki tüm noktaların merkeze uzaklığı aynı pozitif r değeridir; OA bu uzaklıktır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Top, balon ve gezegenler küre biçimindedir. Kürenin yüzey alanı ve hacmi, silindir ve koni ile kurulan ilişkilerle bulunabilir. Bu konuda küre, bu cisimlerle karşılaştırılır.
Uzayda sabit bir noktaya (merkez) eşit uzaklıktaki noktaların kümesine küre denir. Merkezden geçen düzlemle kesişimi, yarıçapı kürenin yarıçapına eşit olan çemberdir; bu çemberin sınırladığı daireye büyük daire denir. Büyük dairenin alanı $\pi r^2$ dir.
Yarıçapı $r$ olan kürenin yüzey alanı ve hacmi:
$$A = 4\pi r^2, \qquad V = \frac{4}{3}\,\pi r^3$$
Yüzey alanı büyük dairenin alanının $4$ katıdır. Yarıçap $k$ katına çıkarsa yüzey alanı $k^2$, hacim $k^3$ katına çıkar.
Kürenin içine tam oturduğu silindirin yarıçapı $r$, yüksekliği $2r$ dir. Bu silindir için $V_{sil} = \pi r^2 \cdot 2r = 2\pi r^3$ ve yan yüzey alanı $2\pi r \cdot 2r = 4\pi r^2$ dir. Böylece:
• Kürenin yüzey alanı, kürenin içine alan silindirin yan yüzey alanına eşittir.
• Kürenin hacmi $\dfrac{4}{3}\pi r^3$, silindirin hacminin $\dfrac{2}{3}$ üdür.
• Aynı yarıçaplı ve yüksekliği $2r$ olan koninin hacmi $\dfrac{1}{3}\pi r^2 \cdot 2r = \dfrac{2}{3}\pi r^3$ tür. Bu durumda koni : küre : silindir hacimleri $1 : 2 : 3$ oranındadır. (Arşimet'in bu buluşu mezar taşına işlettirdiği söylenir.)
Örnek 1. Yarıçapı $3$ olan kürenin yüzey alanını ve hacmini bulunuz.
$A = 4\pi \cdot 9 = 36\pi$ dir. $V = \dfrac{4}{3}\,\pi \cdot 27 = 36\pi$ dir.
Örnek 2. Hacmi $288\pi$ olan kürenin yarıçapı kaçtır?
$\dfrac{4}{3}\pi r^3 = 288\pi$ den $r^3 = 216$ ve $r = 6$ bulunur.
Örnek 3. Bir kürenin yarıçapı iki katına çıkarılırsa yüzey alanı ve hacmi kaç katına çıkar?
Yüzey alanı $2^2 = 4$ katına, hacim $2^3 = 8$ katına çıkar.
Örnek 4. Yarıçapı $r$ olan kürenin içine alan silindir, kürenin hacminin kaç katıdır?
$V_{sil} = 2\pi r^3$ ve $V_{küre} = \dfrac{4}{3}\pi r^3$ olduğundan oran $\dfrac{2}{4/3} = \dfrac{3}{2}$ dir; silindirin hacmi kürenin $\dfrac{3}{2}$ katıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.