MegaSoru

Çember Uzunluğu, Yay, Daire ve Daire Dilimi Alanı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çember Uzunluğu, Yay, Daire ve Daire Dilimi Alanı Konu Anlatımı

Çemberin çevresi, yay uzunluğu ve daire ile daire diliminin alanı; tekerlek, saat, pizza ve sulama düzeneği gibi çok sayıda gerçek durumda hesaplanır. Bu konuda temel formüller ve kullanımları bir araya getirilir.

Çember uzunluğu ve daire alanı

Yarıçapı $r$ olan bir çemberin uzunluğu ve çemberin sınırladığı dairenin alanı:
$$C = 2\pi r, \qquad A = \pi r^2$$
Yarıçap $k$ katına çıkarsa çevre $k$, alan $k^2$ katına çıkar. İç içe iki çember arasında kalan halkanın alanı $\pi\,(R^2 - r^2)$ dir.

Yay uzunluğu ve daire dilimi

Merkez açısı $\alpha$ (derece) olan yayın uzunluğu ve bu yayın sınırladığı daire diliminin alanı, tam çembere oranla bulunur:
$$\ell = 2\pi r \cdot \frac{\alpha}{360^\circ}, \qquad A_{dilim} = \pi r^2 \cdot \frac{\alpha}{360^\circ}$$
Yay uzunluğu ve dilim alanı, merkez açıyla doğru orantılıdır. Dilim alanı ile yay uzunluğu arasında $A_{dilim} = \dfrac{1}{2}\,r\,\ell$ bağıntısı vardır.

Tekerlek ve dönme problemleri

Yarıçapı $r$ olan bir tekerlek bir tam dönüşte kendi çevresi $2\pi r$ kadar yol alır. $L$ uzunluğundaki yolu almak için $\dfrac{L}{2\pi r}$ dönüş yapar. Bu tür problemlerde birimlerin tutarlı olması (cm ile m karıştırılmaması) önemlidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Yarıçapı $6$ cm olan bir çemberde $60^\circ$ lik merkez açının gördüğü yayın uzunluğunu ve dilim alanını bulunuz.

$\ell = 2\pi \cdot 6 \cdot \dfrac{60}{360} = 2\pi$ cm. $A = \pi \cdot 36 \cdot \dfrac{60}{360} = 6\pi$ cm$^2$ dir.

Örnek 2. Yarıçapları $7$ ve $3$ olan eş merkezli çemberler arasındaki halkanın alanı kaçtır?

$\pi\,(7^2 - 3^2) = \pi\,(49 - 9) = 40\pi$ dir.

Örnek 3. Yarıçapı $50$ cm olan bir tekerlek $90$ m lik yolda kaç tam tur atar? ($\pi = 3$ alınız.)

Çevre $2 \cdot 3 \cdot 50 = 300$ cm dir. $90$ m $= 9000$ cm olduğundan $\dfrac{9000}{300} = 30$ tur atar.

Örnek 4. Bir dairenin yarıçapı iki katına çıkarılırsa alanı ve çevresi nasıl değişir?

Çevre $2\pi r$ ile orantılı olduğundan $2$ katına, alan $\pi r^2$ ile orantılı olduğundan $2^2 = 4$ katına çıkar.

Özetle

  • Çember uzunluğu $2\pi r$, daire alanı $\pi r^2$ dir.
  • Yay uzunluğu ve dilim alanı merkez açının $\dfrac{\alpha}{360^\circ}$ oranıyla bulunur.
  • Yarıçap $k$ katına çıkarsa çevre $k$, alan $k^2$ katına çıkar.
  • Halka alanı $\pi\,(R^2 - r^2)$ dir.
  • Dönme problemlerinde bir tur $2\pi r$ yol demektir; birimler tutarlı olmalıdır.

Çember Uzunluğu, Yay, Daire ve Daire Dilimi Alanı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Çapı 14 cm olan çemberin uzunluğu hangi gerekçeyle bulunur?
A$14\pi$ cm; çap $\pi$ ile çarpılır.
B$28\pi$ cm; çap yarıçap sanılır.
C$7\pi$ cm; yarıçap tek kez çarpılır.
D$49\pi$ cm; alan hesaplanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çap 14 ise $r=7$; çevre $2\pi r=14\pi$.
2Kolay
OABŞekil ölçekli değildir.
Yarıçap 8 cm, küçük AOB merkez açısı 90 derece. Küçük AB yayının uzunluğu nasıl bulunur?
A$16\pi$ cm; tam çevre alınır.
B$8\pi$ cm; yarım çevre alınır.
C$16\pi$ santimetrekare; dilim alanı alınır.
D$4\pi$ cm; tam çevrenin dörtte biri.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Küçük yay tam çevrenin $90/360=1/4$ ü kadardır; tam çevre $2\pi\cdot 8=16\pi$, yay $4\pi$ cm dir.
3Orta
Eşmerkezli dairelerin yarıçapları 7 ve 3 cm. Aradaki halkanın alanı hangi hesapla bulunur?
A$40\pi$; kareler farkı alınır.
B$16\pi$; yarıçap farkı karelenir.
C$58\pi$; alanlar toplanır.
D$4\pi$; kareler unutulur.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Halka alanı $\pi\cdot 7^2-\pi\cdot 3^2=49\pi-9\pi=40\pi$.
4Orta
Yarıçap 30 cm tekerlek kaymadan $12\pi$ metre gidiyor. Dönüş sayısı hangi hesapla bulunur?
A2; cm-metre dönüşümü eksik.
B20; çevre $3\pi/5$ metredir.
C40; çap yarıya alınır.
D12; yalnız yol katsayısı alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$r=0{,}3$ m; çevre $0{,}6\pi$ m; $12\pi/(0{,}6\pi)=20$ dönüş.
5Zor
OABCŞekil ölçekli değildir.
AB çap 8 cm, C AB nin bir yanındaki yarım yayın orta noktası. Bu yarım daireden ABC üçgeni çıkarılıyor. Kalan alan hangisidir?
A$8\pi-32$; üçgenin yarısı atılır.
B$16\pi-16$; tam daire alınır.
C$8\pi-8$; yükseklik yarıçapın yarısı sanılır.
D$8\pi-16$ santimetrekare.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$r=4$; yarım daire alanı $8\pi$. Üçgenin tabanı 8, yüksekliği 4, alanı 16; fark $8\pi-16$.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular