MegaSoru

Teğetler Dörtgeni ve Çemberlerin Birbirine Göre Durumu 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Teğetler Dörtgeni ve Çemberlerin Birbirine Göre Durumu Konu Anlatımı

Dört kenarının hepsi bir çembere teğet olan dörtgen ile dört köşesi bir çember üzerinde olan dörtgenin kendine özgü özellikleri vardır. İki çemberin birbirine göre konumları da merkezler arası uzaklık ve yarıçaplarla belirlenir.

Teğetler dörtgeni

Dört kenarı bir çembere teğet olan dörtgene teğetler dörtgeni denir. Bu çembere dörtgenin iç teğet çemberi denir. Dış noktadan çizilen teğetlerin uzunlukları eşit olduğundan karşılıklı kenar uzunluklarının toplamları eşittir:
$$|AB| + |CD| = |BC| + |AD|$$
Dörtgenin alanı, yarı çevresi $u$ ve iç teğet çemberin yarıçapı $r$ olmak üzere $A = u \cdot r$ dir.

Kirişler dörtgeni

Dört köşesi bir çember üzerinde olan dörtgene kirişler dörtgeni denir. Karşılıklı açıların toplamı $180^\circ$ dir; çünkü bu iki açı çemberi tamamlayan iki yayı görür ve ölçüleri toplamı $\dfrac{360^\circ}{2} = 180^\circ$ olur. Bir dış açı, karşısındaki iç açıya eşittir.

Çemberlerin birbirine göre durumu

Yarıçapları $R > r$ ve merkezleri arasındaki uzaklık $d$ olan iki çember için:
• $d > R + r$ ise çemberler birbirinin dışındadır (ortak noktası yok).
• $d = R + r$ ise dıştan teğettir.
• $R - r < d < R + r$ ise çemberler iki noktada kesişir.
• $d = R - r$ ise içten teğettir.
• $d < R - r$ ise çemberlerden biri diğerinin içindedir.
Teğet çemberlerde değme noktası ile iki merkez doğrusaldır. Ortak teğetlerin uzunlukları Pisagorla bulunur: ortak dış teğet için $\sqrt{d^2 - (R - r)^2}$, ortak iç teğet için $\sqrt{d^2 - (R + r)^2}$.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Kenarları $|AB| = 7$, $|BC| = 9$, $|CD| = 12$ ve $|AD| = x$ olan $ABCD$ dörtgeni bir teğetler dörtgeni ise $x$ kaçtır?

$|AB| + |CD| = |BC| + |AD|$ den $7 + 12 = 9 + x$ ve $x = 10$ bulunur.

Örnek 2. Çevresi $36$ ve iç teğet çemberinin yarıçapı $4$ olan teğetler dörtgeninin alanı kaçtır?

Yarı çevre $u = 18$ dir. $A = u \cdot r = 18 \cdot 4 = 72$ dir.

Örnek 3. $ABCD$ kirişler dörtgeninde $m(\widehat{A}) = 100^\circ$ ve $m(\widehat{B}) = 75^\circ$ ise $m(\widehat{C})$ ve $m(\widehat{D})$ kaçtır?

Karşılıklı açılar toplamı $180^\circ$ dir: $m(\widehat{C}) = 180^\circ - 100^\circ = 80^\circ$ ve $m(\widehat{D}) = 180^\circ - 75^\circ = 105^\circ$.

Örnek 4. Yarıçapları $8$ ve $3$ olan iki çemberin merkezleri arasındaki uzaklık $10$ dur. Çemberlerin konumu nedir?

$R - r = 5$ ve $R + r = 11$ dir. $5 < 10 < 11$ olduğundan çemberler iki noktada kesişir.

Örnek 5. Yarıçapları $8$ ve $3$, merkezleri arası uzaklık $13$ olan çemberlerin ortak dış teğet uzunluğu kaçtır?

$\sqrt{13^2 - (8 - 3)^2} = \sqrt{169 - 25} = \sqrt{144} = 12$ dir.

Özetle

  • Teğetler dörtgeninde karşılıklı kenar toplamları eşittir; alan $A = u \cdot r$ dir.
  • Kirişler dörtgeninde karşılıklı açıların toplamı $180^\circ$ dir.
  • İki çemberin konumu $d$ ile $R + r$ ve $R - r$ karşılaştırılarak belirlenir.
  • Teğet çemberlerde değme noktası ve merkezler doğrusaldır.
  • Ortak dış teğet uzunluğu $\sqrt{d^2 - (R - r)^2}$, ortak iç teğet uzunluğu $\sqrt{d^2 - (R + r)^2}$ dir.

Teğetler Dörtgeni ve Çemberlerin Birbirine Göre Durumu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
OABCDŞekil ölçekli değildir.
ABCD teğetler dörtgeninde $AB=6$, $BC=9$, $CD=8$ cm. DA hangi gerekçeyle bulunur?
A5 cm; $AB+CD=BC+DA$.
B23 cm; üç kenar toplanır.
C11 cm; komşu kenar toplamları eşitlenir.
D9 cm; karşılıklı kenarlar ayrı ayrı eşit sanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$6+8=9+DA$, $DA=5$.
2Kolay
OABCDŞekil ölçekli değildir.
Teğetler dörtgeninin çevresi 40 cm, iç teğet çember yarıçapı 4 cm. Alan hangi hesapla bulunur?
A160 santimetrekare; tam çevre çarpılır.
B40 santimetrekare; yarıçap yerine 2 alınır.
C16 santimetrekare; yalnız $r$ nin karesi alınır.
D80 santimetrekare; yarım çevre 20 ile yarıçap 4 çarpılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Alan $=s\cdot r=(40/2)\cdot 4=80$.
3Orta
OABCDŞekil ölçekli değildir.
A, B, C, D aynı çember üzerinde sırayla; DAB açısı 78 derece. BCD kaç derecedir?
A102 derece; karşılıklılar 180 e tamamlanır.
B78 derece; karşı açılar eşittir.
C39 derece; bir çevre açı tekrar yarılanır.
D282 derece; 360 a tamamlanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
A ve C açıları karşılıklıdır; $C=180-78=102$.
4Orta
OABCDŞekil ölçekli değildir.
Teğetler dörtgeninde AB 9, BC 12, CD 11 cm, alan 80 santimetrekare. İç çemberin çapı hangisidir?
A8 cm; DA 8, yarım çevre 20, yarıçap 4.
B4 cm; yarıçap cevap alınır.
C20 cm; yarım çevre çap sanılır.
D2 cm; tam çevreyle bölünür.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$DA=9+11-12=8$; $s=AB+CD=20$; $r=80/20=4$, çap 8.
5Zor
OABCDŞekil ölçekli değildir.
Kirişler dörtgeninde A açısının gördüğü BCD yayı 210 derece. A ve C toplamını hangi hesap doğrular?
A$A=105$, $C=75$; 210 ve 150 derecelik yayların yarıları toplam 180 dir.
B$A=210$, $C=150$; toplam 360 dır.
C$A=105$, $C=105$; aynı kiriş eş açılar verir.
D$A=75$, $C=105$; A yanlış yaydan hesaplanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$A=210/2=105$; C nin gördüğü DAB yayı 150, çevre açı 75; toplam 180.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular