MegaSoru

Çember ve Daire Problemleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çember ve Daire Problemleri Konu Anlatımı

Çemberle ilgili problemler genellikle açı, kiriş, teğet özelliklerini ve alan formüllerini birlikte gerektirir. Bu konuda problemin parçaları belirlenir, uygun strateji seçilir ve çözüm kontrol edilir.

Problemi çözümleme

İlk adım şekli ve verileri ayrıştırmaktır: hangi noktalar çember üzerinde, hangi doğrular teğet, hangi parçalar çap ya da kiriş? Sonra bilinmeyenle ilişki kurulur. Çemberle ilgili problemlerde sık yararlanılan araçlar:
• Merkezi değme noktalarına ve kiriş uç noktalarına birleştirmek (dik üçgenler ve ikizkenar üçgenler oluşur).
• Çapı gören çevre açının $90^\circ$ olması.
• Çember içine ya da dışına çizilen çokgenlerin özellikleri (ikizkenar, eşkenar, benzerlik, alan).
• Taralı alanları, bilinen şekillerin alanlarının toplamı veya farkı olarak yazmak.

Çember ve çokgen birlikte

Dik üçgenin çevrel çemberinin merkezi hipotenüsün orta noktasıdır ve yarıçapı hipotenüsün yarısıdır. Dik üçgenin iç teğet çemberinin yarıçapı $r = \dfrac{a + b - c}{2}$ dir ($a, b$ dik kenarlar, $c$ hipotenüs). Çemberin içine çizilen karenin köşegeni çemberin çapıdır; çemberi içine alan karenin kenarı çapa eşittir.

Çözümü kontrol etme ve uyarlama

Bulunan sonucun makul olup olmadığı (ör. taralı alan dairenin alanından büyük olamaz) ve farklı bir yöntemle aynı sonucun çıkıp çıkmadığı kontrol edilir. Başarılı bir strateji (ör. dilimden üçgeni çıkarıp daire parçasını bulmak) benzer yapıdaki başka problemlere uyarlanabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Kenarı $10$ olan karenin içine çizilen en büyük çemberin dışında kalan taralı bölgenin alanı kaçtır?

Çemberin çapı kenara eşittir: $r = 5$. Taralı alan $10^2 - \pi \cdot 5^2 = 100 - 25\pi$ dir.

Örnek 2. Kenarları $6, 8, 10$ olan dik üçgenin çevrel çemberinin ve iç teğet çemberinin yarıçaplarını bulunuz.

Çevrel çemberin yarıçapı hipotenüsün yarısıdır: $R = 5$. İç teğet çemberin yarıçapı $r = \dfrac{6 + 8 - 10}{2} = 2$ dir.

Örnek 3. Yarıçapı $4$ olan çemberde $90^\circ$ lik merkez açının sınırladığı daire diliminden, merkez ve yay uçlarını birleştiren üçgen çıkarılırsa kalan daire parçasının alanı kaçtır?

Dilim alanı $\pi \cdot 16 \cdot \dfrac{90}{360} = 4\pi$ dir. Üçgen dik ikizkenardır ve alanı $\dfrac{4 \cdot 4}{2} = 8$ dir. Daire parçasının alanı $4\pi - 8$ dir.

Örnek 4. Çemberin dışındaki $P$ noktasından çizilen $PA$ ve $PB$ teğetleri arasındaki açı $50^\circ$ ise $\widehat{AOB}$ merkez açısı kaç derecedir?

$OAPB$ dörtgeninde $m(\widehat{OAP}) = m(\widehat{OBP}) = 90^\circ$ dir. Açılar toplamı $360^\circ$ olduğundan $m(\widehat{AOB}) = 360^\circ - 90^\circ - 90^\circ - 50^\circ = 130^\circ$ dir.

Özetle

  • Çember problemlerinde merkezi önemli noktalara birleştirmek dik ve ikizkenar üçgenler oluşturur.
  • Dik üçgenin çevrel çemberinin yarıçapı hipotenüsün yarısı, iç teğet çemberin yarıçapı $\dfrac{a + b - c}{2}$ dir.
  • Taralı alan, tanıdık şekillerin alanlarının toplamı ya da farkıyla bulunur.
  • Sonuç makullük ve farklı yöntemle kontrol edilmelidir.
  • Başarılı stratejiler benzer yapılı problemlere uyarlanabilir.

Çember ve Daire Problemleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Yarıçapı 5 cm olan daireye köşeleri çember üzerinde bir kare çiziliyor. Karenin alanı için hangi gerekçe doğrudur?
A25 santimetrekare; yarıçap kare kenarıdır.
B100 santimetrekare; çap kare kenarıdır.
C20 santimetrekare; kare çevresi alan alınır.
D50 santimetrekare; köşegen 10 cm ve alan köşegen karesinin yarısıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Kare köşegeni çaptır. $A=10^2/2=50$ olur.
2Kolay
Bir sulama başlığı 12 metre uzağa kadar su püskürtüyor ve $180^\circ$ dönüyor. Sulanan alan için hangi açıklama doğrudur?
A$72\pi$ metrekare; yarıçapı 12 olan yarım daire sulanır.
B$144\pi$ metrekare; tam daire sulanır.
C$24\pi$ metrekare; çevre alan alınır.
D$36\pi$ metrekare; yarıçap 6 alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tam alan $144\pi$; açı payı $180/360=1/2$. Alan $72\pi$ olur.
3Orta
Yarıçapı 6 cm olan çemberde A noktasındaki teğet ile AB kirişi, küçük AB yayını gören $30^\circ$ açı yapıyor. Küçük AOB daire diliminin alanını hangi gerekçe verir?
A$6\pi$; merkez açı $60^\circ$ bulunur.
B$3\pi$; teğet–kiriş açısı merkez açı alınır.
C$12\pi$; merkez açı bir kez daha katlanır.
D$36\pi$; tam daire alanı alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Merkez açı teğet–kiriş açısının iki katıdır. Dilim alanı $(60/360)\cdot36\pi=6\pi$ olur.
4Orta
Bir dikdörtgen içinde yarıçapları 2 cm olan iki daire dıştan teğettir. İkisi de üst ve alt kenarlara; soldaki sol, sağdaki sağ kenara teğettir. Daireler dışında kalan alan hangisidir?
A$16-8\pi$
B$32-8\pi$
C$32-4\pi$
D$32+8\pi$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Dikdörtgen yüksekliği 4, genişliği 8; alanı 32. İki daire alanı $2\cdot4\pi=8\pi$. Fark $32-8\pi$.
5Zor
Yarıçapları 3 ve 1 cm olan dıştan teğet iki çember aynı doğrunun aynı tarafında bu doğruya teğettir. Doğru üzerindeki iki temas noktası arasındaki uzaklık hangi gerekçeyle bulunur?
A4 cm; merkez uzaklığı doğrudan alınır.
B2 cm; yarıçap farkı alınır.
C$\sqrt{20}$ cm; kareler toplanır.
D$2\sqrt3$ cm; hipotenüs 4 ve düşey fark 2 kullanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Merkez uzaklığı 4, doğruya uzaklıklarının farkı 2. Temas noktaları arası $\sqrt{4^2-2^2}=2\sqrt3$.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular