MegaSoru

Küre 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Küre Konu Anlatımı

Top, balon ve gezegenler küre biçimindedir. Kürenin yüzey alanı ve hacmi, silindir ve koni ile kurulan ilişkilerle bulunabilir. Bu konuda küre, bu cisimlerle karşılaştırılır.

Elemanlar

Uzayda sabit bir noktaya (merkez) eşit uzaklıktaki noktaların kümesine küre denir. Merkezden geçen düzlemle kesişimi, yarıçapı kürenin yarıçapına eşit olan çemberdir; bu çemberin sınırladığı daireye büyük daire denir. Büyük dairenin alanı $\pi r^2$ dir.

Yüzey alanı ve hacim

Yarıçapı $r$ olan kürenin yüzey alanı ve hacmi:
$$A = 4\pi r^2, \qquad V = \frac{4}{3}\,\pi r^3$$
Yüzey alanı büyük dairenin alanının $4$ katıdır. Yarıçap $k$ katına çıkarsa yüzey alanı $k^2$, hacim $k^3$ katına çıkar.

Küre, silindir ve koni

Kürenin içine tam oturduğu silindirin yarıçapı $r$, yüksekliği $2r$ dir. Bu silindir için $V_{sil} = \pi r^2 \cdot 2r = 2\pi r^3$ ve yan yüzey alanı $2\pi r \cdot 2r = 4\pi r^2$ dir. Böylece:
• Kürenin yüzey alanı, kürenin içine alan silindirin yan yüzey alanına eşittir.
• Kürenin hacmi $\dfrac{4}{3}\pi r^3$, silindirin hacminin $\dfrac{2}{3}$ üdür.
• Aynı yarıçaplı ve yüksekliği $2r$ olan koninin hacmi $\dfrac{1}{3}\pi r^2 \cdot 2r = \dfrac{2}{3}\pi r^3$ tür. Bu durumda koni : küre : silindir hacimleri $1 : 2 : 3$ oranındadır. (Arşimet'in bu buluşu mezar taşına işlettirdiği söylenir.)

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Yarıçapı $3$ olan kürenin yüzey alanını ve hacmini bulunuz.

$A = 4\pi \cdot 9 = 36\pi$ dir. $V = \dfrac{4}{3}\,\pi \cdot 27 = 36\pi$ dir.

Örnek 2. Hacmi $288\pi$ olan kürenin yarıçapı kaçtır?

$\dfrac{4}{3}\pi r^3 = 288\pi$ den $r^3 = 216$ ve $r = 6$ bulunur.

Örnek 3. Bir kürenin yarıçapı iki katına çıkarılırsa yüzey alanı ve hacmi kaç katına çıkar?

Yüzey alanı $2^2 = 4$ katına, hacim $2^3 = 8$ katına çıkar.

Örnek 4. Yarıçapı $r$ olan kürenin içine alan silindir, kürenin hacminin kaç katıdır?

$V_{sil} = 2\pi r^3$ ve $V_{küre} = \dfrac{4}{3}\pi r^3$ olduğundan oran $\dfrac{2}{4/3} = \dfrac{3}{2}$ dir; silindirin hacmi kürenin $\dfrac{3}{2}$ katıdır.

Özetle

  • $A = 4\pi r^2$ ve $V = \dfrac{4}{3}\pi r^3$ tür.
  • Küre yüzey alanı büyük dairenin alanının $4$ katıdır.
  • Yarıçap $k$ katına çıkarsa yüzey alanı $k^2$, hacim $k^3$ katına çıkar.
  • Kürenin içine alan silindirde yan yüzey alanı küre yüzey alanına eşittir; hacmi kürenin $\dfrac{3}{2}$ katıdır.
  • Aynı yarıçaplı, yüksekliği $2r$ olan koni : küre : silindir hacimleri $1 : 2 : 3$ tür.

Küre — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Kürenin merkezi O, yüzeyindeki bir nokta A olsun. OA için hangi açıklama doğrudur?
AKürenin yarıçapıdır; merkezden yüzeye olan sabit uzaklıktır.
BKürenin çapıdır.
CKürenin yüzey alanıdır.
DYüzeydeki A değiştikçe OA uzunluğu değişir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Küre yüzeyindeki tüm noktaların merkeze uzaklığı aynı pozitif r değeridir; OA bu uzaklıktır.
2Kolay
Yarıçapı 3 cm olan kürenin yüzey alanını hangi işlem verir?
A$9\pi$; yalnız büyük daire alanı alınır.
B$12\pi$; yarıçap karelenmez.
C$6\pi$; çevre alan sanılır.
D$36\pi$; $4\pi r^2$ kullanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$S=4\pi\cdot3^2=36\pi$.
3Orta
Yarıçapı 5 cm olan küre, tabanlara ve yan yüzüne teğet olacak biçimde en küçük dik silindirin içindedir. Küre hacminin silindir hacmine oranını hangi hesap verir?
A$1/3$; küre koni gibi değerlendirilir.
B$2/3$; silindir yarıçapı 5 ve yüksekliği 10 dur.
C$4/3$; silindir yüksekliği 5 alınır.
D1; teğetlik bütün hacmi doldurmak sanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Silindir hacmi $\pi\cdot25\cdot10=250\pi$, küre $500\pi/3$. Bölüm $2/3$.
4Orta
Küre yarıçapı r; aynı yarıçaplı koni ve silindirin cisim yükseklikleri r dir. Küre:koni:silindir hacim oranı hangisidir?
A2:1:3; yükseklikler yanlışlıkla 2r alınır.
B1:1:1; aynı yarıçap hacimleri eşitler.
C4:1:3; ortak $\pi r^3/3$ payı kullanılır.
D4:3:1; koni ile silindir yer değiştirir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Hacimler $4\pi r^3/3$, $\pi r^3/3$, $\pi r^3$; oran 4:1:3.
5Zor
Büyük daire çevresi $14\pi$ cm olan kürenin yüzey alanına hangi zincirle ulaşılır?
AYarıçap 14, yüzey $784\pi$.
BYarıçap 7, büyük daire alanı $49\pi$, yüzey $196\pi$.
CYarıçap 7, yüzey $49\pi$.
DYarıçap 7, yüzey $28\pi$.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çevreden $2\pi r=14\pi$, $r=7$. Yüzey $4\pi\cdot49=196\pi$.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular