Çözümü göster
Aynı çemberde kiriş uzunluklarının eşitliği küçük yay ölçülerinin eşitliğini verir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Kirişlerin ve teğetlerin uzunlukları arasındaki ilişkiler, çemberle ilgili pek çok problemin anahtarıdır. Bu konuda kiriş ve teğet özellikleri varsayım, genelleme ve ispat yoluyla incelenir.
Bir çemberde:
• Eş kirişler eş yayları ayırır ve merkeze eşit uzaklıktadır; tersine, merkeze eşit uzaklıktaki kirişler eştir.
• Merkezden kirişe indirilen dikme kirişi ortalar. Bu yüzden kiriş uzunluğu, yarıçap ve merkeze uzaklık bir dik üçgenin kenarlarıdır.
• Paralel iki kirişin arasında kalan yaylar eştir.
• Merkeze daha yakın olan kiriş daha uzundur; çap merkeze en yakın (uzaklığı $0$) olan ve en uzun kiriştir.
Çemberin dışındaki bir $P$ noktasından çembere çizilen iki teğetin $P$ ile değme noktaları arasındaki uzunlukları eşittir: $PA = PB$. İspat: $OA \perp PA$ ve $OB \perp PB$ dir; $OA = OB = r$ ve $OP$ ortak olduğundan Pisagor teoremiyle $PA^2 = OP^2 - r^2 = PB^2$ ve $PA = PB$ bulunur. Ayrıca:
• $OP$ doğrusu $\widehat{APB}$ açısını ve $\widehat{AOB}$ açısını ortalar.
• $m(\widehat{APB}) + m(\widehat{AOB}) = 180^\circ$ dir (çünkü $OAPB$ dörtgeninde iki açı $90^\circ$ dir).
• Teğet uzunluğu, $OP = d$ olmak üzere $\sqrt{d^2 - r^2}$ dir.
Kiriş ve teğet özellikleri, eş üçgenler ve Pisagor teoremi kullanılarak ispatlanır. Örneğin merkezden kirişe indirilen dikmenin kirişi ortaladığı, iki dik üçgenin hipotenüs–kenar eşliğinden gelir. Varsayım ve genellemeler farklı çizimlerde sınanmalı; tek bir çizim ispat sayılmamalıdır.
Örnek 1. Yarıçapı $13$ olan çemberde $24$ uzunluğundaki bir kirişin merkeze uzaklığı kaçtır?
Yarı kiriş $12$ dir. Uzaklık $\sqrt{13^2 - 12^2} = \sqrt{25} = 5$ tir.
Örnek 2. Bir dış nokta olan $P$ den çembere $PA$ ve $PB$ teğetleri çizilmiştir ve $m(\widehat{APB}) = 60^\circ$ dir. $PAB$ üçgeni hakkında ne söylenir?
$PA = PB$ olduğundan $PAB$ ikizkenar üçgendir. Tepe açısı $60^\circ$ olduğunda taban açıları da $\dfrac{180^\circ - 60^\circ}{2} = 60^\circ$ olur; üçgen eşkenardır.
Örnek 3. Çemberin yarıçapı $6$, dış nokta $P$ nin merkeze uzaklığı $10$ dur. $P$ den çizilen teğetin uzunluğu kaçtır?
Teğet uzunluğu $\sqrt{10^2 - 6^2} = \sqrt{64} = 8$ dir.
Örnek 4. $AB$ ve $CD$ kirişleri merkeze $4$ er birim uzaklıktadır. $AB = 10$ ise $CD$ kaçtır?
Merkeze eşit uzaklıktaki kirişler eşittir; $CD = AB = 10$ dur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.