MegaSoru

Çemberde Açılar 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çemberde Açılar Konu Anlatımı

Çemberde köşesi merkezde, çember üzerinde ya da çemberin içinde ya da dışında olan açılar, gördükleri yaylarla ilişkilidir. Bu konuda açı–yay bağıntıları bulunur ve problemlerde kullanılır.

Merkez açı ve çevre açı

Köşesi çember üzerinde olan ve kenarları çemberi kesen açıya çevre açı denir. Bir çevre açının ölçüsü, gördüğü yayın ölçüsünün yarısıdır; yani aynı yayı gören merkez açının yarısıdır:
$$m(\widehat{ABC}) = \frac{m(\widehat{AC})}{2}$$
Buradan çıkan sonuçlar:
• Aynı yayı gören bütün çevre açılar eşittir.
• Çapı gören çevre açı $90^\circ$ dir (yarım yay $180^\circ$ olduğundan).

İç açı ve dış açı

İki kirişin çemberin içinde kesişmesiyle oluşan iç açının ölçüsü, gördüğü iki yayın toplamının yarısıdır:
$$x = \frac{a + b}{2}$$
Köşesi çemberin dışında olan ve kenarları iki kesen, bir kesen ile bir teğet ya da iki teğet olan dış açının ölçüsü, gördüğü büyük yay ile küçük yayın farkının yarısıdır:
$$x = \frac{a - b}{2}$$
İki teğet durumunda iki yay birbirini $360^\circ$ ye tamamladığından dış açı ile küçük yay toplamı $180^\circ$ olur.

Teğet–kiriş açı

Köşesi çember üzerinde olan, bir kenarı teğet diğer kenarı kiriş olan açıya teğet–kiriş açı denir. Ölçüsü, gördüğü yayın yarısıdır ve aynı yayı gören çevre açıya eşittir. Bu özellik, teğet ve kirişle kurulan açı problemlerinde yaygın kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir çemberde $80^\circ$ lik bir merkez açının gördüğü yayı gören çevre açı kaç derecedir?

Çevre açı, aynı yayı gören merkez açının yarısıdır: $\dfrac{80^\circ}{2} = 40^\circ$.

Örnek 2. İki kirişin kesişmesiyle oluşan iç açının gördüğü yaylar $70^\circ$ ve $110^\circ$ dir. İç açı kaç derecedir?

$x = \dfrac{70^\circ + 110^\circ}{2} = 90^\circ$ dir.

Örnek 3. Bir dış noktadan çizilen iki kesenin gördüğü yaylar $130^\circ$ ve $50^\circ$ dir. Dış açı kaç derecedir?

$x = \dfrac{130^\circ - 50^\circ}{2} = 40^\circ$ dir.

Örnek 4. $AB$ bir çap, $C$ çember üzerinde bir nokta ve $m(\widehat{BAC}) = 35^\circ$ ise $m(\widehat{ABC})$ kaçtır?

Çapı gören çevre açı $90^\circ$ olduğundan $m(\widehat{ACB}) = 90^\circ$ dir. $ABC$ üçgeninde $m(\widehat{ABC}) = 180^\circ - 90^\circ - 35^\circ = 55^\circ$ bulunur.

Özetle

  • Çevre açı, gördüğü yayın yarısıdır; aynı yayı gören çevre açılar eşittir.
  • Çapı gören çevre açı $90^\circ$ dir.
  • İç açı gördüğü yayların toplamının, dış açı büyük ve küçük yayın farkının yarısıdır.
  • Teğet–kiriş açı, gördüğü yayın yarısıdır.
  • Açı–yay problemlerinde önce hangi yayın hangi açı tarafından görüldüğü belirlenmelidir.

Çemberde Açılar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
OABCŞekil ölçekli değildir.
O merkezli çemberde küçük AOB açısı $84^\circ$, C büyük AB yayı üzerindedir. ACB açısı için hangi gerekçe doğrudur?
A$42^\circ$; aynı küçük yayı gören çevre açı merkez açının yarısıdır.
B$84^\circ$; merkez ve çevre açılar eşittir.
C$168^\circ$; çevre açı iki katıdır.
D$138^\circ$; büyük yay kullanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Köşe C olduğundan ACB, C yi içermeyen küçük AB yayını görür; bu yay 84 derecedir ve çevre açı $84/2=42$ dir.
2Kolay
OABCDŞekil ölçekli değildir.
C ve D büyük AB yayında, ACB açısı $58^\circ$. ADB hakkında hangi sonuç doğrudur?
A$116^\circ$; D merkez değildir ama iki kat alınır.
B$29^\circ$; bir çevre açı tekrar yarılanır.
C$122^\circ$; aynı yay yerine karşı yay alınır.
D$58^\circ$; iki açı aynı küçük AB yayını görür.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Aynı yayı gören çevre açılar eşittir; köşelerin farklı olması sonucu değiştirmez.
3Orta
AB çap, C çember üzerinde A ve B den farklıdır. ACB hakkında hangisi doğrudur?
A$90^\circ$; gördüğü AB yarım yayı $180^\circ$.
B$180^\circ$; yayla açı eşittir.
C$45^\circ$; yarım yay iki kez yarılanır.
DC nin yeri verilmeden bulunamaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çapın köşeyi içermeyen yarım yayı 180 derecedir; çevre açı bunun yarısı, yani 90 derecedir.
4Orta
OABCŞekil ölçekli değildir.
O merkez, $OA=OB$ ve küçük AOB açısı $118^\circ$ dir. OAB açısı ile küçük AB yayını büyük yaydan gören ACB açısının toplamı kaç derecedir?
A90 derece; OAB 31, ACB 59.
B118 derece; iki açı 59 sanılır.
C149 derece; merkez açı 31 ile toplanır.
D62 derece; iki taban açı alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İkizkenar OAB de taban açısı $(180-118)/2=31$; C büyük yaydan küçük AB yayını gördüğünden ACB $=118/2=59$; toplam 90.
5Zor
A, B, C çember üzerinde, $ACB=90^\circ$. AB neden çaptır?
AC yi içermeyen AB yayı 180 derecedir; uçlar merkezde karşıt yarıçaplar belirler.
B90 derecelik çevre açı 90 derecelik yay görür.
CHer kiriş zaten çaptır.
DC merkez olduğu için AB çaptır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Görülen yay $2\times 90=180$; yarım yayın uçları karşıt olduğundan AB merkezden geçer.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular