Çözümü göster
Köşe C olduğundan ACB, C yi içermeyen küçük AB yayını görür; bu yay 84 derecedir ve çevre açı $84/2=42$ dir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Çemberde köşesi merkezde, çember üzerinde ya da çemberin içinde ya da dışında olan açılar, gördükleri yaylarla ilişkilidir. Bu konuda açı–yay bağıntıları bulunur ve problemlerde kullanılır.
Köşesi çember üzerinde olan ve kenarları çemberi kesen açıya çevre açı denir. Bir çevre açının ölçüsü, gördüğü yayın ölçüsünün yarısıdır; yani aynı yayı gören merkez açının yarısıdır:
$$m(\widehat{ABC}) = \frac{m(\widehat{AC})}{2}$$
Buradan çıkan sonuçlar:
• Aynı yayı gören bütün çevre açılar eşittir.
• Çapı gören çevre açı $90^\circ$ dir (yarım yay $180^\circ$ olduğundan).
İki kirişin çemberin içinde kesişmesiyle oluşan iç açının ölçüsü, gördüğü iki yayın toplamının yarısıdır:
$$x = \frac{a + b}{2}$$
Köşesi çemberin dışında olan ve kenarları iki kesen, bir kesen ile bir teğet ya da iki teğet olan dış açının ölçüsü, gördüğü büyük yay ile küçük yayın farkının yarısıdır:
$$x = \frac{a - b}{2}$$
İki teğet durumunda iki yay birbirini $360^\circ$ ye tamamladığından dış açı ile küçük yay toplamı $180^\circ$ olur.
Köşesi çember üzerinde olan, bir kenarı teğet diğer kenarı kiriş olan açıya teğet–kiriş açı denir. Ölçüsü, gördüğü yayın yarısıdır ve aynı yayı gören çevre açıya eşittir. Bu özellik, teğet ve kirişle kurulan açı problemlerinde yaygın kullanılır.
Örnek 1. Bir çemberde $80^\circ$ lik bir merkez açının gördüğü yayı gören çevre açı kaç derecedir?
Çevre açı, aynı yayı gören merkez açının yarısıdır: $\dfrac{80^\circ}{2} = 40^\circ$.
Örnek 2. İki kirişin kesişmesiyle oluşan iç açının gördüğü yaylar $70^\circ$ ve $110^\circ$ dir. İç açı kaç derecedir?
$x = \dfrac{70^\circ + 110^\circ}{2} = 90^\circ$ dir.
Örnek 3. Bir dış noktadan çizilen iki kesenin gördüğü yaylar $130^\circ$ ve $50^\circ$ dir. Dış açı kaç derecedir?
$x = \dfrac{130^\circ - 50^\circ}{2} = 40^\circ$ dir.
Örnek 4. $AB$ bir çap, $C$ çember üzerinde bir nokta ve $m(\widehat{BAC}) = 35^\circ$ ise $m(\widehat{ABC})$ kaçtır?
Çapı gören çevre açı $90^\circ$ olduğundan $m(\widehat{ACB}) = 90^\circ$ dir. $ABC$ üçgeninde $m(\widehat{ABC}) = 180^\circ - 90^\circ - 35^\circ = 55^\circ$ bulunur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.